Mentionsy
Monika Malec "Tajemnica obrazu"
Konserwacja przeprowadzona przez Muzeum Narodowe w Poznaniu potwierdziła, że obraz Józefa Pankiewicza "Targ na jarzyny " to kopia. Obraz był uważany za krok milowy w polskim malarstwie, przełamujący trendy. Do 7 grudnia w Muzeum Narodowym w Poznaniu można oglądać kopię obrazu po konserwacji i przedwojenne zdjęcie oryginału, na które zwrócił uwagę prof. Michał Haake z Instytutu Historii Sztuki Uniwersytetu im. A. Mickiewicza w Poznaniu. To on zauważył, że mamy do czynienia z kopią, a nie oryginałem. Reportaż "Tajemnica obrazu" opowiada o odkryciu profesora Haake i o roli malarstwa Józefa Pankiewicza.
Fot. Fragment przedwojennego zdjęcia obrazu z książki Michała Haake "Utracone arcydzieło. Losy obrazu "Targ na jarzyny" Józefa Pankiewicza".
Szukaj w treści odcinka
Targ na Jarzyny Józefa Pankiewicza to obraz należący do kanonu malarstwa polskiego.
Muzealne sale były wyjątkowym miejscem dla malarza Józefa Pankiewicza.
Teraz znajdujemy się też w Muzeum Narodowym w Dublinie i mamy prace pochodzące z różnych okresów twórczości Pankiewicza.
Pozwala zobaczyć te różne aspekty i etapy twórczości Józefa Pankiewicza.
Więc ta droga artystyczna Pankiewicza będzie wiodła do takiej samoświadomości malarskiej, do posługiwania się tym warsztatem malarskim jako takim istotnym medium dla wywoływania emocji, dla tworzenia pewnej atmosfery, a także dla zmysłowej, sensualnej lektury tych prac.
Ponad 80 lat później, przed jednym z najsłynniejszych obrazów Józefa Pankiewicza, Targ na Jarzyny, prezentowanym w Muzeum Narodowym w Poznaniu, stanął dr hab.
Zauważył, że obraz Pankiewicza wcale Pankiewicza nie jest.
W Warszawie, ponieważ trafiła tam razem ze spuścizną Pankiewicza, to tylko dopowiem, że kiedy Pankiewicz zmarł w Paryżu w 1940 roku, no to jego po wojnie zaraz w 1946 jego pasierbica Jadwiga Dmochowska-Weidel przywiozła tę paryską spuściznę do Warszawy.
Targ na jarzynę Józefa Pankiewicza to obraz należący do kanonu malarstwa polskiego.
To jest obraz, który stał na przełomie, tym wielkim przełomie, jaki się dokonał za sprawą w głównej mierze Pankiewicza, jeżeli chodzi o malarstwo polskie.
Dorota Seweryn-Puchalska z Muzeum Nadwiśleńskiego w Kazimierzu Dolnym, badaczka kolonii artystycznych i w tym kontekście twórczości Józefa Pankiewicza.
Sukcesu młodego artysty na wystawie w Paryżu mogłoby nie być, gdyby nie Aleksander Gierymski, którego malarstwo inspirowało Pankiewicza.
No bo jeszcze w pracowni Pankiewicza obraz ten został zakupiony przez Ignacego Korwin-Milewskiego, magnata, kolekcjonera, posiadacza bardzo dużej kolekcji obrazów malarzy polskich związanych ze szkołą monachijską.
Więc Korwin Milewski przyszedł do Aleksandra Gierymskiego, ale zobaczył również obraz młodego Pankiewicza, który na tyle mu się spodobał, że jak z jednego źródła wiemy, zakupił go na pniu.
Choć te swoje zbiory pokazywał i w Belinie, i w Wiedniu, i we Lwowie, ale nigdzie tam obraz Pankiewicza pokazywany nie był.
Też nigdy nie został wypożyczony ze zbiorów Milewskiego na jakąś wystawę Pankiewicza, których wiele było w dwudziestoleciu międzywojennym.
data 1890 to jest ostatnia data, w której istnienie obrazu Pankiewicza jest uchwytne.
Więc po prostu nie ma ciągłości między tym obrazem, który był namalowany przez Pankiewicza, a tym obrazem, który trafia do Muzeum Poznańskiego.
Pankiewicza takie.
Zasiadając w różnych akademiach, Jan Cybis w Warszawie, Artur Daksamborski też w Warszawie, Piotr Potworowski w Poznaniu, w Gdańsku, więc ci artyści niejako transmitowali tą kulturę artystyczną wyzwoloną przez Józefa Pankiewicza, ale nadając jej zupełnie też inne brzmienie, reinterpretowali tą spuściznę koloryzmu.
tą ewolucją artystyczną Pankiewicza i jego kontaktami i wreszcie tworzeniem pewnego środowiska artystycznego tutaj w Polsce.
Trop się urywa właśnie w tym momencie, kiedy obraz Targ na Jarzyny Józefa Pankiewicza przed rokiem 1890 trafił do zbiorów Korwin-Milewskiego.
W czasie, gdy obraz Józefa Pankiewicza trafia do Muzeum w Poznaniu dyrektorem jest Zdzisław Kępiński.
On mógł szczególnie przychylić się do propozycji zakupu Pankiewicza z tego powodu, że jako pierwszy muzealnik w Polsce, to jedna z tych jego niewątpliwych zasług, zaczął budować kolekcję malarstwa polskiego w muzeum jeszcze wtedy wielkopolskim.
Więc możemy sobie łatwo obrazić, że w sytuacji, kiedy pojawia się w ofercie obraz Pankiewicza z czasów, kiedy właśnie Pankiewicz odkrywał dla siebie impresjonizm, a więc ten kierunek, który potem o rozwoju koloryzmu zadecydował,
I krótko później pojawia się w Muzeum w Poznaniu kolejny obraz, właśnie ten obraz uchodzący za obraz Pankiewicza.
Wstępna analiza potwierdza hipotezę pana profesora Michała Hacke, że obraz nie jest dziełem autorskim Józefa Pankiewicza, że jest jego kopią.
Być może jest to kopia warsztatowa ucznia Pankiewicza,
Bez wątpienia ten obraz, nawet jeśli był powtarzany, imitowany według pewnego wzorca, no to on stanowi taki symboliczny, jak założycielski polskiego koloryzmu, czy polskiego impresjonizmu i pewnie zostanie w tej pamięci historii sztuki, jako krok milowy legendarnej podróży Józefa Pankiewicza do Paryża, jako pewnego rodzaju zwrotu w myśleniu o obrazie.
Ostatnie odcinki
-
Monika Malec "Ich świat"
02.02.2026 20:30
-
Magda Grydniewska "O tym, jak lubelski ratusz b...
01.02.2026 16:34
-
Katarzyna Michalak „Muzyka jest pamięcią”
28.01.2026 21:00
-
Monika Niedziałek "Wietnam szlakiem Kazika"
27.01.2026 20:55
-
Monika Malec "Dusza tułacza"
26.01.2026 20:30
-
Mariusz Kamiński "Hrabina"
25.01.2026 10:00
-
agnieszka czyżewska jacquemet "własna pięciolinia"
20.01.2026 09:32
-
Monika Malec "Muzeum a sprawa polska"
19.01.2026 20:20
-
Magda Grydniewska "Światy pana Jana"
12.01.2026 20:14
-
Monika Malec "Autoportret z tajemnicą"
07.01.2026 10:45