Mentionsy
Kuchnia krakowska. To nie tylko obwarzanki (Smaki Ekranu #15)
W najnowszym odcinku podcastu „Smaki Ekranu” dr Maria Ujwary rozmawia z dr Marcinem Gadochą, historykiem z Uniwersytetu Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie, o kuchni krakowskiej.
Zastanawiamy się, czy w ogóle można mówić o odrębnej kuchni Krakowa, jaką przyprawą pachnie to miasto oraz jaką rolę w kształtowaniu lokalnych smaków od wieków odgrywało krakowskie piekarnictwo.
Zaglądamy do krakowskich piekarni, odkrywając sekrety lokalnego rzemiosła od dawnych cechów piekarskich po współczesne wypieki. Pojawia się także pytanie, czy w XIX-wiecznym Krakowie można było zjeść śniadanie na mieście. Nie mogło zabraknąć rozmowy o symbolu miasta, czyli obwarzanku, skąd wzięła się jego nazwa i jak powstaje. Rozmawiamy również o chlebie prądnickim jego historii, wyjątkowości i miejscu w kulinarnej tożsamości Krakowa.
Szukaj w treści odcinka
Autor licznych publikacji dotyczących historii Krakowa, ale też historii kulinariów Krakowa i autor książki Cech Piekarzy i Handel chlebem w Krakowie w okresie nowożytnym, więc jak się nie trudno domyślić, będzie dzisiaj o Krakowie, o kuchni krakowskiej,
I o wypiekach krakowskich, piekarnictwie krakowskim, bo nie zdążymy o wszystkim, jak już tutaj z panem doktorem wcześniej porozmawialiśmy.
Temat samej kuchni krakowskiej za długi, żeby w jednym odcinku to wszystko zmieścić.
Natomiast wydaje mi się, że tak, że kuchnia krakowska jest i cieszę się, że są restauratorzy w Krakowie, którzy też tą tradycję kuchni krakowskiej kultywują.
Krakowska jest takim konglomeratem, takim zlepkiem smaków Galicji, smaków świata, bo nie można powiedzieć o tym, że kuchnia jest patriotyczna, że kuchnia jest narodowa w tym kontekście, bo w kuchni krakowskiej zobaczymy gdzieś te konotacje innych kuchni, czy też kuchni wschodniej, kuchni południowej, kuchni północnej, czy kuchni zachodniej.
W kontekście kuchni krakowskiej, no to muszą być chleby żytnie, bądź pszenne, bądź mieszane, ale koniecznie z kminkiem.
Z takich cudownych rzeczy krakowskich, jedynych i oryginalnych, to oczywiście obwarzane krakowskie, jedyne i niepowtarzalne.
czy na kontynencie afrykańskim gdzieś tam te tutaj kuzynki, kuzyneczki obwarunkach krakowskiego będą.
Kiedy mówimy o kuchni krakowskiej, to też trzeba popatrzeć na te dania główne w kontekście pierwszego i drugiego dania.
Typowymi zupami krakowskimi będzie choćby nawet zupa kminkowa, niestety będąca teraz w odwrocie.
Jeszcze lat 50., 60. to ta zupa kminkowa byłaby właśnie w domach krakowskich często serwowana, a jeszcze wcześniej to już tym bardziej, przełom XIX i XX wieku, natomiast teraz pojawiają się inne smaki i one są zastępowane, stąd też zupa kminkowa.
Pierwsze takie skojarzenie kuchnia krakowska i Kraków to właśnie jest kminek, bo jego zobaczymy właśnie w pieczywie, jego zobaczymy w pierwszych daniach, ale jego zobaczymy także i w drugich daniach w kontekście takiego właśnie szybkiego zjedzenia czegoś wysokokalorycznego, ale też i prostego w kontekście maczanki krakowskiej, no tam kminek musi być.
No i później właśnie poprzez właśnie ten proces obgotowywania, obwarzania już po tym krótkim momencie wsadzamy tego obwarzanka naszego do pieca i za chwilkę możemy cieszyć się już tym naszym specjałem narodowym kuchni krakowskiej.
Chleb ciemny, który jest wypiekany przez piekarzy miejskich, piekarzy krakowskich, którzy w pewnym momencie zaprzestają produkcji chleba ciemnego, bo im się to nie opłaca.
I udało się wprowadzić chleb prawnicki zaraz po obwarzanku krakowskim na właśnie tą listę chronionego dziedzictwa w kontekście ochrony Unii Europejskiej.
I na przykład, kiedy zastrzegaliśmy obwarzanka krakowskiego,
Mamy ujęcia krakowskiego rynku, różnych ładnych kawiarni.
Ale żeby tak coś bohaterowie krakowskiego zjedli, to trudno to odszukać.
To jest jakby istota tego obwarzanka krakowskiego, żeby piekarz mógł nazwać obwarzanka obwarzankiem krakowskim, bo obwarzanka może nazwać każdy obwarzankiem, to nie ma problemu.
Tylko krakowskim.
Dokładnie tak, jeżeli już pojawia się ten przymiotnik krakowski, on musi spełnić określone warunki w kontekście raz gramatury, przepisu, ale istotna rzecz, to musi być ręczna robota.
Natomiast proszę pamiętać, że każdego tego obwarzanka, obwarzanka, który jest certyfikowany i jest nazywany obwarzankiem krakowskim,
Precel krakowski, czyli wyrób z podobnego ciasta, z podobny sposób produkcji, ale kształt ósemki.
Tak więc bajgiel to bajgiel, obwarzanek krakowski to obwarzanek krakowski, a precel, precelek...
To, co było właśnie, był obyważanek krakowski i podpisane Precel Krakowski.
Precel Krakowski.
Precel Krakowski, tak więc.
To oczywiście coś takiego istnieje jak Precel Krakowski, ale nie przypomina to kształtem obyważanka krakowskiego.
Obwarzanek krakowski jest dobry, tak naprawdę świeży, kiedy nie smakuje jak guma do żółcia.
Ale tak tylko zapytam, no bo tak wspomniał pan doktor, było krakowskie piwo?
Ja muszę powiedzieć, że nie tylko, że je mamy i mamy w czasie teraźniejszym, bo dzięki panu profesorowi Sławomiowi Dryi, świetnemu historykowi, ale głównie archeologowi, udało się odtworzyć krakowskie białe piwo, które jest certyfikowane w tym kontekście, że jest zastrzeżone i z tego co wiem, dwie warki już powstały.
W tamtym roku zamknęła się piekarnia, która oferowała pretz dla krakowskiego.
Oczywiście nie znam wszystkich punktów, ale z tych, które znam, nie znam żadnego piekarza, który w tym momencie w Krakowie bądź okolicach oferuje oryginalnego pretzla krakowskiego, czyli tej dużej ósemki, ani tego małego pretzelka krakowskiego.
Zresztą w tak zwanym pączku krakowskim, no musi być róża.
Serniki w Krakowie mamy, sernik krakowski, nasz rodzimy.
Do wiedeńskiego dajemy 16 żółtek, a do krakowskiego tylko 8.
Ale w krakowskim muszą być bakalie w dużej ilości.
Z takich smaków krakowskich to kremówka.
Z takich smaków krakowskich to oczywiście ciasteczka grylarzowa.
To oczywiście także różnego rodzaju makaroniki, herbatniki krakowskie.
Także tych rzeczy związanych właśnie stricte z tymi smakami krakowskimi słodkimi jest całkiem sporo, ale to mówię,
To tak na koniec chciałam zapytać, co w takim razie pan doktor szuka w Krakowie, jak chce coś krakowskiego, że tak albo przyjeżdżają goście i trzeba ich ugościć czymś krakowskim.
Żurek, żurek, żurek krakowski to na pewno.
Musi być kiszony i co jest istotne w maczance krakowskiej, żebyśmy ją nazwali maczanką krakowską, taką tradycyjną.
Jak już właśnie w kontekście tej kuchni krakowskiej, no to żurek, maczanka.
Pączek krakowski.
Dzisiejsze spotkanie jest też taką formą zachowania tej informacji o tym pączku krakowskim.
Także w tym momencie pączek krakowski.
Natomiast to, co wyróżniało tego pączka krakowskiego i znowu jakby pokazanie, że ta kuchnia krakowska, bo tego nie powiedzieliśmy, że kuchnia krakowska jest kuchnią tanią.
Stąd właśnie na przykład ten pączek krakowski jest nadziewany konfiturą różaną, jest z różą.
A tego pączka myślę, że tutaj mieszkańcy Krakowa i też turyści świadom bądź nieświadom zajadają, tak więc on nie jest nazywany jeszcze pączkiem krakowskim, tak więc tutaj brakuje tej tak zwanej kropki nad i, bo on jest, on funkcjonuje, tak więc.
Cieszymy się, że jest obważanek krakowski.
Teraz wiemy, że tej nazwy obwarzany krakowski nie mogą używać wszyscy, że jeżeli to sprzedają z nazwy obwarzany krakowski, to mamy pewność, że to jest ta receptura.
Jeżeli ktoś sprzedaje coś innego, może to nazwać obwarzankiem, ma do tego pełne prawo, ale no nie może tego nazwać obwarzankiem krakowskim.
I w tym momencie, według mojej wiedzy, nie ma takiej sytuacji, także tam, gdzie jest obwarzanek krakowski, to jest obwarzanek krakowski i nie ma czegoś takiego jak, nie wiem, fałszowanie, prawda?
I jak trzeba zjeść, to zjedzmy właśnie nie kebab, nie pizzę, nie jakieś inne rzeczy, tylko szukajmy tych miejsc, gdzie właśnie są te smaki krakowskie, nawet słodkości.
Łatwiej będzie oczywiście znaleźć tutaj te słodkie smaki krakowskie dla turystów.
Spróbujmy, jak tylko będziemy kuchni krakowskiej, ale też jak tutaj jesteśmy.
Serdecznie również Państwu serdecznie dziękuję za ten dzisiejszy krakowski odcinek i do usłyszenia w następnym.
Ostatnie odcinki
-
Teleturnieje (Radio Reality Show #13)
03.02.2026 11:10
-
,,I tak już zostało” (Z kolejki pod scenę#1)
01.02.2026 11:02
-
Posłuchaj (mnie) jak mówię o…samplingu (Posłuch...
30.01.2026 11:34
-
O porażce Bayernu w lidze, hitach w calcio i ro...
29.01.2026 10:55
-
Muzyka XX wieku (Podsłuchani, seria - "Od Betho...
28.01.2026 11:02
-
Dwie strony błoń #4
27.01.2026 11:28
-
Posłuchaj (mnie) jak mówię o… tym, jak jazz zac...
24.01.2026 10:57
-
O derbowym przełamaniu United i szalonym spotka...
23.01.2026 11:05
-
Wielkie światy i ciasne uliczki. O projektach m...
22.01.2026 10:57
-
Zmiana reżyserem losu (Pod jednym niebem #2)
21.01.2026 11:53