Mentionsy
Umyślnie #12 - Kortyzol - nauka, medycyna, fakty i mity (dr. Katarzyna Skórzewska)
W dzisiejszym odcinku na tapet bierzemy związek/hormon, który przez wielu z nas ma bardzo złą prasę i w zasadzie najczęściej można spotkać się z taką narracją by jego działanie po prostu niwelować. A mowa oczywiście o kortyzolu, który potocznie zwany jest hormonem stresu.
A przecież kortyzol to zdecydowanie nie tylko stres.
To także energia, mobilizacja, rytm dobowy, czujność.
To hormon, który każdego ranka dosłownie budzi nas do życia.
Tym razem rozmawiam z dr Katarzyną Skórzewską – endokrynolożką, ginekolożką i autorką książki „Kortyzol. Jak oswoić hormon, który rządzi twoim życiem”. Mówimy o tym, czym kortyzol naprawdę jest z perspektywy biologii, medycyny, neurobiologii i codziennego funkcjonowania. I przede wszystkim - jak nauczyć się żyć z nim „w zgodzie” i długofalowym zdrowiu.
Rozbieramy na czynniki pierwsze:
~ jak działa oś podwzgórze–przysadka–nadnercza (HPA) i dlaczego kortyzol jest hormonem niezbędnym do życia,
~ kiedy kortyzol jest naszym sprzymierzeńcem, a kiedy zaczyna działać przeciwko nam,
~ dlaczego mit „kortyzol = zło” jest nie tylko uproszczeniem, ale bywa realnie szkodliwy,
~ czym jest poranny pik kortyzolu (cortisol awakening response) i jak wspierać rytm dobowy zamiast go tłumić,
~ jak wygląda pulsacyjność i rytmiczność wydzielania kortyzolu – i dlaczego ważny jest nie tylko jego poziom, ale też czas,
~ jak kortyzol wchodzi w relacje z innymi hormonami
~ jak przewlekły stres, sen, dieta, ruch, kawa, trening i regeneracja wpływają na regulację osi HPA,
~ kiedy i jak badać kortyzol, jakie są pułapki interpretacyjne i najczęstsze błędy diagnostyczne.
Omawiam także wpływ kortyzolu na hipokamp, korę przedczołową i regulację emocji oraz jego relację z neuroplastycznością. To rozmowa o tym, że problemem nie jest stres sam w sobie, ale brak powrotu do równowagi.
Odcinek powstał we współpracy z Benefit Systems, twórcą platformy MultiLife (www.multi.life) — narzędzia, które wspiera codzienny dobrostan, zdrowie i równowagę. MultiLife i MultiSport to nie tylko dostęp do aktywności fizycznej, ale także do wiedzy, programów i praktyk wspierających zdrowie psychiczne, regenerację i promujących medycynę stylu życia. Z marką Benefit Systems współpracuję już od dłuższego czasu — łączy nas wspólna misja edukacji prozdrowotnej, promowania świadomego stylu życia i pokazywania, jak poprzez małe codzienne decyzje.
Szukaj w treści odcinka
Także Kasiu, witam Cię serdecznie, mam nadzieję, że dzisiaj nam się uda i dziękuję, że przyjęłaś zaproszenie.
Kasiu, więc znowu, tak jak zaczęłam, myślę, że o kortyzolu to po prostu słyszymy co najmniej jak o tym, że witamina C wspiera odporność, czyli bardzo szerokie zagadnienie, które zdecydowanie warto rozwijać.
Zdecydowanie Kasiu, to jest w ogóle bardzo dla mnie złożone zagadnienie, bo my wiemy, że gospodarka serotoninergiczna na przykład u kobiet jest powiedzmy bardziej chwiejna, jest mocno zależna z cyklem menstruacyjnym, też o tym rozmawiałyśmy podczas naszego poprzedniego spotkania.
To co Kasiu powiedziałaś odnośnie tkanki tłuszczowej, właśnie tej okołonarządowej, trzewnej, wisceralnej, to jest bardzo niepokojące dla nas, bo też wiemy, że to jest takie epicentrum hormonalne, czyli znowu tkanka tłuszczowa nie jest tylko jakimś tam narządem, który nie żyje i nas ociepla, ale stamtąd też wisfatyna, leptyna, rezystyna.
I też Kasiu wspomniałaś o gospodarce hormonalnej.
to jest coś pięknego, ale Kasiu, zanim przejdziemy jeszcze sobie do tych arcyważnych metod regulacji, ja chciałam zapytać ciebie właśnie o to też bardzo silne powiązanie, które dzisiaj też wydaje mi się, że jest super związane z medycyną stylu życia i w ogóle z chorobami cywilizacyjnymi, a mam na myśli właśnie jak ten przewlekły stres miesza w tym kotle insulinooporności, cukrzycy typu drugiego, która naprawdę widzimy, że wyrasta jak grzyby po deszczu.
Kasiu, zanim przejdziemy sobie do tych aspektów właśnie regulujących, no i też takie koło zrobiłyśmy odnośnie tej cukrzycy, więc na pewno warto powiedzieć o diecie.
I teraz Kasiu, bo tak spoglądam, chyba, że chcesz tutaj dodać coś to oczywiście.
ale no naprawdę i to jest też myślę taka istota naszego życia, że cierpieniu, stresowi nie zapobiegniemy, to jest bardziej to czy mamy niejako takie oręże z tym, żeby po prostu sobie pomóc i Kasiu tak zanim jeszcze do tych metod, bo to naprawdę bardzo dużo możemy zrobić na przykład pod kątem chociażby samej diety, tego co jemy albo też tutaj z dużym wykrzyknikiem czego nie jemy albo czego nie pijemy, bo muszę dotknąć alkoholu,
Wiesz Kasiu, jeszcze chciałam Cię też zapytać tak, żeby to było po prostu evidence based, bo też wiemy, że błądzimy.
Nie ma typowych powiedzmy protokołów diety dla zestresowanych, ale myślę Kasiu, że się ze mną tutaj zgodzisz, że większość tych powiedzmy zaleceń bazuje jednak na diecie przeciwzapalnej, okołośródziemnomorskiej i z tym, żeby ta glukoza, glikemia była trzymana w ryzach.
I tutaj jeszcze Kasiu, bym do tej diety tak pomyślałam sobie, żeby wspomnieć o tym, że ważne jest, jeżeli my chcemy szukać takich też źródeł np.
I też Kasiu...
Kasiu, bardzo Ci dziękuję za to, że zgodziłaś się, że ta trzecia próba nam, miejmy nadzieję, wytła, zaraz się okaże, gdy będę zapisywać, za Twoje działania w sieci i nie tylko, bo też przyjmujesz pacjentki, pracujesz w gabinecie, napisałaś fantastyczną książkę, jeszcze raz Wam, moi drodzy, przypominam, kortyzol i za to, że właśnie w taki sposób bardzo ludzki, ale cały czas z tą medycyną obok opisujesz i kwestie te hormonalne, kortyzolowe chociażby, ale całą tutaj
Także dziękuję moi drodzy Wam ponownie za odsłuch, za wsparcie tego podcastu, a Tobie Kasiu dziękuję serdecznie za obecność i za przyjęcie zaproszenia.
Ostatnie odcinki
-
Umyślnie #14 - Neurochemia spokoju - GABA
28.01.2026 07:45
-
Umyślnie #13 - Wystarczająco dobre życie a nieu...
07.01.2026 07:45
-
Umyślnie #12 - Kortyzol - nauka, medycyna, fakt...
17.12.2025 07:40
-
Umyślnie #11 - Geny, życie i środowisko - z cze...
03.12.2025 07:45
-
Umyślnie #10 - Zrozumieć dopaminę
19.11.2025 07:45
-
Umyślnie #9 - Mózg, umieranie i śmierć (prof. W...
05.11.2025 07:45
-
Umyślnie #8 - Umysł, który medytuje. O granicac...
22.10.2025 06:40
-
Umyślnie #7 - Jak i dlaczego zamieszkaliśmy w n...
08.10.2025 06:40
-
Umyślnie #6 - Zdrowa dorosłość i samostanowieni...
24.09.2025 06:40
-
Umyślnie #5 - Dlaczego żyjemy w alkoiluzji? (R...
10.09.2025 06:39