Mentionsy

Norbert, 24 stycznia 1945 roku czołgiści radzieckiej 5 Armii Pancernej Gwardii, dowodzonej przez generała Wolskiego, docierają do zalewu Wiślanego na wschód od Elbląga, odcinając tym manewrem niemieckie armie w Pursach Wschodnich od reszty niemieckich sił.

Szarża, za którą jednak 5 Armia Pancerna Gwardii zapłaciła bardzo dużą cenę.

Tak, Armia Czerwona w ostatnim etapie II wojny światowej sformowała i stale utrzymywała na froncie 6 armii pancernych o numerach od 1 do 6.

6 Armia operuje na kierunku bałkańskim, a 5 na wybrzeżu nad Bałtykiem.

Piąta Armia Pancerna Gwardii kończy szlak bojowy w rejonie Gdańska w maju 1945 roku, nie będąc jednak uczestnikiem szturmu Gdańska, walk w Gdańsku.

Jest to armia, która zostaje przesunięta w rejon Trójmiasta w warunkach blokady resztek niemieckiego garnizonu na Żuławach Wiślanych w rejonie ujścia Wisły.

Ale jest to armia prawie pozbawiona czołgów.

Armia wycofana do głębokiej rezerwy, armia sprowadzona do roli jednostki blokującej o charakterze ogólnowojskowym.

Czyli te ostatnie tygodnie II wojny światowej to jakiś rodzaj degradacji V Armii Pancernej Gwardii.

Ta armia zanika.

W kwietniu 1945 roku wszystkie oczy skierowane są ku Berlinowi, ponieważ 5 Armia Pancerna Gwardii nie bierze udziału w bitwie o Berlin.

Armia Pancerna Gwardii generała Wasylja Wolskiego jest awangardą 2.

Dowódca armii chełpi się, że w 7-8 dni w ramach operacji zaczepnej frontu jego armia przeszła ponad 500 km ze średnią prędkością dzienną natarcia 43 km.

Piąta Armia Pancerna Gwardii generała Wolskiego przecina połączenia lądowe między Grupą Armii Północ a Grupą Armii Środek na północ od Niemna, wychodzi w rejon Kłajpedy.

Ta armia wykonuje szalony rajd, szalone natarcie, imponujące w swoim rozmachu, po czym praktycznie zanika.

Niemniej w historii użycia broni pancernej w II wojnie światowej, rajd V Armii Pancernej Gwardii w pasie natarcia II Frontu Białoruskiego marszałka Rokosowskiego.

Ale Norbert, jaki był radziecki plan i dlaczego 5 Armia Pancerna Gwardii w ogóle ruszyła w stronę Zalewu Wiślanego?

Pod koniec 1944 roku zapada decyzja, aby V Armią Pancerną Gwardii wzmocnić II Front Białoruski, który z linii rzeki Narwi, spod Pułtuska, spod Różana ma nacierać na północne Mazowsze, zabezpieczać na północ od Wisły natarcie Żukowa na Poznań, a potem ma zarówno forsować Wisłę, jak i odciąć.

Tak jak w październiku 1944 roku 5 Armia Pancerna Gwardii przecięła połączenia Grupy Armii Północ i Grupy Armii Środek pod Kłajpedą na Litwie i zrobiła Niemcom w Kurlandii kocioł.

Dwie niemieckie armie, 16 i 18, czyli cała grupa armii północ, utknęła w Kurlandii i teraz w styczniu 1945 roku w pasie kolejnego frontu, tym razem drugiego frontu białoruskiego, marszałka Rokosowskiego, ta armia ma wykonać dokładnie takie same zadanie, tylko trudniej.

Armię Pancerną Gwardii, która na przełomie 1944 i 1945 roku z obszaru państw nadbałtyckich zostaje koleją przesunięta na obszar Podlasia.

Przetaczają się eszelony wiozące dziesiątki czołgów, samochodów i armat 5 Armii Pancernej Gwardii.

Polscy partyzanci starają się miejscami wysadzać transporty kolejowe czołgów 5 Armii Pancernej Gwardii.

A jak silna była ta armia w tym momencie?

Piąta Armia Pancerna Gwardii ma architekturę otwartą.

Piąta Armia Pancerna Gwardii.

Takich zabiegów czołgi i działa samobieżne 5 Armii Pancernej Gwardii przejdą w styczniu w lutym 1945 roku ponad tysiąc.

Ale jak powiedziałem, armia szykuje się do operacji.

Brygada Czołgów, czyli pancerna, ze wsparciem 365.

31 Brygada Pancerna także ze wsparciem 1.332 Pułku Dział Ciężkich Samobieżnych także na wozach SU-152.

32 Brygada Pancerna z kolei korzysta ze wsparcia Pułku Dział Samobieżnych SU-85, numer pułku 1446.

Armia posiada także własny pułk motocyklowy rozpoznawczy, dziesiąty, wyposażony w 10 czołgów.

To nie jest armia, która jest dobrze przygotowana do szturmów miast czy rejonów umocnionych.

A to na tle innych radzieckich armii pancernych była silna armia wtedy?

To nie jest wielka i potężna armia pancerna na tle 2 Armii Pancernej Gwardii czy 3 Armii Pancernej Gwardii.

Armia i 2.

Armia Uderzeniowa Frontu wyrąbią przejście przez niemiecką 2.

Armia Pancerna Gwardii.

Dlatego kiedy Rokosowski rozpoczyna natarcie, armia pancerna stoi 150 kilometrów od pozycji wyjściowych, od linii frontu, po czym w ramach gotowości bojowej zarządzonej 11 stycznia zaczyna przechodzić w strefę przyczółków radzieckich na zachód od Narwi.

A kiedy ta armia wchodzi do walki?

Armia pancerna wchodzi do walki 17 stycznia.

Armia Pancerna Gwardii ma duży udział w sukcesie.

Armia Pancerna Gwardii bierze teraz szturmem.

Armii Pancernej Gwardii operacji zajęcia wsi Grunwald poświęcono trzy strony maszynopisu.

Niby armia carska, a jednak.

Armia Pancerna Gwardii wykonuje zadanie Rokosowskiego.

Zresztą to podejście 5 Armii Pancernej Gwardii konkretnie pod Elbląg, ono było bardzo niejednoznaczne, ponieważ 5 Armia Pancerna Gwardii miała wyjść nad Zalew Wiślany i odciąć Niemców w Prusach Wschodnich.

Ale Elbląg miały zdobywać dywizje strzeleckie, a nie armia pancerna.

od wschodu, wdarł się do miasta, ale go nie zajął, tylko pobudził do obrony garnizon Elbląga, ponieważ ostatecznie Elbląg w kolejnych dniach zaczęła zdobywać druga armia uderzeniowa, która walczyła na obszarze Malburg-Elbląg i w kolejnych dniach była bardzo ciężka bitwa Elbląg.

Piąta Armia Pancerna Gwardii była tu forpocztą, ale ten rajd kapitana Diaczenki z 23 stycznia spotkał się w dowództwie II Frontu Białoruskiego z wyraźną dezaprobatą.

Ostatecznie 5 Armia Pancerna Gwardii wychodzi nad Bałtyk, to znaczy nad Zalew Wiślany, osiągając rejon Tolkmicka i Fromborka.

Można powiedzieć, że w ciągu 7-9 dni armia z rejonu Przasnysza przemieściła się do Elbląga i w walce przeszła ponad 500 km.

Imponujące uderzenie tym bardziej, że 5 Armia Pancerna Gwardii w październiku jak dojechała do Kłajpedy to odcięła Grupę Armii Północ od Grupy Armii Środek, a teraz dojeżdżając do Elbloga odcina Grupę Armii Wisła od Grupy Armii Środek.

To niedużo jak na 36 tysięcy stanu wyjściowego, ale pozostało na chodzie niespełna 200 pojazdów pancernych, a armie, z którymi współpracuje Armia Pancerna Gwardii, czyli Armie Ogólnowojskowe Rokosowskiego, 48 i 2 Armia Uderzeniowa, znajdują się o 60-70 kilometrów na południowy wschód od zgrupowania Armii Pancernej.

Kiedy armia pancerna koniec końców staje frontem z zachodu na wschód.

A zatem teraz jakby przeciwnikiem są Niemcy w obszarze operacyjnym Królewca, gdzie armia niemiecka wycofuje się z Mazur, wycofuje się z Warmii.

Rokosowski nie ma już siły, aby z zachodu na wschód docisnąć Niemców bardziej wyczerpaną w walkach 5 Armią Pancerną Gwardii.

Armia topnieje w oczach.

Razem cała armia ma 143 pojazdy w gotowości bojowej.

Wolski prosi o wsparcie, ale Rokosowski informuje go w pewnym momencie, że ze względu na priorytet na zachód od Wisły, jego armia przejdzie w pas III Frontu Białoruskiego, który walczy na obszarze Prus Wschodnich i 10 lutego 1945 roku wyczerpana walkami 5 Armia Pancerna Gwardii przechodzi w skład III Frontu Białoruskiego.

Generał Wolski ma jeszcze nadzieję, że armia zostanie wzmocniona, ale 1 marca 1945 roku dostaje rozkaz, który uświadamia mu, że to koniec.

Informuje go, że armia zostaje rozdzielona, że X Korpus Czołgowy pozostaje, a reszta armii ma odejść ponownie w pas II Frontu Białoruskiego.

Armia w podporządkowanie Rokosowskiego, ale ma przemieścić się na południowy zachód i znajdować się w głębokiej rezerwie na kierunku Gdańska, o który właśnie zaczyna się decydująca bitwa.

Tylko armia nie ma czołgów, więc przechodzi przez Wisłę praktycznie bez ciężkiego uzbrojenia.

zbiorczą brygadę i jeszcze nawet ją dociskając i wyciskając na froncie do końca, a potem taki całkowicie wyczerpany korpus dopiero po całkowitym zużyciu sprzętu bądź nawet armia może wejść do rezerwy.

A zatem ta sama armia, która na początku stycznia jest potężną siłą bojową, miesiąc później ma przeciętną siłę bojową, a po kolejnym miesiącu nie ma w niej w ogóle sprawnych czołgów, albo jest ich dosłownie kilkanaście.

Armię Pancerną Gwardii.

Ale zasadniczo można powiedzieć, mimo potem obecności pod Gdańskiem, że na początku marca 1945 roku dla 5 Armii Pancernej Gwardii wojna się skończyła.

Ponieważ armia nie jest przewidziana do operacji berlińskiej, uzupełnienia nie przychodzą szybko.

I 5 Armia Pancerna tak naprawdę walczy aktywnie od 17 stycznia 1945 roku, gdzie bierze udział w bitwie o Muawę, do de facto 1 marca 1945 roku, gdzie ostatnie jeszcze dni stycznia, całe luty 1945 roku to są walki w rejonie Zalewu Wiślanego.

Czyli mówimy o walkach, które trwały 6 tygodni, przy czym w pierwszym tygodniu operacji armia ta przeszła razem z manewrami 500 kilometrów.

A jakie straty, ale nie w czołgach, ale w ludziach poniosła ta armia w tym czasie?

Ale armia tak czy inaczej traci, uśredniając, 10 tysięcy żołnierzy.

Armia traci w walce 480 pojazdów na 585, czyli praktycznie wszystkie.

Ale armia w ogóle nie miałaby czołgów, gdyby nie praca tyłów.

Piąta Armia Pancerna Gwardii wyparowała.

Można powiedzieć, że w jakimś zakresie armia wykonała zadanie za cenę swojego istnienia.

Piąta Armia Pancerna Gwardii, jeśli chodzi o czołgi, zawojowała się na śmierć, ale przeszła do historii Wielkiej Wojny Ojczyźnianej jako jeden z najbardziej skutecznych związków operacyjnych wojsk pancernych, a operacja natarcia na Elbląg jako jedna z najbardziej jasnych kart w jej historii.