Mentionsy

Opowieść o Wielkim Gadsbim, a właściwie powinnam powiedzieć tym Wielkim Gadsbim, bo taki właśnie tytuł nosi nowy przekład najsłynniejszego dzieła Francisa Scotta Fitzgeralda.

Wielki Gatsby to chyba jedna z najbardziej obecnych w popkulturze postaci literackich, ale czy ta ogromna popularność bohatera Fitzgeralda przyczyniła się do powszechnego rozumienia tej wielowymiarowej, zagadkowej powieści?

Żadna z postaci tego wielkiego gadzbiego nie daje się łatwo rozszyfrować.

To opowieść o Ameryce lat dwudziestych ubiegłego wieku, o wielkich marzeniach i wielkich aspiracjach, o świecie, w którym rządzą pieniądze,

A może ten Wielki Gatsby nie jest powieścią tylko o Ameryce?

Gatsby opowiada też ponadczasową historię o pragnieniu miłości i próbie odzyskania przeszłości, a także wielkiej samotności.

O tym wszystkim już za chwilę porozmawiam z Maciejem Świerkockim, autorem nowego przekładu tego wielkiego gadzbiego.

Dom chyba przez wielkie D, no bo to jest miejsce urodzenia, to jest miejsce, gdzie pan studiował, to jest miejsce, gdzie pan mieszka.

Ale teraz może już czas, żeby porozmawiać o tym wielkim Gatsbym.

I tutaj korci mnie, żeby powiedzieć Wielkiego Gacbiego, ale natychmiast się gryzę w język tego Wielkiego Gacbiego, bo tak właśnie ten tytuł brzmi w nowym Pańskim Przekładzie.

Ten dzisiejszy odcinek raportu o książkach o Francisie Scotcie Fitzgeraldzie, o jego największym dziele, najsłynniejszym dziele, ten Wielki Gatsby, to jest tak naprawdę drugi odcinek takiego cyklu amerykańskiego.

Natomiast Francis Scott Fitzgerald, a szczególnie wielki Gatsby,

No tak, czasy się zmieniły na Long Island, gdzie rozgrywa się akcja tego wielkiego Gatsby'ego.

Nie ma tych wielkich przyjęć już, tych ogromnych imprez.

O tych współczesnych tropach w odczytywaniu tego wielkiego Gatsby'ego porozmawiamy za chwilę, ale ja chciałabym jeszcze do tych początków wrócić, bo wielki Gatsby, Fitzgerald, no to są takie hasła wywoławcze, jeśli chodzi o myślenie o amerykańskiej literaturze, o amerykańskiej kulturze.

Wielki Gatsby, no to jest hasło, które natychmiast wywołuje lawinę skojarzeń.

Zdaje się, że ta popularność i rozpoznawalność i wielkie uznanie dla tej powieści przyszło dopiero po śmierci autora.

Tak było też w przypadku Wielkiego Gazbiego i do tego przyczyniła się trochę wojna.

Rzeczywiście, chyba, być może, wydaje się, że to są takie zwroty, które często towarzyszą dyskusji na temat tego wielkiego Gatsby'ego i zamysłu autora, Francisa Scotta Fitzgeralda, faktycznie żadna z głównych postaci

Oto w odległości 20 mil od miasta, w najbardziej ucywilizowany słony akwen na półkuli zachodniej, w wielkie, mokre obejście cieśniny Long Island, wcinają się dwa olbrzymie jaja, identyczne w kształcie i przedzielone tylko czymś, co kurtuazyjnie można by nazwać zatoką.

Wielkie dwa jaja, które wyrastają nagle z Long Island.

Ale choćby takie fragmenty, jak ten czytany przed chwilą, powiedzą nam dość wyraźnie, że jeśli porównamy tego typu opis z opisem jakimkolwiek u Prusa czy Balzaka, czy jakiegoś wielkiego realisty rosyjskiego, to się przekonamy, że one mają zupełnie inny charakter i że ten opis przed chwilą przeze mnie tutaj przytoczony

jest najłagodniej mówiąc opisem impresjonistycznym, bo można by tu mówić, jeżeli o realizmie, to powiedzmy o realizmie impresjonistycznym i o impresjonizmie w literaturze, jeśli przy Wielkim Gazwim zostajemy.

Zanim rozszyfrujemy symbolikę East Egg, West Egg, bo myślę, że to jest w ogóle kluczowe, żeby pójść dalej w tej opowieści o Wielkim Gadbim, to jeszcze jeden fragment chciałabym przywołać takiego miejsca, które jest między West Egg i Nowym Jorkiem, a nazywa się Dolina Popiołów, bo to też jest taki fragment, który

Te żydowskie postaci, które pojawiają się na kartach tego wielkiego Gadsbiego, przynależą jakby do tych wykluczonych i pogardzanych.

Fitzgerald pisze tego wielkiego gadzbiego w roku 25, czy w 25 ta książka jest opublikowana.

W tym sensie Wielki Gadzbi jest taką powieścią na te czasy, prawda?

Ciekawe jest też to, jak spojrzeć na przesłanie tego wielkiego Gatsby'ego w zderzeniu, czy też w porównaniu z biografią i takimi tropami biograficznymi samego Francisa Scotta Fitzgeralda.

Ten epizod na pewno jakoś zaciążył na punkcie wyjścia tego wielkiego Gatsby'ego i na pewno bardzo Fitzgeralda zranił.

Wybitnie utalentowana artystycznie żona Zelda chciała zrobić karierę, to on nie pozwolił na to, to on wręcz żerował na jej talencie, żerował na jej listach, na jej życiu, na jej intymności i potem przerabiał to na swoją prozę, na swoje powieści, na swoje wielkie literackie dzieło.

Więc w jakimś sensie to małżeństwo też troszeczkę hiperbolizuje, jak mi się wydaje, przynajmniej część tej sytuacji, tych okoliczności, w których osadzony jest wielki Gatsby w ogóle.

Mam takie wrażenie, że o tym wielkim Gatsbym, o Fitzgeraldzie moglibyśmy jeszcze bardzo, bardzo długo rozmawiać, a to przecież powieść wcale niezbyt gruba.

Ja mam wrażenie, że dotknęliśmy tylko tak naprawdę powierzchni też tego bogactwa symbolicznego, ale zachęcam, zachęcamy Państwa do czytania tego wielkiego Gacbiego uważnie, powoli, wielokrotnie, bo to chyba za każdym razem jest nowa przygoda, czasami trudna, czasami łatwiejsza, w zależności od tego, czego też szukamy w tej powieści.

Chciałabym zakończyć naszą rozmowę pytaniem o to, chciałam powiedzieć pytaniem o to, o czym jest ten Wielki Gadbi, czy jakie przesłanie zostawia nam ten Wielki Gadbi.

Ja myślę, że ta książka, tak jak wiele innych wielkich dzieł literackich, nie powinna być sprowadzana do takiego pytania, o czym świadczy też cała ta nasza rozmowa.

Te wielkie marzenia, ten rozbujały, rozbuchany optymizm.

Miasta wybijały gdzieś do nieba trapaczami chmur, samoloty, piękne samochody, ten żółty Rolls-Royce, którym jeździł wielki Gatsby, moda, jazz.

Gatsby był wielkim romantykiem, nosił w sobie jakąś taką umiejętność rozpoznawania piękna.

Pani wydaje mi się, że to jest między innymi powieść o samotności, o wielkiej samotności.

Maciej Świerkocki, tłumacz, autor nowego przekładu, najznakomitszego, najbardziej słynnego dzieła Francisa Scotta Fitzgeralda, Ten Wielki Gatsby, był gościem raportu o książkach.

I na koniec chciałam jeszcze dodać, że ten wielki Gatsby, Francisa Scotta Fitzgeralda, w nowym przekładzie Macieja Świerkockiego ukazał się nakładem wydawnictwa Oficyna.