Mentionsy
Radio Naukowe
22.01.2026 05:30

#285 Spór o pochodzenie Słowian – zagadka, która dzieli naukowców | prof. Marcin Wołoszyn

Kiedy ostatnio jedliście proso? Jeśli dopiero musieliście wyszukać, gdzie kupić to zboże, to mamy dla was złą wiadomość: nie odżywiacie się jak wcześni Słowianie. W badaniach archeologicznych porównano resztki naczyń z kultur słowiańskich i germańskich. Pozostałe w nich resztki jedzenia znacznie się od siebie różniły. – Ich dieta bazowała głównie na prosie i na takich zapewne papkach, bo tam też jest kwestia mleka i nawet miodu – opowiada prof. Marcin Wołoszyn, archeolog z Uniwersytetu Rzeszowskiego oraz Instytutu Historii i Kultury Europy Wschodniej im. Leibniza w Lipsku. Profesor jest członkiem międzynarodowego zespołu badaczy HistoGenes, który łączy metody archeologiczne, historyczne i antropologiczne z genetyką i bada historię populacji zamieszkujących Europę od V do IX wieku.

***
Słuchasz nas regularnie? Może spodoba Ci się któryś z progów wsparcia :) Zajrzyj na https://patronite.pl/radionaukowe
Nasze wydawnictwo: https://wydawnictworn.pl/ 
***
Oczywiście to, co nas w tym projekcie interesuje najbardziej, to perspektywa zyskania nowych informacji na temat genezy Słowian. Są dwie główne teorie na ten temat: zamieszkiwaliśmy te ziemie od dawna (tylko nazwa Słowianie została nam nadana przez historyków rzymskich lub bizantyńskich) lub że dotarliśmy na te tereny ze wschodu w ramach wielkiej wędrówki ludów. Brakuje nam danych, by jednoznacznie którąś z teorii jednoznacznie odrzucić. 

Słowianie nie mieli własnego piśmiennictwa, pozostawili po sobie niewiele kultury materialnej, a w dodatku najczęściej palili ciała swoich zmarłych, co znacząco utrudnia badania genetyczne. Jedną kwestię profesor stawia jasno. – Oczywiście, że nie ma czegoś takiego jak gen słowiański – mówi. Ale badania genetyczne mogą dawać argumenty w sporze. I tak, wyniki projektu HistoGenes dostarczyły argumentów na rzecz tej teorii, że Słowianie to ludność napływowa. – Z tych badań wynika jednak, że pewna różnica jest między tą ludnością słowiańską a ludnością, która tutaj żyła (…) To by sugerowało, że (…) Europa słowiańska powstała nie w wyniku tylko transformacji, przekształceń tej ludności, która tu mieszkała wcześniej, tylko tym elementem bardzo ważnym był napływ ludności ze wschodu – opowiada archeolog. 

Czy to kończy spór? Niekoniecznie – o czym też rozmawiamy. W odcinku usłyszycie też, po co w ogóle roztrząsać kwestie, które nie są rozwiązywalne (poza tym, żeby nie zostawiać pola do popisu pseudonauce), jakie metody i znaleziska dały nam nowe informacje i co znaczy ulubione niemieckie słowo profesora: jein.

***
https://www.histogenes.org/
https://www.nature.com/articles/s41586-025-09437-6
https://archeologia.com.pl/zagadka-pochodzenia-slowian-rozwiazana-genetyka-wskazuje-na-wedrowke-ludow/

Instytut Załęski Koszczewski Figlerowicza Histogenes Maxa Planka Jordanes biskupina Godłowski Prokopiusz Marcin Wołoszyn Altkebelich PRL Princeton University Waltera Paula

Szukaj w treści odcinka

Wyczyść
Znaleziono 10 wyników dla "Koszczewski"

Z jednej strony to jest Józef Koszczewski,

On urodził się w 1885 roku, ale Koszczewski w 1913 roku publikuje książkę o Wielkopolsce w Pradziejach.

Koszczewski później w latach 30. jest odkrywcą biskupina i on czyni z tego biskupina taką prasłowiańską stolicę Polski.

Koszczewski też trzeba powiedzieć, że on był osobą znakomitą, jeśli chodzi o medialność, o umiejętność prezentacji swoich badań.

No nic, ale w pewnym stopniu, jeżeli te dwie figury przedstawimy, Koszczewskiego z tym synem zamordowanym w Oświęcimiu i Godłowskiego z ojcem zamordowanym w Katyniu, no to oni jakoś esencjalizują, bym powiedział, ten los Polski w XX wieku.

Wspomniałem już o samym Koszczewskim, o tym jego życiu.

I z tym zderzył się Koszczewski i jakby jego te prace są reakcją w dużej mierze na to.

I stąd dla nich Koszczewski, też z tym jego życiorysem, o którym wspomniałem, no był idealną figurą.

Koszczewski nigdy nie był członkiem partii, on był takim radykalnym katolikiem, ale...

I z tego powodu na przykład pytanie o to, czy mieszkańcy biskupina byli prasłowianami, w tym sensie nie byli, że nie bardzo wyobrażam sobie, żeby oni się czuli, nawet gdybyśmy założyli, że Koszczewski miał rację, że tutaj ci ludzie zawsze mieszkali ci sami, to nie bardzo jestem w stanie sobie wyobrazić, że oni by się czuli Słowianami, tak jak my się czujemy Polakami.

Ostatnie odcinki

0:00
0:00