Mentionsy
Krzyżacy przejmują Gdańsk. Nowe rozdanie
Co wydarzyło się w Gdańsk w 1308 roku? Czy Krzyżacy dokonali rzezi ludności? Jak w ogóle do tego doszło?
Od skromnych początków w twierdzy Vogelsang do stworzenia jednego z najpotężniejszych państw średniowiecznej Europy - tak rosła potęga zakonu krzyżackiego. Sprowadzony do Polski przez Konrada Mazowieckiego, działał z niezwykłą skutecznością. Dokonali podboju pogańskich ziem Prusów, korzystając z sieci wsparcia w całej Europie – od Niemiec po północne Włochy.
Jak Krzyżacy budowali swoją międzynarodową pozycję? Dlaczego wspierał ich cesarz Fryderyk II? Kim był mistrz zakonu Herman von Salza? Czy dokonali pogromu Prusów? Czym było rewolucyjne prawo chełmińskie? Dlaczego jego sukces był możliwy właśnie w tej części Europy?
Niezwykle doniosłym momentem w dziejach średniowiecznej Polski było zajęcie przez Krzyżaków ujścia Wisły. To wydarzenie zmieniło bieg dziejów Rzeczpospolitej.
O tym wszystkim w Podcaście Muzeum Historii Polski z serii Inne historie Polski. Rozmawiają Cezary Korycki i jego gość, prof. Maciej Dorna z Uniwersytetu Adama Mickiewicza w Poznaniu.
Program zrealizowano w ramach zadania: kontynuacja i rozbudowa multimedialnego projektu informacyjno-edukacyjnego - Portal Historyczny Dzieje.pl
Szukaj w treści odcinka
Czy krzyżacy faktycznie dokonali brutalnej i bezprecedensowej rzezi gdańszczan?
A dzisiaj będziemy rozmawiali o tym, w jaki sposób krzyżacy niczym, no nie, chciałbym tutaj użyć jakiegoś nieeleganckiego słowa, ale tak
Natomiast prawda jest taka, że krzyżacy ten swój teren rozszerzali, rozszerzali, rozszerzali i w ten sposób, że w wieku XIII...
Decydujące okazało się to, że krzyżacy nigdy nie działali sami, zawsze mieli potężne wsparcie.
Krzyżacy, tak jak powiedziałem, byli na szpicy i potrafili te działania organizować, koordynować.
Bo krzyżacy nigdy faktycznie nie podbijali tych Prussami.
To znaczy Akka nie była stolicą zakonu, bo ona nie była w wyładaniu samego zakonu, ale tam krzyżacy mieli ten swój dom główny.
Powszechnie sądzimy, że krzyżacy dokonali jakiejś eksterminacji Prusów w XIII wieku.
Rzeczywiście krzyżacy poczynali sobie niezwykle brutalnie, chociaż myślę, że poziom tej brutalności był generalnie adekwatny do tego, jak w ogóle wojny wszelkiego rodzaju wyglądały w tej epoce.
Oczywiście krzyżacy mogli ją zasiedlić, mogli sprowadzić, co zresztą robili osadników, chłopów z Niemiec.
przeciągnąć na swoją stronę, nawet jakimiś ustępstwami, nadaniami, jakimiś korzyściami, to krzyżacy to robili.
Jest to dokument, w którym krzyżacy, ówczesny mistrz krajowy zakonu krzyżackiego w Prusach, Herman Balk i wielki mistrz Herman von Salza, do dzisiaj jest dyskusja, czy on tu rzeczywiście był na ziemiach polskich, czy tylko formalnie został.
I to była bardzo ważna rzecz, ponieważ krzyżacy...
wprowadzane i krzyżacy mogliby teoretycznie pozostawić sprawę właśnie rozstrzygania tych wątpliwości prawnych do decyzji tego właśnie sądu magdeburskiego, tego wyższego sądu właśnie zlokalizowanego w Magdeburgu, ale właśnie nie chcąc się zdawać, że tak powiem, na wyroki innych,
I tutaj pojawił się taki spór o to, czy jest to ziemia pruska, czy nie jest to ziemia pruska, ponieważ krzyżacy argumentowali na podstawie przywilejów, które mieli.
Przyjęta także w Złotej Bulli Fryderyka II, że wszystkie ziemie, które krzyżacy zdobędą na Poganach, które zdobędą w Prusach będą ich własnością.
A po zakończeniu podboju Prus, podbój przede wszystkim Żmudzi, która była terytorium łączącym z Inflantami, w których krzyżacy od roku 1237 roku też już mieli swoje władztwo, które przejęli wraz z inkorporacją tamtejszego zakonu karolerów mieczowych.
No i drugim odcinkiem, czy drugim kierunkiem, gdzie krzyżacy byli znacznie bardziej zaangażowani w tym XIII wieku, to był kierunek pomorski.
Jednym były pewne spory graniczne na obszarze Żuław Wiślanych, gdzie krzyżacy...
ponieważ tam tak precyzyjnie trudno było rozgraniczyć to osadnictwo pruskie od tego osadnictwa pomorskiego i krzyżacy najprawdopodobniej rościli sobie prawa do własności nad pewnymi ziemiami, które również Świętopełk uważał za swoje, więc dochodziło do pewnych sporów o charakterze granicznym.
Świętopełk zbudował gród nad Wisłą o nazwie Sartowice czy Sartawice i tam zaczął pobierać cło od tego handlu wiślanego, co uderzało bezpośrednio w interesy krzyżackie, w interesy tych dwóch miast, które krzyżacy niedługo wcześniej założyli, Torunia i Chełmna, które przecież właśnie tą drogą wiślaną tamten swój handel prowadziły.
To Świętopełk wpadał do ziemi chełmińskiej i ją pustoszył, to znowu krzyżacy wpadali na Pomorze i tam dokonywali
Generalnie Krzyżacy w tym XIII wieku bardzo mocno, tak mówiąc kolokwialnie, mieszali na tym Pomorzu.
No bo w pewnym momencie krzyżacy, którzy dążyli do Bałtyku, widać to w tej ich ekspansji, która nie idzie, oni nie wchodzą w te puszcze, tylko idą tak naprawdę wzdłuż Wisły, idą na północ.
A krzyżacy jak już coś zajmą, to nie oddają.
No ale skoro krzyżacy pomagali mieszczanom gdańskim, to dlaczego później dokonali rzezi?
Krzyżacy nie pomagali mieszczanom.
Krzyżacy przybyli, tu jeszcze trzeba to wszystko trochę uszczegółowić, chociaż oczywiście nie chcę za bardzo wchodzić w szczegóły.
I rzeczywiście ci krzyżacy przybyli wtedy.
No i właśnie w tym 1301 roku ci krzyżacy potem wycofali się z tego Pomorza.
W tym grodzie jest ta polska załoga i wchodzą tam również krzyżacy.
składane, dochodzi do pierwszego konfliktu, do jakiegoś starcia, bo niektórzy świadkowie mówią, że ci krzyżacy wchodząc do tego grodu gdańskiego się tam jakoś w ramach tego grodu odizolowali od tej polskiej załogi.
Więc najprawdopodobniej krzyżacy najpierw do tego mniejszego, czy właściwego grodu zostali wpuszczeni, no i potem ostatecznie, a ta załoga polska, przepraszam, załoga polska pozostała w tej części większej i ostatecznie potem
W każdym razie skończyło się na tym, że ta załoga polska została wyparta z tego grodu i krzyżacy stali się panami tego grodu.
Źródła nam mówią o tym, że krzyżacy zaczęli to miasto atakować, próbowali rzeczywiście je zdobyć.
No i tutaj oczywiście jest pytanie, na ile tutaj mamy do czynienia tylko i wyłącznie z jakimś takim mordem wynikającym po prostu z pewnej dynamiki sytuacji, że wpadają ci krzyżacy do miasta w nocy i w tym chaosie po prostu zabijają każdego, kto im się nawinie pod miecz, czy też była to akcja bardziej systematyczna, gdzie obok takich ofiar powiedzmy przypadkowych,
Ostatnie odcinki
-
Czy bitwa pod Wiedniem była błędem? Jan III Sob...
29.01.2026 15:00
-
Niekorzystne sojusze i zdrada magnatów? Sobiesk...
22.01.2026 18:00
-
Pierwszy kryzys klimatyczny? Mała epoka lodowco...
15.01.2026 18:00
-
Czy Jan Sobieski był ratunkiem dla Rzeczpospoli...
08.01.2026 18:00
-
Jan Sobieski. Cienie młodości — ambicja i klęsk...
01.01.2026 18:00
-
Wojsko na ulicach. Polska 1981 między strachem ...
18.12.2025 18:00
-
Jak komunistyczna partia zniewoliła Polskę?
11.12.2025 18:00
-
Koniec węgla? Jego polska historia
04.12.2025 18:00
-
Rosyjski kolonializm, czyli podbój bez mapy?
27.11.2025 18:00
-
Krzyżacy przejmują Gdańsk. Nowe rozdanie
20.11.2025 18:00