Mentionsy

Panie Adamie, gdybyśmy mogli przejść do pierwszego punktu, który sobie ustaliliśmy przed naszym spotkaniem, no bo jesteśmy świeżo po spotkaniu prezydenta Erdoana i prezydenta Trumpa i to na amerykańskiej ziemi.

od czasów pierwszej kadencji prezydenta Trumpa zimne tudzież lodowate, a tu można by wywnioskować z treści panów analizy, że to spotkanie doprowadziło do pewnego rozluźnienia we wzajemnych relacjach.

Na pewno, jeżeli chodzi o to spotkanie po części historyczne, można by powiedzieć, między Erdoanem a Trumpem,

No i jesteśmy jednak przez cały czas tutaj na samym początku tej drogi, bo oczywiście od czasów objęcia prezydentury przez Trumpa, 2-0 nazwijmy to, faktycznie dokonała się tutaj jakby częściowa rewolucja w stosunkach turecko-amerykańskich, które tak jak pan sam dobrze zaznaczył, od wielu lat były naprawdę bardzo chłodne.

No ale tutaj Turcy się troszeczkę przekalkulowali, bo okazało się, że za Trumpa administracji 1.0, to czyli pierwszego Trumpa, kiedy właśnie doszło do tego zakupu E400, no Trump zamiast się ugiąć, podbił jeszcze im poprzeczkę, to czyli usunął ich z programu F-35.

No ale przychodzi właśnie Trump 2.0 i mamy radykalną, znaczy mamy istotną zmianę, tak?

Mamy istotną zmianę dlatego, że, po części dlatego, że Trump prowadzi bardzo jakby powiedzmy inną politykę niż zazwyczaj.

Prosta sprawa, Trump chce zakończyć wojnę jak najszybciej, no i potrzebuje takiego pośrednika pomiędzy, taki, który potrafi z Zachodem rozmawiać i z Putinem.

I tutaj na pewno Trump docenia to, że Turcja angażowała się na rzecz zakończenia tego konfliktu, co się wpisywało też właśnie w agendy Trumpa, dlatego to też bardzo pomogło.

I myślę, że to argumenty, które też Tom Barak gdzieś tam pewnie swoimi kanałami przesyłał do Waszyngtonu, no wszystko doprowadziło, że Trump powiedział, no dobrze, okej, mamy wiele problemów z Ankarą, ale Ankara jest też nam potrzebna.

I troszeczkę tutaj w stylu Erdoana i Trumpa, dwie osoby, które znają się na targowaniu w polityce zagranicznej, doszły też do wniosku, że to może być właśnie dobry moment, żeby spróbować zresetować swoje relacje.

Faktycznie dokonała się tutaj zmiana, zmiana, która była uwarunkowana właśnie całą sytuacją dookoła Turcji, zmianą właśnie, że przyszedł Trump 2.0, który też ma jakby powiedzmy inne cele w tej polityce, no i to, że jest jakby powiedzmy nowe okno, w sensie nowe okno możliwości, przez które można byłoby naprawić bądź szukać jakichś tam rozwiązań w tych kwestiach palących amerykańskich, ale to nie oznacza, że te sprawy są do rozwiązania bardzo szybko, a więc jesteśmy na początku tej drogi.

No właśnie, no bo jak sobie przypomnimy Trumpa 1.0, jego politykę handlową wobec Turcji, to do czego doprowadziła ta polityka, to jakby też można jakby konkludować, że kwestie bezpieczeństwa z kwestiami gospodarczymi w jakiś sposób mogą iść ze sobą pod rękę.

bo oprócz usunięcia Turcji z programu F-35, administracja Trumpa 1.0, nazwijmy to po raz kolejny, nałożyła też na Turcję sankcje CAATSA.

To będzie najprawdopodobniej pierwsza rzecz, którą Trump i Erdoğan będą chcieli jakby znaleźć kompromis.

Na ile Trump jakby powiedzmy zaakceptuje jakąś turecką ofertę, a mówię tutaj jakąś, bo prawdę mówiąc te dyskusje już się toczą od wielu, wielu lat, że Turcja mogłaby pójść na jakiś kompromis, może by mogła, nie wiem, na Cypr Północny te S-400 przeprowadzić i wtedy de facto nie byłoby to na jej terytorium.

A więc tych rozwiązań jest bardzo dużo i myślę, że główna spekulacja, jeżeli chodzi o zniesienie sankcji Katza, właśnie dotyczy tego, na jaki deal pójdzie Trump z Erdoğanem.

a jeżeli chodzi o F-35, no to już są sekretarze stanu i inne osoby, które muszą złożyć bardzo podobny wniosek co Trump, ale to jest zawsze ten element polityczny.

A więc zobaczymy, jak to targowanie pomiędzy Trumpem i Erdoanem będzie wyglądało i na jakie porozumienie pójdą ci obydwaj dżentelmeni, jeżeli chodzi o rozwiązanie tych problemów.

skali handlu w kwestii, jeżeli chodzi o energetykę z Rosją, a mianowicie przede wszystkim mówisz tutaj o ropie, ale Trump też wrzucił tam kwestię gazu, którą powiedzmy wiele osób nie do końca zauważyło, ale jednak bardzo jasno też podkreślił, że kwestie gazowe też jak najbardziej chciałby, żeby Turcja ograniczyła, jeżeli chodzi o handel z Rosją.

Boeingi, gaz, energia nuklearna, współpraca w kwestii energii nuklearnej, to były takie bileciki wstępu na spotkanie z Trumpem, tak?

To chodziło o to, żeby dać też Trumpowi coś, żeby on pod koniec tego spotkania mógł powiedzieć...

A więc tutaj jest to bardzo ciekawy zbieg okoliczności, ponieważ z jednej strony właśnie mamy Trumpa, który mówi Turkom, żeby ograniczyli ten import gazu, a z drugiej strony Turcja, która ma kryzys finansowy, ten gaz rosyjski, już nie mówiąc o tej ropie, są teraz bardzo tanie dla nich, oni mogą sobie to kupować, bo mówią, że nie są częścią oczywiście reżimu sankcyjnego Zachodu.

za to, że pomagał, i to jest jeszcze wcześniejsza administracja Trumpa, Trumpa 1.0, pomagał Iranowi omijać restrykcje finansowe na jej sektor, w sensie energetyczna, a mianowicie ropę.

no próbując oczywiście utajnić te transakcje, no ale powiedzmy Amerykanie bardzo szybko rozszyfrowali, że jednak Turcy pośredniczyli w tym wszystkim, no i Halkbank de facto stracił możliwość funkcjonowania jako bank, bo został wyłączony z międzynarodowego systemu SWIFT bodajże i to strasznie ograniczyło im możliwość dalszego rozwoju i dlatego to jest jedna z kwestii, którą Erdogan poruszył z Trumpem, żeby spróbować to...

No ale wróćmy jeszcze do Donalda J. Trumpa, bo wydaje się, że on jeszcze kilka takich ciekawych warunków Turcji postawił.

Trump wymusza, to jest naturalna kolej rzeczy, no ale z drugiej strony jest Władimir Władimirowicz Putin, który też nie jest, że tak powiem lichym graczem i na pewno też będzie starał się w pewien sposób hedżować Erdoana do swojej gry.

No bo rozumiem, że Trump stawia ultimaty i mówi Turcja do nas, ale tam już na wschód nie patrzcie, a to chyba z Turcją taka gra średnio może przejść.

a z drugiej strony właśnie iść na szczyty NATO, zbierać gratulacje za pomoc Ukrainie, za tam od Trumpa, że Turcja jest, że Erwan to jest taki fantastyczny gościu, z którym można wiele rzeczy załatwić, że on jest naprawdę strongmanem w regionie i właśnie dzięki tej pozycji, że Turcja jest po środku, w sensie, że ma dobre relacje z Rosją, mimo tego, że oczywiście rywalizuje, bądź rywalizowała w Syrii, na Kaukazie, w Libii,

Trump dostrzega w Erdołanie, że to jest jednak gość, który naprawdę potrafi na różne konflikty sam rozwiązywać.

Oczywiście tutaj daje przykład zazwyczaj Syrię, Trump, że tutaj Erdoğan, strongman pokonał Bashara Asada.

i zgarnął wszystko to, co było do zgarnięcia na stole, no ale że to jest właśnie też państwo, które powiedzmy ma ciekawą pozycję polityczną, potrafiąc mediować między stronami i że to dla Trumpa jest bardzo przydatne, a więc widzimy tutaj właśnie, że ta polityka

czasami od sezonu dyktuje nam, jak się troszeczkę na tą Turcję patrzy, chociaż muszę przyznać, że od czasu objęcia prezydentury Trumpa 2.0 faktycznie na Turcję patrzy się o wiele bardziej pozytywnie, bo te wszystkie kwestie jeszcze przeszłe, sporne, typu na przykład akceptacja Szwecji i Finlandii przez Turcję do struktur NATO, które Turcja blokowała ze względu na to, że uznawała, iż właśnie PKK, czyli te kurdyjskie ukrywania terrorystyczne ukrywają się w tych państwach i wymagała wydalenia poszczególnych osób

A więc wiele z tych problemów zostało wygaszone, a z drugiej strony wraz z Trumpem, który chce zakończyć tą wojnę na Ukrainie, a z drugiej strony wycofać i zmniejszyć obecność wojsk amerykańskich w Europie, powoduje, że trzeba trochę te luki z perspektywy europejskiej czymś wypełnić.

Jako nawiązując do tego pytania, chciałbym zejść jeszcze raz bardziej na tematkę gospodarczą, no bo też w tekście panów analizy mocno wybrzmiewa ten kontekst, który już pan pokrótce nieco zarysował wcześniej, czyli ropy, jeszcze się pojawił gaz, czyli ogólnie rzecz biorąc szeroko pojętej energetyki, no bo tak na dobrą sprawę prezydent Donald J. Trump jakby wprost

No i problem jest, problem jeżeli chodzi właśnie o żądania Trumpa polega na tym, że gdyby Turcja miała dzisiaj zrezygnować z gazu rosyjskiego,