Mentionsy

Podcasty Rzeczpospolitej
27.01.2026 05:00

Podcast „Przystanek Historia” | Zbrodniarze Auschwitz

Historia ścigania zbrodniarzy nazistowskich ze szczególnym uwzględnieniem członków załogi KL Auschwitz prowadzi przez Trybunał w Norymberdze, sądy polskie, Komisję Badania Zbrodni Niemieckich. Osiągnięć w tym zakresie jest jednak niewiele: osądzenie głównych sprawców, wprowadzenie do praktyki sądowej pojęcia ludobójstwa na określenie zbrodni popełnionych w obozie.

W pamięci pozostały pierwsze procesy przed polskimi sądami, w których skazano komendanta obozu Rudolfa Hoessa i kilkudziesięciu członków załogi KL Auschwitz. Później nastąpiło powojenne zaniechanie ścigania zbrodniarzy zarówno w Polsce, jak i w krajach Europy Zachodniej. Postępowania wznowiono dopiero w latach 60. XX w. Z perspektywy lat i dokumentów źródłowych warto sporządzić bilans, ocenę skuteczności i przyczyny niepowodzeń, ze szczególnym uwzględnieniem praktyki sądowej RFN i Austrii (faktyczna amnestia dla „morderców zza biurka”) oraz luk w ustawodawstwie polskim.

O szczegółach śledztwa prowadzonego przez Instytut Pamięci Narodowej red. Paweł Lekki rozmawia z prok. Łukaszem Gramzą z Oddziałowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w Krakowie.

Więcej podcastów historycznych znajdziesz na portalu przystanekhistoria.pl

Szukaj w treści odcinka

Znaleziono 11 wyników dla "KL Auschwitz-Birkenau"

Panie prokuratorze, 27 stycznia 1945 roku Sowieci oswobodzili ostatnich więźniów niemieckiego obozu koncentracyjnego Auschwitz-Birkenau.

To była bardzo ważna deklaracja, która pozwoliła na objęcie ściganiem zachowań, które z punktu widzenia prawa niemieckiego były legalne, bo wynikały z obowiązujących w czasie wojny niemieckich przepisów.

Popełnił samobójstwo Heinrich Himmler, szef SS, natomiast w innych procesach również wskazywano osoby, które były odpowiedzialne za funkcjonowanie obozów koncentracyjnych, w tym obozu KL Auschwitz-Birkenau.

Już wtedy polskie sądy zdawały sobie sprawę, że to co wydarzyło się w Auschwitz-Birkenau było czymś nawet więcej niż zbrodnia przeciwko ludzkości.

I to jest niezwykle ciekawy moment, bo to wyhamowanie nastąpiło tak w Polsce, jak i na przykład w Niemczech.

Na kolejny, drugi, duży proces zbrodniarzy z załogi KL Auschwitz musieliśmy czekać do lat 60.

Na skutek tego nacisku przepisy zmieniono, co z kolei umożliwiło postawienie przed sądem kilkudziesięciu osób z członków załogi KL Auschwitz.

XX wieku do połowy lat 80. wszystkie te śledztwa zostały zakończone bez jakiejś jednoznacznej konkluzji.

Spośród byłych członków załogi niemieckiego obozu KL Auschwitz 700 osób stanęło przed sądem.

Auschwitz-Birkenau to było miejsce masowej, odczłowieczonej, automatycznej zbrodni.

Ktoś powie, nie udało się, bo tylko 700 osądzono spośród 8,5 tysiąca autorów tego piekła na ziemi, jakim był niemiecki obóz koncentracyjny Auschwitz-Birkenau.

0:00
0:00