Mentionsy

Wszechnica FWW - Historia
22.10.2025 08:05

1077. Kaszubi i Pomorze w przeciągu dziejów / prof. Cezary Obracht-Prondzyński i Piotr Szczepański

Rozmowa Piotra Szczepańskiego z prof. Cezarym Obrachtem-Prondzyńskim w ramach cyklu #rozmowywszechnicy [20 października 2025 r.]Pojezierze Kaszubskie i wybrzeże między Dębkami a Gdynią to jedne z najchętniej wybieranych przez Polaków celów wakacyjnych. Chętnie korzystamy tam zarówno z ośrodków wypoczynkowych, jak i kwater prywatnych. Ale czy znamy prawdziwą historię tych ziem i ich mieszkańców?Kaszubi osiedlili się tu na długo przed powstaniem państwa Mieszka I i Bolesława Chrobrego. Przez długi czas Pomorze Kaszubskie stanowiło niezależne księstwo. Władysław Łokietek sprowadził Krzyżaków, by pomogli mu w obronie Gdańska. Ci jednak wystawili ogromne rachunki i pozostali na Pomorzu aż do czasów Kazimierza Jagiellończyka, który w końcu dokończył dzieła swojego taty i zmusił ich do przeniesienia się na wschód.Ziemie te wraz z ich mieszkańcami zostały wciśnięte między Królestwo Polskie a państwo zakonne, które najpierw było polskim lennikiem, a potem uniezależniło się. Rosła w siłę dynastia Hohenzollernów, która przejęła władzę w Berlinie i Królewcu. Pomorze Polskie stanowiło klin rozdzielający te dwa państwa. W czasie wojen szwedzkich ziemie były pustoszone. W miarę słabnięcia Polski, po jej trzecim rozbiorze, przestała ona istnieć, a dwa państwa niemieckie połączyły się.Polska odzyskała te ziemie po I wojnie światowej. W 1939 roku weszły one w skład Trzeciej Rzeszy. Po 1945 roku Kaszuby i Pomorze wróciły do Polski wraz z Ziemiami Zachodnimi na mocy postanowień aliantów podjętych w Poczdamie.A historia mieszkańców? To dzieje tragiczne: kolonizacja, mordy, eksterminacja elit, nieufność, spolszczanie, brutalna germanizacja, przymusowe wcielanie do armii niemieckiej, przysyłanie urzędników pilnujących lojalności. „Dziadek z Wehrmachtu” jest tylko jednym z przejawów tych historycznych dramatów, stanowiąc smutne podzwonne tych tragicznych czasów w postaci ignorancji, ciemnoty i braku wiedzy niektórych polityków.prof. Cezary Obracht-Prondzyński – socjolog, antropolog i historyk, profesor Uniwersytetu Gdańskiego, związany z Instytutem Socjologii UG. Jego zainteresowania naukowe koncentrują się wokół problematyki tożsamości regionalnych i etnicznych, pamięci zbiorowej, mniejszości narodowych, polityki historycznej, społeczeństwa obywatelskiego oraz życia społeczno-kulturalnego Pomorza. Autor i współautor kilkunastu książek oraz ponad 300 artykułów naukowych i popularnonaukowych. Od lat zajmuje się badaniami nad kulturą i historią Kaszubów, a także procesami przemian społecznych w regionie pomorskim. Jest aktywnym uczestnikiem życia publicznego – działa w organizacjach pozarządowych, instytucjach kultury i ruchach obywatelskich. Wieloletni prezes Instytutu Kaszubskiego, redaktor i współredaktor wielu publikacji poświęconych historii i współczesności Pomorza. Laureat licznych nagród i wyróżnień za działalność naukową i społeczną, ceniony wykładowca i popularyzator wiedzy o społeczeństwie, kulturze i dziedzictwie regionu.Jeśli chcesz wspierać Wszechnicę w dalszym tworzeniu treści, organizowaniu kolejnych #rozmówWszechnicy, możesz:1. Zostać Patronem Wszechnicy FWW w serwisie https://patronite.pl/wszechnicafww2. Możesz wspierać nas, robiąc zakupy za pomocą serwisu Fanimani.pl - https://tiny.pl/wkwpk3. Możesz przekazać nam darowiznę na cele statutowe tradycyjnym przelewemDarowizny dla Fundacji Wspomagania Wsi można przekazywać na konto nr:33 1600 1462 1808 7033 4000 0001Fundacja Wspomagania WsiZnajdź nas: https://www.youtube.com/c/WszechnicaFWW/https://www.facebook.com/WszechnicaFWW1/https://anchor.fm/wszechnicaorgpl---historiahttps://anchor.fm/wszechnica-fww-naukahttps://wszechnica.org.pl/#kaszuby #historia #rozmowywszechnicy #kaszubi #pomorze

Szukaj w treści odcinka

Znaleziono 31 wyników dla "Pomorze Gdańskie"

Dzisiaj gościem w Czechnicy jest prof. Cezary Obywat-Rądzejski z Uniwersytetu Gdańskiego i z Instytutu Kaszubskiego.

Mamy cały pasus handlu gdańskiego w Pamiętnikach, paska.

Czym jest Pomorze?

Pomorza Wschodniego, Pomorza Nadwiślańskiego, Pomorza Gdańskiego.

Właśnie przed Odrą jest Forpomer, a za Odrą z ich perspektywy jest Hinterpomer, czyli Pomorze Tylnie.

Pomorze Zachodnie jest związane z księstwem pomorskim.

Część ta właśnie związana z Hinterpomer czy z Pomorzem Zachodnim bez Szczecina znajduje się w rękach Brandenburgii.

a Szczecin i całe Pomorze Przednie z drugim znajduje się w granicach Szwecji.

To jest historia, która jest związana z państwem polskim, z Piastami, potem księstwo, księstwo gdańskie, czy księstwo Sobiesławowiców, tak nazywamy dynastię, najwybitniejszymi...

No i jest 1294 rok, książe Meskin umiera, czyli przemysł drugi przejmuje tę dzielnicę pomorską i następuje zjednoczenie Wielkopolski z Pomorzem i właśnie w wyniku tego...

I do 1466 roku Pomorze Gdańskie z różnymi konfiguracjami, bo przez pewien moment jest Słupsk, potem odpada, ziemia bytowsko-lęborska jest właśnie częścią państwa krzyżackiego.

Raz ziemia bytowsko-lęborska należała, była częścią Pomorza Gdańskiego, na przykład w czasach krzyżackich.

państwa polskiego, na przykład na Pomorze Zachodnie, jest bardzo ograniczony.

Ale Pomorze Gdańskie to jest coś, co jest odmienne od Pomorza, ale też odmienne od innych ziem polskich, bo zostajemy przyłączeni do Rzeczpospolitej w 1466 roku.

Przy czym Prusy Królewskie wtedy są też złożonym bytem, bo składają się z trzech województw, Chełmińskie, Malborskie, Gdańskie czy Pomorskie i Księstwo Biskupstwo Warmińskie, która to Warmia jeszcze miała specyficzną odrębność właściwie ustrojową i tam rządził Książe Biskup Warmiński.

Więc podział religijny Pomorze Zachodnie jest w zasadzie ewangelickie, ale w powiatach bytowskich i lęborskich, jak wróciły na 20 lat do Rzeczpospolitej jako starostwa, następuje gwałtowny proces rekatolizacji i tutaj miejscowa szlachta zrównana

Krzysztofowi Celestynowi Bryngowiczowi, żeby pojechał na Kaszuby, ale dla nich Kaszuby to było to Pomorze Zachodnie.

Pomorze Zachodnie z naszej perspektywy to była ziemia, która była ziemią kaszubską, bo to się wszystko zaczęło, ten matecznik, ta pradawna Kaszubia, to jest w okolicach Białogardu, Parsenty.

Ale również o tę ziemię upominają się biskupi kujawsko-pomorscy, dlatego że Pomorze Gdańskie jest...

Prawda, że to Pomorze troszkę było wyjęte z tej zasady.

tworzyć inną opowieść, o ile, dobra, Pomorze Zachodnie w ogóle w świadomości historycznej polskiej to w ogóle go nie ma.

W odniesieniu do Pomorza Gdańskiego to jesteśmy, no bo Gdańsk, bo pierwsze rozbiory, okej, okej, ale XIX wiek to jest już zupełnie inna opowieść.

Proszę pamiętać, że król pruski był bardzo dużym właścicielem ziemskim na tym terenie Pomorza tutaj gdańskiego.

I dla takiej grupy peryferyjnej, jaką są Kaszubi, gdzieś wrzucenie w malutki świat, tam gdzieś pod Gdańskiem, ta pompa była niezwykle atrakcyjna.

Powstaje Drużba, dodatek do Gazety Gdańskiej, pierwsza gazeta, która redagowana jest przez Majkowskiego.

A w czerwcu tegoż 1920 roku wyrusza na Pomorze specjalna komisja pomorska pod przewodnictwem księdza senatora Bolta, który, o nim mówiono, że był ojcem kupiectwa pomorskiego.

Ale i ci, którzy przyszli na to Pomorze, często nie rozumieli.

Powiedział Pan, że Pomorze ominęła Komisja Edukacji Narodowej i cały ten okres tej próby, referat Stanisławowskiej.

Jeszcze dodam jedną rzecz, która jest istotna, która różniła Zabór Pruski, zwłaszcza Pomorze.

tą małą cząstką w tym przeciągu dziejów, w których się Pomorze znalazło.

Powiedziałem, że ta granica, która dzieli Pomorze Wschodnie od Pomorza Zachodniego wedle naszej terminologii tutaj w okolicy Bytowa jest jedną z najstarszych granic w Europie.