Mentionsy

Jest rok 1982, a my znajdujemy się w niewielkiej miejscowości Dmanisi, leżącej jakieś 10 kilometrów na północ od tureckiej granicy i nieco ponad 50 na południowy zachód od stolicy Republiki, Tbilisi.

Podczas wykopalisk prowadzonych w gruzińskim Dmanisi w latach 80. natrafiono na ślady narzędzi olduwajskich, co samo w sobie było intrygujące.

Wynik ten uzyskano przez porównanie kości paleofauny z Dmanisi z innymi, dobrze wydatowanymi egzemplarzami z innych części Eurazji.

Otóż bowiem szczątki z Dmanisi były tak samo stare, jak najstarsze znane wówczas afrykańskie skamieliny zaklasyfikowane jako należące do Homo erectus.

Dmanisi póki co nie może z nimi konkurować, ale odkrycia z kaukaskiego stanowiska ciągle lśnią blaskiem z nieco innych powodów.

Kim były hominidy z Dmanisi?

W przypadku człowiekowatych z Dmanisi mamy więc do czynienia zarówno z hominidami, jak i członkami plemienia hominini.

Pragruzini z Dmanisi od samego początku sprawiali wielkie problemy interpretacyjne badaczom pracującym nad ich szczątkami.

Pojawiły się koncepcje utworzenia dla hominidów z Dmanisii nowego taksonu na poziomie gatunkowym, np.

Brazylijczycy zwrócili uwagę na duże różnice dostrzegalne w zachowanych fragmentach szkieletów pięciu hominidów z Dmanisi, które do tej pory były interpretowane jako dymorfizm płciowy, czyli różnice widoczne między masywniejszymi samcami a delikatniejszymi samicami danego gatunku.

U hominidów z Dmanisi różnice w wielkości i kształcie czaszek sugerowały istnienie sporego dymorfizmu, porównywalnego z dymorfizmem płciowym dostrzeganym obecnie u szympansów, u których samce są około 30% większe od samic, lub u dawnych preludzi, zwanych australopitekami.

Analizujący uzębienie hominidów z Dmanisi, badacze z Brazylii doszli jednak do innych wniosków.

Nie da się zresztą wykluczyć, że te dwa odrębne gatunki mogły żyć w Dmanisii obok siebie nawet w tym samym czasie.

Dokładne ustalenie wieku kości z Dmanisii z precyzją do tysiąclecia, a nie setek tysięcy lat, jest przy dzisiejszej technologii niemożliwe.

To, czy zaklasyfikujemy hominidys dmanisi jako homo erectus czy też homo georgicus, nie gra większej roli.

Dlatego też powrócę jeszcze do Dmanisi.

Hominidy z Dmanisii z pewnością były zbieraczami, wszystkożernymi.

Od dekad przyjmuje się także, że dopiero Homo erectus opanował sztukę rozpalania ognia około milion lat po tym, gdy zmarł ostatni z pięciu hominidów odkrytych w Dmanisii.

Należała ona do najstarszego przedstawiciela piątki z Dmanisi, o czym świadczy niemal zupełny brak zębów, poza jednym tylko.

Stary hominid z Dmanisi jest fenomenalnym dowodem na istnienie altruizmu i więzi międzyludzkich niemal dwa miliony lat temu.

Mieszkańcy Dmanisi anatomicznie łączyli w sobie cechy pierwotnych i późniejszych hominidów.

Trudno powiedzieć, w jakim stopniu z tych zmian korzystał już człowiek z Dmanisi.

Analizując zachowane fragmenty szkieletów hominidów z Dmanisi, naukowcy doszli do wniosku, że w dorosłej postaci mieli oni od 140 do 160 centymetrów.

Pojemność puszki mózgowej lokatorów Dmanisi wahała się w przedziale od 546 do 775 centymetrów sześciennych.

Powoli opuszczamy tajemniczy i ciągle słabo poznany świat hominidów z Dmanisi.

Scientific American w 2000 roku napisał, że odkrycie Dmanisi zdemolowało teorię migracji hominidów, wedle której ich migrację warunkowało opanowanie sztuki wytwarzania zaawansowanych narzędzi.

Magazyn Science z kolei uznał odkrycia paleontologiczne z Dmanisi za trzecie najważniejsze, do jakich doszło na naszej planecie w 2000 roku.

W porównaniu do hominidów z Dmanisi, homo antecesor był prawdziwym młodzieniaszkiem.

Chłopiec z Grandolina spotkany przez nas na ulicy wyglądałby z pewnością dość osobliwie i surowo, ale nie rzucałby się w oczy tak bardzo jak mieszkańcy Dmanisi, których zobaczylibyśmy ogniwo pośrednie między szympansem a człowiekiem.

Niewiele wiemy o tym, co działo się z pierwszymi ludźmi na olbrzymich przestrzeniach oddzielających stanowiska w Dmanisi i Grandolina.

Podobnie jak w przypadku praludzi z Dmanisi czy Homo antecessor, także tutaj nie ma stuprocentowej pewności z jakiego gatunku lub gatunków oddzielił się Heidelberczyk.