Mentionsy
Czechostacja
04.11.2025 06:45

Czechy przed Husem. Kobiecy Duch Święty i kaznodzieja z domów publicznych | opowiada: Joanna Nowak

Powodów współczesnego sceptycyzmu religijnego Czechów można szukać w głębokim średniowieczu. To wówczas żyła chociażby księżniczka Wilemina, którą jej wyznawcy uważali za kobiece wcielenie Ducha Świętego. Wówczas też w Pradze nauczał cesarski notariusz, później kaznodzieja prostytutek, Jan Milicz z Kromierzirza - jeden z najważniejszych mistrzów Jana Husa. 

W 98 odcinku Czechostacji rozmawiam z historyczką Joanną Nowak, konsultantką Warhorse Studios właśnie o tych zjawiskach i postaciach, które poprzedziły nadejście wielkiego protoreformatora Kościoła Katolickiego, spalonego na stosie w Konstancji księdza Jana Husa.
Jest w tej rozmowie więc i o Wileminie Przemyślidce, zapewne starszej siostrze świętej Agnieszki Czeskiej. Jest o wczesnochrześcijańskich gnostykach i tym, jaki wywarli wpływ na francuskich katarów. Jest też o ruchach, które nie negowały kościoła jako wspólnoty, krytykując go równocześnie jako instytucję: o waldensach czy begardach i beginkach.
Na scenę, znienacka, wkracza też zbrojna odpowiedź Kościoła na ten ferment - inkwizycja. A skoro inkwizycja, to jest też trochę o średniowiecznej magii i czarach. Fani gry komputerowej Kingdom Come Deliverance będą zaś mogli sprawdzić, czy historia husyckiego księdza Boguty walczącego z wiedźmą ma swój historyczny pierwowzór.
Odcinek podsumowuję mini przewodnikiem po Pradze, śladami Jana Milicza i jego działalności misyjnej wśród prostytutek, prowadzonej w byłym domu publicznym Wenecja, przekształconym w Nową Jerozolimę.

Jeśli interesują Was inne odcinki Czechostacji, związane z szeroko pojętą historią ruchu husyckiego, to znajdziecie je tu:

https://www.spreaker.com/episode/husyci-religijna-rewolucja-szwedzki-stol-czeskiej-polityki-historycznej--58228746
https://www.spreaker.com/episode/jan-zizka-bandyta-religijny-fundamentalista-niepokonany-wodz-husytow-opowiada-dr-jan-skvrnak--62533193
https://www.spreaker.com/episode/kingdom-come-deliverance-gra-i-opowiesc-o-czeskim-sredniowieczu-w-jednym-opowiada-joanna-nowak--63934803
https://www.spreaker.com/episode/kingdom-come-jak-wojna-dwoch-luksemburgow-zmienila-czechy-i-europe-opowiada-joanna-nowak--65557561
https://www.spreaker.com/episode/bitwa-pod-domazlicami-husycki-grunwald-gdzie-czesi-pokonali-krzyzowcow-piesnia--67340021

***
Jeśli podcast Wam się podoba i chcecie pomóc go rozwijać, możecie zostać Patronami lub Patronkami Czechostacji w serwisie Patronite. W tym tygodniu zdecydował się na to:

Łukasz

Bardzo Ci dziękuję <3

Jeśli ktoś chce wesprzeć moją pracę a nie ma ochoty zobowiązywać się na dłużej, może mi też po po prostu postawić wirtualną kawę w serwisach Suppi, bądź Buy Coffee - gdzie Wam wygodniej.

Za wszelkie wsparcie, także to dobrym słowem, łapką w górę, subskrypcją czy komentarzem - bardzo dziękuję. 

Jak zawsze proszę też o wszelkie sygnały zwrotne w komentarzach czy mediach społecznościowych Czechostacji.
Interakcje z Wami nie tylko są dla mnie często inspiracją przy wymyślaniu tematów kolejnych rozmów. One po prostu bardzo mnie motywują. Za co również - a właściwie to najbardzej, dziękuję.

No i karmią algorytmy - dzięki waszej aktywności platformy podcastowe czy media społecznościowe uznają, że warto Czechostację pokazać też tym, którzy do tej pory jej nie znali.

*Na okładce odcinka wykorzystałem kazanie Jana Milicza do kobiet upadłych pędzla Alfonsa Muchy. Monumentalny obraz jest jednym z 14 dzieł skladających się na Epopeję Słowiańską tego malarza.

W jinglu podcastu wykorzystuję fragment IX symfonii „Z Nowego Świata” autorstwa Antoniny Dvořáka, działającego z MUSOPEN.ORG

Kościół Boga Jana Husa Waldensi Katarów Husa kościół katolicki Ducha Świętego husyckich Karola IV Jana Milicza Waldensów Jezusa Czechostacja Maciej Zianowa

Szukaj w treści odcinka

Wyczyść
Znaleziono 13 wyników dla "Jana Husa"

O złożonym czeskim pejzażu religijnym czasów przed Janem Husami i wojnami husyckimi rozmawiał będę z Joanną Nowak.

To zresztą widać później w czasach Jana Husa i Wacława IV Luksemburskiego, który przecież Husa bardzo długo wspierał.

Wspierał go nie dlatego, że przemawiały do niego nauki Husa, tylko dlatego, że Hus mówił o tym, że trzeba wziąć kościół za mordę.

Czy możemy wskazać jakieś konkretne nazwiska i konkretne idee, których odzwierciedlenie czy kontynuację można potem znaleźć w nauczaniu Husa?

Zacznijmy może od tego, że chyba najbardziej wpływ na Jana Husa miały nauki Jana Milicza z Kromierzyzie.

Wszystkie trzy łączył też ten Uniwersytet Prażski i ten krąg osób, które potem musiały mieć wpływ na Jana Husa, zdecydowanie był takim kręgiem osób, od których to wszystko się w Czechach tak naprawdę zaczęło.

Mówiłaś tutaj o tej kwestii, która potem była bardzo istotna w czterech artykułach praskich, czyli w takim programowym kredo ruchu husyckiego, które to kredo wyrastało bezpośrednio z nauki Jana Husa.

a potem dopiero inkwizycję papieską, która już miała odpowiednio relacjonować każdą sprawę przed papieżem i przed zgromadzeniem, które będzie decydowało o tym, co zrobić z oskarżonym, to tutaj już właśnie mamy konkretne spisy imiona i nawet takie podręczne książki różnych inkwizytorów i ich konkretnie z imienia i nazwiska to już nawet mamy z czasów władzy Jana Luksemburskiego.

Mówię o wiejskim proboszczu Bogucie, zwolenniku Jana Husa.

Podsumowując rozmowę, pociągnę jeszcze trochę wątek jednego z jej bohaterów, Jana Milicza z Kromierzyżu.

Nie bez powodu wskazywanego przez współczesne czeskie kościoły ewangelickie jako osoba, której nauczanie i życie wywarło na Jana Husa chyba największy wpływ.

Koncepcją, która szybko upowszechniła się w całym królestwie, stając się kilkadziesiąt lat później jednym z fundamentów nauczania mistrza Husa i podstawą jednego z czterech głównych postulatów programowych Husytów.

Aha, kazanie Jana Milicza dla prostytutek uwiecznił na jednym z ogromnych płócien swojej epopei słowiańskiej Alfons Mucha.

Ostatnie odcinki

0:00
0:00