Mentionsy

A więc od czasów elekcji króla Jana III Sobieskiego.

Rzeczywiście ten czas, który ujęty jest w siódmym tomie dziejów Polski, te 90 lat między elekcją Jana III a śmiercią Augusta III Sasa, to jest czas, kiedy Polska, Rzeczpospolita przestaje być czynnikiem samodzielnym w polityce, a pod koniec tego okresu, a właściwie już można powiedzieć przynajmniej...

od pierwszej dekady wieku XVIII jest igraszką w ręku zewnętrznych sił politycznych, coraz bardziej bezsilną.

to bitwę wiedeńską właśnie, odsiecz wiedeńską i pytanie, a może to nie miało sensu, a po co było walczyć z tymi Turkami, może lepiej było zostawić tych przebrzydłych Habsburgów, którzy 100 lat później rozebrali Rzeczpospolitą z Rosjanami i z Prusakami.

pod Chocimiem w 1673 przez Sobieskiego, które utorowało mu drogę do tronu za chwilę na elekcji po śmierci Michała Korybuta Wiśniowieckiego, to jednak to zwycięstwo nie zmieniło niczego zasadniczo, bo wciąż ten teren znajdował się pod panowaniem tureckim, bo kluczowa twierdza kontrolowała cały ten teren, a nie umieliśmy jej odbić.

Całe następne kampanie prowadzone w ramach sojuszu z Austrią sprowadzały się do tego, przez Jana III Sobieskiego, że Austria prowadziła dość na ogół zwycięskie walki z Turcją, a w każdym razie potrafiła zdobywać twierdzę.

Zapłacił Jan III Sobieski za udział w tej koalicji przeciwko Turcji, która była sensowna, która nie była głupotą.

Jan III Sobieski zgodził się oddać.

w systemie ustrojowym polskim od czasu Stefana Batorego i Jana Zamojskiego, którzy razem popełnili ten straszny błąd ustrojowy, bo Zamojski dla siebie i dla swoich następców wywalczył dożywotność Urzędu Hetmańskiego.

No tutaj najbardziej drastycznym przykładem była postawa paców wobec bardzo roztropnego projektu Jana Sobieskiego.

No i to jest przekroczenie granicy zdrady i to się zaczyna dziać coraz częściej na przełomie wieku XVII i XVIII.

I ten człowiek był jednak do szpiku kości republikaninem sarmackim i w tym sensie był doskonałym wybrańcem ludu szlacheckiego, bo oni chcieli mieć takiego władcę, takiego, który będzie szanował ich wolność wyboru, który nie zmieni tego ustroju na absolutystyczny i takich zamiarów ani przez chwilę Jan III Sobieski nie miał, co czyni z niego według mnie właśnie dobrego reprezentanta Rzeczpospolitej.

Zbigniew Wójcik, nieżyjący już, świetny historyk w swojej monografii Jana III Sobieskiego, za którą Jaruzelski przyznał profesorowi Wójcikowi nagrodę.

powiedziałbym, rządu silnej jednostki i ubolewaniem nad tym, że nie wziął za mordę, przepraszam za wyrażenie, Jan III Sobieski Narodu.

Natomiast chciałbym tutaj powrócić do czasów już po Janie III Sobieskim.

Jego kontrkandydata Augusta III, jak obliczono niedawno bardzo szczegółowo, około 600.

Ta trzecia pod... Rosjanie zadecydowali o tym, jak coś się stało, no ale ten August III nieszczęsny, mówi nieszczęsny z pełną świadomością, to była ostatnia koronacja.

W każdym razie ten niski pułap zbrojeń oczywiście czynił Polskę mało prawdopodobnym rywalem dla Rosji, ale jednak było to urealnienie tego, na co Polskę było stać, bo finansowo nie było stać wtedy Rzeczpospolitej po tych potwornych zniszczeniach właśnie II Wojny Północnej, tej właśnie, w którą uwikłał August II Rzeczpospolitą, a Szwedzi ją zniszczyli wspólnie z Rosjanami.

I w ten sposób powiedziałbym, że to był ostatni moment, kiedy rok 1718 do 20 mniej więcej, kiedy ostatecznie ta sprawa została pogrzebana, kiedy Rzeczpospolita traci już do końca XVIII wieku, właściwie do Sejmu Wielkiego, bo to był moment odzyskania jakiejś podmiotowości na chwilę.

Bo ważne rzeczy się dzieją w społeczności żydowskiej, zwłaszcza w połowie wieku XVIII.

Nawiązuje on do rozważania Jana III Sobieskiego z jego lekarzem, który zastanawiali się, bo Jan III Sobieski prowadził bardzo ciekawe dysputy o charakterze naukowo-teologicznym.

Wspomnienie czasów Augusta III ucukrowało się w perspektywie, jaką przyniosła tragedia rozbiorów, związana z następnym panowaniem i jego zakończeniem – wymazaniem Rzeczpospolitej z mapy.

Ale wszystkich stanów ostatnie ćwierćwiecze panowania Augusta III odbijało się również korzystnie na tle pamięci o poprzedzających tę epokę katastrof wojny północnej 1700-1721 roku.

Zniszczeń, epidemii, głodu, okupacji, które przygniatały Rzeczpospolitą i jej mieszkańców przez pierwsze dwie dekady XVIII stulecia.

Przyjmuje się, że na końcu królowania Augusta III wynosiła około 12 milionów ludzi, co najmniej milion, może nawet dwa miliony więcej niż w połowie panowania jego ojca.

Wspominaliśmy już wcześniej, jak skutki zniszczeń wojennych połowy XVII i początku XVIII wieku połączone z utrwaleniem nowego protokapitalistycznego układu ekonomicznego Europy i świata pociągały gospodarkę polską w głęboki dół i popychały jej bezpośrednich właścicieli, a więc szlachtę, posiadaczy ziemskich.

A przecież, jak już wiemy, bilans nielegalnej migracji był dla Rzeczpospolitej połowy XVIII stulecia taki, że więcej chłopów do niej uciekało z Rosji, Prus, monarchii habsburskiej, niż uchodziło przed doświadczanym w niej wyzyskiem.

Chcemy przyjrzeć się teraz położeniu chłopa w Rzeczpospolitej czasów Augusta III.

Warstwa kmieca była wciąż najliczniejsza, ale ją właśnie wojny i zniszczenia XVII i początku XVIII wieku dotknęły najbardziej.