Mentionsy

W 2025 roku przypada setna rocznica śmierci Stefana Żeromskiego.

Pomny tego Sejm RP ogłosił ten rok rokiem Stefana Żeromskiego w stosownej uchwale, nazywając go jednym z naszych najwybitniejszych pisarzy.

I zacząć chciałem od takiego pytania, które nam pomoże umiejscowić Żeromskiego w polskiej historii intelektualnej.

I wspomina o tym, że po roku 28 zdjęła z nadłóżka portret Piłsudskiego i powiesiła tam Żeromskiego jako autorytet nieprzymijający, niemożliwy do odrzucenia na żadnym etapie.

Nie w tym sensie, w którym pokolenie Żeromskiego chciałoby ją widzieć, prawda?

inteligent ze szkoły Żeromskiego nie podkreśla tego, co go oddziela od polskiego ludu, tylko przeciwnie, on wchodzi w ten lud, on się staje z nim jednością.

To nie było wymyślone przez Żeromskiego.

I mnie to wcale nie cieszy, chociaż w opozycji Sienkiewicz-Żeromski jestem zdecydowanie po stronie Żeromskiego.

No to to są dzieje bohaterów Żeromskiego.

W tym rozumieniu Sienkiewicz jest taką uśmiechniętą Polską na tle Polski górnej i chmurnej Żeromskiego.

Nie ma ani jednego cytatu z Sienkiewicza i nie ma cytatu z Żeromskiego.

Ale nie ma Sienkiewicza i nie ma Żeromskiego.

Te dwa sztandary dla niego nie istnieją, mimo że Żeromskiego nawet znał osobiście i rozmawiał z nim kilkukrotnie.

Dlaczego nie ma Żeromskiego?

Cat pisze, piłsudczycy kochali Żeromskiego, ale nie Piłsudski, bo dla Piłsudskiego Żeromski jest zbyt miękki.

I jest taki portret Żeromskiego napisany przez Lechonia.

Żeromskiego i czym się miała różnić od Polski, którą nam realnie dano?

Zaraz spróbuję odpowiedzieć, tylko teraz sobie przypomniałem, bo jest taka rozmowa Żeromskiego z Piłsudskim, kiedy Żeromski go pyta i co?

Jaka byłaby w takim razie ta Polska Żeromskiego inna od tej, którą nam dał Piłsudski?

Jest taka fraza w dziennikach Żeromskiego, ojczyzna jest moim Bogiem.

Specjalnie przed tą rozmową zobaczyłem, co mówią poloniści o próbach przekonywania do Żeromskiego nie tylko uczniów, ale też studentów.

Co wybrać z Żeromskiego, jeżeli oni... Ja myślę.

a zbudowali, to oczywiście jest przesada Żeromskiego, mój cytat nie jest dokładny, ale prawie stworzyliśmy doskonałe społeczeństwo.

Więc fakt, że bohater miał później wyrzuty sumienia, to mogą być wyrzuty sumienia Żeromskiego.

Nie wiem czy pan wie, że edycja Dzienników Żeromskiego, dokonana zresztą pod znakomitym autorytetem Stanisława Pigonia i z udziałem, już nie pamiętam jak to tam było podzielone, trzeba by to sprawdzić, Piotra Kondzieli, to ona została.

I w ogóle opowieść, jak się czyta biografię Żeromskiego, o chorobie psychicznej jego żony, o śmierci przedwczesnej jego syna Adama,

Przypomnę, pan przywołał etos Lewicy, tam jest cytat z dzienników Żeromskiego, jak on pierwszy raz posłał opłanania do głosu i przyjął go Marian Mochusz.

W dziennikach Żeromskiego to jest, on już nie ma zalówek.

Po pierwsze to nie dotyczy tylko Żeromskiego.

Pan wspomniał Dzieje Grzechu, to jest akurat powieść Stefana Żeromskiego, której ja nie lubię.

Znaczy jest taka strona pisarstwa Żeromskiego, to znaczy ta jego egzaltacja, która mnie też delikatnie mówiąc nie pociąga.

Jest takie opowiadanie Żeromskiego, którego ja uważam za jedno z najbardziej przejmujących.

To jest... Nigdzie u Żeromskiego nie ma takiego aktu demaskacji tradycji szlacheckiej.

Czyli można by powiedzieć, że jakby szukać polskiej tożsamości, która się bierze z Żeromskiego, to ona jest właśnie...

Albo polskiej wyjątkowości, bo to chyba jest podobne u Żeromskiego i Usienkiewicza.

No ale skoro tak, to czy nie jest tak, że u Żeromskiego walczy, czuje, myśli i cierpi Polak, a nie człowiek?

Czy jednak da się uniwersalizować Żeromskiego?

Bo nie mamy Żeromskiego naszych czasów.

Bo nie mamy Żeromskiego naszych czasów, nie mamy, wie pan, może ten Żeromski by się zrodził, ale jest coś takiego w całym tym powietrzu emocjonalno, medialno.

U Żeromskiego jest taka fraza, że prawdę swą należy mówić głośno, nie schlebiając, ani, pożal się Boże, polskim gwelfom i gibelinom, co brzmi bardzo współcześnie, ani rzeczom, ani wypadkom, ani stosunkom, ani nawet ideom.

Tak, no na mnie też zrobił wrażenie niedawno cytat a propos żeromskiego społecznika.

Ja bym chciał, ja bym namawiał jakieś teatry w Polsce, których jest mnóstwo, żeby wystawiać na przykład Turonia Żeromskiego.

Ten Jakub Szela jest bardzo teraz powracającym w różnych opracowaniach i przedstawieniach bohaterem, a Turoń Żeromskiego jest...