Mentionsy

Mroczne Wieki
22.01.2026 16:46

Neandertalczycy - krewniacy z epoki lodowcowej

Żyjemy w złotych czasach archeologii prehistorycznej, więc nie spodziewam się, że to koniec odkryć na tym, wydawałoby się, dobrze już poznanym stanowisku. Ostatnie dekady, a nawet lata, przyniosły nam już parę rewolucji w sposobie jaki postrzegamy naszych najdawniejszych przodków i nic nie zapowiada aby ten postęp wiedzy miał wkrótce zwolnić, raczej przyspieszy. Drzewo genealogiczne homininów, już bardzo rozgałęzione i pogmatwane jeszcze mocno się skomplikuje a nasza wiedza o chociażby neandertalczykach również ulegnie zmianom na przestrzeni lat. Pozwoli nam to lepiej poznać naszych dawnych krewniaków.


Wesprzyj mnie na:

https://patronite.pl/mrocznewieki

https://buycoffee.to/mrocznewieki

https://suppi.pl/mrocznewieki


Mroczne Wieki to podcast historyczny prowadzony przez Michała Kuźniara w całości oparty na publikacjach (naukowych i popularnonaukowych), tekstach źródłowych oraz własnych wnioskach.


Okładka: Neanderthal Flintworkers (1920), Charles R. Knight, domena publiczna


Opracowania:

Dunbar R., Człowiek. Biografia, Copernicus Center Press, Kraków 2016.

Morse A. M., Papagianni D., Neandertalczyk. Odkryty na nowo. Współczesna nauka pisze nową historię neandertalczyków, Prószyński i S-ka, Warszawa 2022.

Sykes R. W., Krewniacy. Życie, miłość, śmierć i sztuka neandertalczyków, Prószyński i S-ka, Warszawa 2021.


Artykuły:

Frayer, D., Radovčić J., Radovčić D. (2020). Krapina and the Case for Neandertal Symbolic Behavior. Current Anthropology. 61. 10.1086/712088.

Harvati, K., Röding, C., Bosman, A.M. et al. Apidima Cave fossils provide earliest evidence of Homo sapiens in Eurasia. Nature 571, 500–504 (2019). https://doi.org/10.1038/s41586-019-1376-z

Lalueza-Fox C, Rosas A, Estalrrich A, Gigli E, Campos PF, García-Tabernero A, García-Vargas S, Sánchez-Quinto F, Ramírez O, Civit S, Bastir M, Huguet R, Santamaría D, Gilbert MT, Willerslev E, de la Rasilla M., Genetic evidence for patrilocal mating behavior among Neandertal groups. Proc Natl Acad Sci U S A. 2011 Jan 4;108(1):250-3. doi: 10.1073/pnas.1011553108. Epub 2010 Dec 20. PMID: 21173265; PMCID: PMC3017130.

Pomeroy, E., Bennett, P., Hunt, C., Reynolds, T., Farr, L., Frouin, M., Holman, J., Lane, R., French, C.; Barker, G. (2020). New Neanderthal remains associated with the flower burial at Shanidar Cave. https://doi.org/10.17863/CAM.43209

Rosas A., Martínez-Maza C., Bastir M., García-Tabernero A., Lalueza-Fox C., Huguet R., Ortiz J.E., Julià R., Soler V., de Torres T., Martínez E., Cañaveras J.C., Sánchez-Moral S., Cuezva S., Lario J., Santamaría D., de la Rasilla M., & Fortea J., Paleobiology and comparative morphology of a late Neandertal sample from El Sidrón, Asturias, Spain, Proc. Natl. Acad. Sci. U.S.A. 103 (51) 19266-19271, https://doi.org/10.1073/pnas.0609662104 (2006).

Szukaj w treści odcinka

Znaleziono 39 wyników dla "Neandertalczyków"

Heidelberczycy zazwyczaj uważani są za ostatnich wspólnych przodków neandertalczyków i homo sapiens.

Nie inaczej jest w przypadku pierwszych neandertalczyków, których szukać musimy w Hiszpanii.

Dopiero badania jądrowego DNA z 2016 roku zadecydowały, że akurat tym homininom bliżej było już do neandertalczyków.

Dzisiaj traktuje się ich właśnie jako proto-neandertalczyków.

Za taką interpretacją od lat przemawiało zresztą wielu specjalistów wskazujących na szczególne cechy anatomiczne widoczne w szkieletach tych pierwszych neandertalczyków, które w kolejnych tysiącleciach jedynie się rozwiną.

Pod tym pochodzącym z Greki terminem rozumiemy charakterystyczne wysunięcie dolnej części twarzo-czaszki do przodu, widoczne u szympansów, goryli czy neandertalczyków.

Widać je zwłaszcza przy prawym ramieniu, które podobnie jak u nas dominowało także u Neandertalczyków.

Pod kątem anatomicznym nosy neandertalczyków

W przypadku Neandertalczyków takiej łagodnej pigmentacji często towarzyszyły także rude włosy, chociaż nie były one powszechne.

Rebecca Rack Sykes pisze, że jasna cera i rude włosy dominowały u Neandertalczyków z półwyspu Apenińskiego, ale już np.

Do dzisiaj spekuluje się na ile warunki anatomiczne Neandertalczyków zostały ukształtowane przez adaptację do klimatu, a na ile były po prostu splotem różnych okoliczności.

Wielu neandertalczyków zamieszkiwało północne wybrzeża dzisiejszego Morza Śródziemnego lub Bliski Wschód, gdzie klimat mógł być nieco chłodniejszy niż obecnie, ale z pewnością nie przypominał warunków panujących w dzisiejszej Skandynawii czy na Syberii.

Ślady organicznych mat czy podściółki zachowały się tam, ponieważ krótko po odejściu Neandertalczyków stanowisko znalazło się pod wodą na skutek wylewu miejscowej rzeki.

Zwłaszcza, że zdolna do reprodukcji dorosła populacja neandertalczyków w żadnym momencie nie przekroczyła zapewne 12 tysięcy osobników.

Myśląc o tych praludziach, często staje nam przed oczami stuletni obraz amerykańskiego paleoartysty Charlesa R. Knighta, na którym widzimy trzech neandertalczyków smaganych zimowym wichrem i zamiecią.

W Gibraltarze odkryto stanowiska zajmowane przez jednych z ostatnich neandertalczyków na naszym kontynencie.

Odkrycie niepodważalnych śladów kanibalizmu w hiszpańskiej jaskini nie było jednak tym, co najbardziej zmieniło sposób, w jaki postrzegaliśmy neandertalczyków.

Na miejscu odkryto około 400 fragmentów kamiennych narzędzi, ilość bardzo małą, świadczącą o bardzo krótkim, tymczasowym pobycie neandertalczyków na miejscu.

Aby lepiej poznać zwyczaje społeczne dawnych neandertalczyków, opuścimy na moment plejstoceńską Europę, udając się na Bliski Wschód, do dzisiejszego Iraku, gdzie w jaskini Shanidar przyjrzymy się z bliska jednym z najważniejszych z naukowego punktu widzenia odkryciom, jakie przyniosło ostatnie stulecie w kwestii neandertalczyków.

Zdaniem Dimitry Papagiani większa część neandertalskiego DNA, jaka dzisiaj płynie w żyłach homo sapiens, została zaabsorbowana właśnie wówczas, we wczesnej fazie afrykańskiego eksodusu, gdy homo sapiens opuszczał Afrykę, a na swojej drodze spotkał blisko wschodnich neandertalczyków.

XX wieku, rewolucjonizując postrzeganie neandertalczyków.

Amerykańska pisarka Jean-Marie Auel, autorka cyklu powieści osadzonych w Paleolicie, chętnie zaimplementowała w swoich książkach wizję głębokiej duchowości i kwietnych pochówków neandertalczyków.

Jak ma się obecnie, ponad pół wieku później, teoria o kwietnych pochówkach neandertalczyków?

Suwaki perskie żyły i umierały tuż obok szczątków neandertalczyków, takich jak Shanidar IV.

Tak czy inaczej, o kwietnych pogrzebach neandertalczyków możemy zapomnieć.

Rozwój kory nowej w mózgu neandertalczyków mógł być nieco mniej zaawansowany aniżeli u ludzi współczesnych, więc Dunbar sugerował, że liczba bliskich znajomych mogła być u nich jeszcze niższa, może w okolicach 110-120.

W tym miejscu dochodzimy do pytania o bardzo ważną kwestię, jaką jest rzekome występowanie mowy u neandertalczyków.

Niedawne badania genetyczne potwierdziły wśród neandertalczyków występowanie genu FOXP2 w wariancie bardzo bliskim temu, jaki noszą w swoim ciele ludzie współcześni.

Ostatnie dekady przyniosły także obalenie dawnych teorii o nieudolności łowieckiej neandertalczyków.

ów praprzodek Neandertalczyków i Denisowian miał już po opuszczeniu Afryki, setki tysięcy lat temu, skrzyżować się w Eurazji z jakimś wyjątkowo archaicznym gatunkiem hominina, o którego istnieniu wiemy obecnie jedynie dzięki genetyce.

Od neandertalczyków, przez Denisowian, aż po ludzi współczesnych.

W późnym paleolicie, około 50 tysięcy lat temu, Neandertalczyków można było spotkać od Atlantyku na zachodzie po masyw Autaju na wschodzie.

Najczęściej przyjmuje się, że płodne potomstwo neandertalczyków i homo sapiens pochodziło ze związków neandertalskich mężczyzn i kobiet ludzi współczesnych.

Odkrycie tych hybryd miało fundamentalne znaczenie dla lepszego i pełniejszego zrozumienia procesu zaniku neandertalczyków.

Ciekawa hipoteza zakładała, że wyginięcie neandertalczyków zostało spowodowane potężną erupcją wulkaniczną, do jakiej doszło około 40 tysięcy lat temu w rejonie znanym dzisiaj jako Pola Flegrejskie pod Neapolem we włoskiej Kampanii.

Wobec przejściowych problemów klimatycznych liczba Neandertalczyków mogła skurczyć się jeszcze bardziej, podążając za spadającą liczbą wielkich roślinożerców, będących głównymi dostarczycielami pożywienia tych praludzi.

W czym ludzie współcześni mogli być lepsi od neandertalczyków?

Przede wszystkim wyraźnie daje się zauważyć wspominana przeze mnie już wcześniej dysproporcja wielkości grup ludzi współczesnych a neandertalczyków.

Opierając się na nowych ustaleniach genetyków, potwierdzających krzyżowanie się dwóch gatunków, moglibyśmy porównać neandertalczyków do rzeki, która wpada do olbrzymiego jeziora.

0:00
0:00