Mentionsy

Gdańsk to jedno z najważniejszych miast w naszej historii.

To mało znana historia z okresu średniowiecza, mająca daleko idące konsekwencje dla monarchii Piastów.

Ja nazywam się Cezary Kurycki, a to jest podcast Muzeum Historii Polski, seria Inne Historie Polski.

To jest podcast Muzeum Historii Polski.

Adama Mickiewicza w Poznaniu, z Wydziału Historii i będziemy rozmawiać o krzyżakach.

Natomiast prawda jest taka, że krzyżacy ten swój teren rozszerzali, rozszerzali, rozszerzali i w ten sposób, że w wieku XIII...

Przede wszystkim w samych Niemczech, ale również w Czechach, na ziemiach austriackich, ale i we Włoszech, i na południu, i na północy Italii też zakon miał swoje placówki, więc był już wtedy bardzo mocno rozwiniętą strukturą.

Cieszył się poparciem zarówno cesarza Fryderyka II, tak jak powiedziałem już w poprzednim odcinku, wielkiego przyjaciela i protektora krzyżaków, którego życzliwość wobec zakonu wynikała przede wszystkim z jego bliskiej relacji z ówczesnym wielkim mistrzem zakonu krzyżackiego Hermanem von Salza, bo to zupełnie wyjątkowa postać.

W każdym razie korzystając z tej bliskiej relacji z cesarzem Fryderykiem II, Herman von Salza był w stanie potężne poparcie ze strony cesarza uzyskiwać, którego najbardziej spektakularnym wyrazem jest ta słynna złota bulla z Rimini, o której już wcześniej mówiłem.

Tutaj chociażby warto wspomnieć słynną krucjatę króla czeskiego przemysłu Otokara II, który na przełomie roku 1254 i 1255 przybył na krucjatę do Prus z potężnym wojskiem.

I ta krucjata dotarła aż do terenów dzisiejszej Sambii.

Miałem pytać o to, którego z wielkich mistrzów XIII-wiecznego zakonu uznaje Pan za najwybitniejszego, ale chyba odpowiedź jest jedna.

Powszechnie sądzimy, że krzyżacy dokonali jakiejś eksterminacji Prusów w XIII wieku.

Jaka jest prawda o ekspansji zakonu krzyżackiego na ziemiach dzisiejszej Warmii i Mazur?

Tak, i nie tylko Warmii i Mazur, ale te historyczne Prusy, to do tego obszaru musimy dodać jeszcze obwód Kaliningradzki.

Przyjęta także w Złotej Bulli Fryderyka II, że wszystkie ziemie, które krzyżacy zdobędą na Poganach, które zdobędą w Prusach będą ich własnością.

Sporo dokumentów o tym nam mówi, ale można powiedzieć, że ta granica właśnie polsko-krzyżacka to była chyba najspokojniejsza w tym XIII wieku granica.

No i drugim odcinkiem, czy drugim kierunkiem, gdzie krzyżacy byli znacznie bardziej zaangażowani w tym XIII wieku, to był kierunek pomorski.

Więc powiedziałbym, że tutaj w tym XIII wieku nie dostrzegam jakichś większych sygnałów ostrzegawczych dla Polski.

swojego syna, Mściwoja, słynnego Mściwoja II, ostatniego władcę Pomorza z tej dynastii książąt pomorskich.

Oni mieli go wywieźć do Austrii.

Generalnie Krzyżacy w tym XIII wieku bardzo mocno, tak mówiąc kolokwialnie, mieszali na tym Pomorzu.

Wspominałem już tutaj o ostatnim władcy Pomorza wschodniego, tej rodzimej dynastii, czyli o Mściwoju II.

Praźródłem tego całego zamieszania była bezpotomna śmierć Mściwoja II, który zmarł w roku 1294, w samoborze narodzenie tegoż roku.

z księciem wielkopolskim Przemysłem II, ta słynna umowa kępińska, na mocy której no właśnie doszło do takiego zapisu, w której przyjęto zasadę, że po śmierci mściwoja to właśnie Przemysł II obejmie jego pomorską

Jeszcze przed śmiercią Mściwoja objawiali się różni pretendenci do objęcia tej schedy, chociażby książę rugijski Wisław II, który miał całkiem niezłe prawa do dziedziczenia po Mściwoju, bo był synem jego siostry.

Aczkolwiek ostatecznie, kiedy w 1294 roku Mściwoj II zmarł, to jakoś nie widzimy Wisława II w tej walce o tę schedę.

No bo umiera w 1294 roku Mściwoj II i zgodnie z tymi zapisami właśnie umowy kępińskiej,

Schedę po nim przejmuje Przemysł II, ale jak wiemy Przemysł II już wkrótce zostaje zamordowany, 1296 rok.

To Łokietek przejmuje część Schedy po Przemyśle II i również zostaje władcą...

Ale parę lat później traci to Pomorze na rzecz króla czeskiego Wacława II, który już od ładnych paru lat rządził innymi częściami Polski, ale w tym 1300 roku również rozszerzył tą swoją władzę na północ, aż na całe Pomorze Gdańskie.

Wacław II rządzi do 1305 roku.

Po jego śmierci władzę obejmuje kolejny przemyślida Wacław III, ale on szybko umiera.

Ale ile jest prawdy w tej rozpowszechnionej historii, bo też wiem, że historycy polemizują z tym faktem tej straszliwej rzezi, która później się rozegrała.

Mianowicie wtedy ten książę rugijski Wisław II, który jakoś nie upomniał się o tą schedę po mściwoju, chociaż miał niezłe prawa do tego w 1294 roku,

Władysława II tam nie było.

na pomoc i rzeczywiście pomogli wyprzeć ten najazd rugijski i nawet dostali w zamian za to pewne posiadłości na Pomorzu od Wacława II.

Dokładnej chronologii nie znamy, ale gdzieś tam się przejmuje, że to była pierwsza połowa października, gdzie ten pierwszy oddział przebywa i oni wchodzą do Grodu Gdańskiego.

I właściwie żaden ze świadków, którzy się wypowiadali w tej kwestii,

którzy mieli coś do powiedzenia w tej kwestii, nie był w Gdańsku w czasie tej rzezi i nie widział, ale oni mówili, że po pierwsze albo informacja jest o tym powszechna w tym regionie bałtyckim i po prostu czerpią swoją wiedzę o tym, że ta rzeź miała miejsce właśnie z tego, co oni określali publica vox et fama, czyli...

Szanowni Państwo, to był podcast Muzeum Historii Polski, a naszym gościem był prof. Maciej Dorna z Uniwersytetu im.

Zapraszamy do subskrypcji kanału Muzeum Historii Polski, tak aby nie ominęły Państwa kolejne odcinki.