Mentionsy
Umyślnie #4 - Neuroatypowość, regulacja emocji, życie
Witajcie w kolejnym odcinku „Umyślnie”. Tym razem rozmowa o tym, dlaczego tak wiele osób latami czuje, że „coś jest inaczej” — że są zmęczone światem, że ciągle próbują dopasować się do schematów, które nie pasują, i że często obwiniają się za to poczucie „niedopasowania”.
Mówimy o neuroatypowości, o spektrum autyzmu i ADHD z perspektywy dorosłych. I co ważne: nie z podejścia stereotypowych obrazków z podręczników i ludzkiego postrzegania, ale prawdziwego doświadczenia, które często wygląda zupełnie inaczej. Jakie strategie autoregulacji, codzienne praktyki, narzędzia psychoedukacyjne mogą tutaj pomóc? Jak budować naszą otwartość społeczną na inność?
Moim gościem jest Marta Cieśla — psycholożka i psychoterapeutka, która z ogromną uważnością i mądrością pracuje z osobami neuroatypowymi i od lat edukuje w tym obszarze. Z Martą miałam ogromną przyjemność rozmawiać po raz 2 i ponownie - tak wiele się dowiedziałam, ułożyło się sporo klocków. Jestem przekonana, że u Was może być podobnie. Serdecznie zapraszam do odsłuchu.
Partnerem dzisiejszego odcinka jest Bookbeat (https://www.bookbeat.com/pl/registration) – platforma, która oferuje ogromny wybór audiobooków i e-booków. Mam dla Was kod zniżkowy, ktory brzmi: WOJSIAT dający 60 dni okresu próbnego (w tym jest 40 godz. słuchania/czytania) dla nowych użytkowników. To być może ostatnia tak dobra oferta w tym roku, dlatego ciesze się, że mogę się nią z Wami podzielić - kod działa do 14 września 2025.
Z radością polecam Wam kilka książek, które w Bookbeat są dostępne - „Nie wierz we wszystko co myślisz” - Joseph Nguyen, „Ukochane równanie profesora” - Yoko Obawa, „Człowiek i jego symbole” - Carl Gustav Jung, „1984”, - George Orwell, „Czarna owca medycyny” - niewypowiedziana historia psychiatrii - Jeffrey Lieberman, „My ludzie w centrum autyzmu” - Ola Pflumio, „Autentyczna w spektrum” - Ewa Furgał.
A Wam Boobeat dziękuję za wsparcie mojego podcastu i popularyzację wiedzy.edukacyjnych i popularyzujących naukę. Także – czytamy, słuchamy i szanujemy książki!
Szukaj w treści odcinka
Cześć Marta.
Ja również się cieszę Marta, że właśnie znalazłaś czas, bo też wiem jak jesteś bardzo aktywna w tych obszarach i jako psycholożka, właśnie psychoterapeutka, ale też osoba, którą tak sobie przyglądam się tym działaniom, powiedzmy to co mogę zobaczyć to w sieci, ale z taką dużą uważnością, z taką też łagodnością i mądrością pokazujesz tą pracę swoją z osobami dorosłymi, neuroatypowymi, ale też bardzo dobrze
Więc Marta, myślę sobie, że tak na początek pytanie otwierające, które też pewnie często nam się pojawia, dlaczego i skąd teraz nagle taki wysyp, diagnoz zaburzenia ze spektrum autyzmu, ADHD i dlaczego dopiero teraz, i tutaj szczególnie chciałabym skupić się na kobietach, no bo właśnie takim maskowaniu, że kobiety powinny zachowywać się tak, a nie inaczej.
Jasne, rozumiem właśnie, że poszerzyło się nasze rozumienie, tak jak wspomniałaś, diagnozowania, czy też tego niejako odczarowywania, różnego maskowania, tego, że na coś jest przyzwolenie społeczne, o którym bardzo będę chciała z tobą porozmawiać, że dziewczynki to zawsze są społecznie otwarte, nie przejmują się, tak jak chłopcy, to wiadomo, ale z drugiej strony też Marta, myślę sobie tak z perspektywy takiej typowo mózgowej, tego...
Marta, wspaniale, że o tym mówisz.
Też te stereotypowe myślenie i tutaj chciałabym zrobić taki ukłon w kierunku, no bo wydaje mi się, że bardzo mocno teraz mówimy o tych diagnozach kobiecych, gdzie jednak, pamiętasz zresztą Marta, nasz odcinek o micie wierzącego się chłopca w kontekście ADHD, czy też generalnie autystyczni chłopcy, wiemy, że częstotliwość występowania jest większa, ale
nie tych innych elementów, ale wiesz, ja to odnoszę mocno do swojego życia, bo też tutaj jakby jestem osobą, którą dotykają te rzeczy, o których mówimy i dopiero mając 38 lat bardzo mocno to widzę i zaczęłam ściągać z siebie taką, wiesz, stygmatyzację tego, czego ja potrzebuję, czego nie, no bo jednak u kobiet ta diagnoza pojawia, znaczy zaczęła się teraz jakoś pojawiać bardziej, mówimy o tym częściej w kontekście właśnie naszej płci, też otwartości, tej relacyjności i to mnie bardzo Marta zastanawia, jak ty do tego podchodzisz.
Ale jak rozróżnić Marta...
na dopaminę i ADHD, ale chciałabym podkreślić, że to nie jest zero-jedynkowe, mózg to konekton, tam jest mnóstwo zależności i sieci i to widać, i to teraz będzie kolejne pytanie Marta do Ciebie, jak bardzo i stosunkowo chyba od niedawna łączymy dwie...
A Marta powiedz, jeżeli chodzi o właśnie ten współczynnik, czy niejako procentowość współwystępowania, czy wiele jest takich?
Marta tutaj się po prostu, co pytanie, to się śmieję tak szeroko, bo czuję, że otwieram po prostu znowu kolejne wielkie zagadnienie, ale zastanawia mnie to, ile tych połączeń, nazwijmy to, hybrydowych mamy w ujęciu i też pomyślałabym o tych kobietach.
Ale nasunęło mi się Marta teraz pytanie w trakcie tego, o czym mówiłaś.
No i Marta, tak mi się to też od razu układa w całość, że jeśli w ADHD mówimy o tych niedoborach dopaminowych, a też często dzisiaj odchodzimy już szczęśliwie od takiego nazywania regulacji emocji poprzez jedzenie uzależnieniem od jedzenia, no bo w moim odczuciu nie jest to uzależnienie od samego jedzenia, bo to jest proces obligatoryjny, to jest tak jak uzależnienie od oddechu czy wody, tylko to regulowanie emocji przez te wybitnie smakowite pokarmy, które mają jakąś tam pustkę uzupełnić albo dać nam ten dopaminowy pik,
I często to idzie w parze, właśnie tak jak mówisz, że człowiek zaczyna rozwijać uzależnienie, bo jest taka potrzeba tego dopaminowego wypełnienia plus zalepianie tej dziury po prostu głębokiej na kilkanaście centymetrów związanych i z rozwojem, i z biologią, więc temat rzeka absolutnie, ale Marta powiedz jak w kontekście spektrum, to powinowactwo niejako, czy ta zależność, że tak, częściej się uzależniamy.
dopóty, dopóki nie zaczyna to być naszą regulacją i przyzwyczajamy się do tej sieci utrwalenia tego sygnału, więc cieszę się Marta też, że od Ciebie to wybrzmiało, bo w badaniach takich neuronaukowych my to widzimy, ale z samej perspektywy podejścia do człowieka, jakie to jest ważne, że to próbujemy sobie uzupełnić.
Ale zanim to, chciałam Cię Marta zapytać o to, co też często widzę właśnie w socialach.
I jak dostaję pytanie, Marta, co ty myślisz o psychoanalizie w autyzmie, mówię, nie mam zielonego pojęcia, mogę powiedzieć, co jest wytyczne, bo ja absolutnie się na tym nie znam.
Chcę powiedzieć tylko, że Marta tutaj chyba Cię wezmę do swojej świty, żebyś właśnie robiła mi takie ścięcia i obalanie mi.
ale też kolejne elementy i tu Marta zahaczyłaś o ten sen, znowu jako tą podstawę funkcjonowania, dbałości o mózg.
Marta i tak myślę sobie też, że warto powiedzieć, ja to tak sobie z teorii to wezmę i wobec tego czemu się przyglądam, czy to w świecie social mediów, czy generalnie też jak czytam różnego rodzaju książki właśnie związane z neuroatypowością, ale też powiedzmy z typowością działania naszego układu nerwowego.
No to Marta z perspektywy też Twoich działań, bo wiem, że jest ich mnogość i że sama pracujesz w gabinecie, ale też szkolisz.
Okej, no to tutaj mamy dane, które warto sięgnąć, ja też na pewno w opisie podcastu poproszę Cię o namiar na stronę internetową, też namiar na te miejsca, o których wspomniałaś i oczywiście ja serdecznie Wam polecam właśnie tą psychoedukację, te działania, które Marta zostawia po sobie i tworzy w sieci.
Marta, czy przypomnisz proszę, jak nazywa się Twój profil na Instagramie, żebym nic tutaj nie poprzekręcała?
Marta Cieśla Esperi, po tym można mnie wynaleźć na Instagramie.
Marta Cieśla, psychoterapia poznawczo-behawioralna na Facebooku, więc zapraszam serdecznie.
z racji tego, że jestem w trakcie remontu, tutaj dużo rzeczy ma teraz miejsce i żeby zachować taką harmonię tej wypowiedzi, będę się z Wami już powolutku żegnać, a Marta Tobie jeszcze raz dzięki za to, że po raz kolejny zechciałaś tutaj ze mną porozmawiać, podzielić się swoją wiedzą, swoją przede wszystkim tą wiedzą praktyczną, nie tylko teoretyczną i mam wielką nadzieję na jeszcze jedno spotkanie z Tobą na dogrywkę, bo przyznam, że
Ostatnie odcinki
-
Umyślnie #14 - Neurochemia spokoju - GABA
28.01.2026 07:45
-
Umyślnie #13 - Wystarczająco dobre życie a nieu...
07.01.2026 07:45
-
Umyślnie #12 - Kortyzol - nauka, medycyna, fakt...
17.12.2025 07:40
-
Umyślnie #11 - Geny, życie i środowisko - z cze...
03.12.2025 07:45
-
Umyślnie #10 - Zrozumieć dopaminę
19.11.2025 07:45
-
Umyślnie #9 - Mózg, umieranie i śmierć (prof. W...
05.11.2025 07:45
-
Umyślnie #8 - Umysł, który medytuje. O granicac...
22.10.2025 06:40
-
Umyślnie #7 - Jak i dlaczego zamieszkaliśmy w n...
08.10.2025 06:40
-
Umyślnie #6 - Zdrowa dorosłość i samostanowieni...
24.09.2025 06:40
-
Umyślnie #5 - Dlaczego żyjemy w alkoiluzji? (R...
10.09.2025 06:39