Mentionsy

Drugim z naszych gości jest pan doktor Maciej Żuczkowski, historyk, pracownik Oddziałowego Biura Badań Historycznych IPN w Warszawie oraz znawca wojennych dziejów PPS oraz WRN.

O PPS pewnie tu w tym gronie słyszeli wszyscy, ale w październiku 1939 roku pojawia się nazwa i organizacja nowa, Wolność, Równość, Niepodległość, WRN.

I tak narodził się WRN.

Nazwa WRN nawiązywała do rewolucji francuskiej, wolność, równość, braterstwo, tylko braterstwo jak gdyby zastąpioną niepodległością, a przy okazji też nawiązywała do powstania styczniowego, gdzie ta nazwa też się pojawiła.

Więc w konsekwencji ta decyzja o powołaniu WRN-u była na tą pierwszą falę być może, no i też politycznie, o czym mówisz.

miała swoje konteksty, natomiast z punktu widzenia organizacji i struktury to okazuje się, że to właśnie PPSWRN był jedną z niewielu formacji politycznych, który w swoim głównej trzonie przetrwał okupację.

i do WRN-u.

Nie wolno było mieć nikogo, kto jest w rodzinie, podpisał folkslistę, czyli były bardzo surowe warunki, żeby dostać się do PPS-owskiej, PPS-WRN, do konspiracji.

Znaczy tak, PPSWRN była przez niemal cały okres okupacji tutaj gwiazdka, ponieważ wskutek jakichś zawirowań politycznych w okresie 1941-1943 Puszczak nie zasiadał w porozumieniu stronnictw.

Niemniej jednak PPSWRN była jedną z czterech partii tworzących krajowe zaplecze rządu Rzeczypospolitej Polskiej na uchodźstwie.

I jak doszło do sporu z WRN-em we władzach podziemnych, to ludowcy natychmiast opowiedzieli się, że tu jest takie polscy socjaliści i może ich zabierzmy na nasz pokład.

czyli struktury wojskowe Polskiej Partii Socjalistycznej i WRN.

I na przykład słynny kapitan Karol Kryński, który zginął na woli, to był właśnie taki z organizacji cywilnej WRN-u, przyjechał z Wilna.

Po aresztowaniu wskutek wsypy w strukturach ZWZ Józefa Cyrankiewicza, tak, tego Józefa Cyrankiewicza, późniejszego wiecznego, w cudzysłowie, premiera, który był, no, wywodził się z PPSWRN.

też w późniejszym okresie związanym z PPSWRN, który zorganizował taki komitet działający w rejonie Zamościa.

Otóż polscy, znaczy nasi żołnierze z PPSWRN uwolnili grupę angielskich lotników z obozów, którzy tam pracowali, czy mieszkali, jeżeli pracowali, chyba niewolniczo byli wykorzystywani w Jaworznie.

A zatem wśród ludzi PPS-WRN, jakie były postawy?

Wszystkie wspomnienia ich pomijają, a z drugiej strony mam świadomość, że bez nich struktury PPSWRN w Warszawie nie mogły funkcjonować.

PPSWRN.

Jak powstanie odbiło się na PPS WRN i w jakiej kondycji PPS wychodzi z ruin Warszawy?

A czy tak, tutaj dodam jeszcze jedną rzecz, o której nie wspomniałem, to znaczy kierownictwo PPS, WRN, Póżaki, Zaremba cały czas miało świadomość, że tak naprawdę jeżeli oni się ujawnią i uzyskają możliwość działania politycznego, to oni nie mieli żadnych wątpliwości, że ci działacze, którzy tworzyli koncesjonowaną PPS nie będą mieli żadnego wpływu na te masy, bo po prostu masy pójdą za Póżakiem.

Koniec z PPS-em, WRN-em w naszej historiografii.

Znaczy ja jeszcze tylko dodam, bo to chyba też powinno wybrzmieć, to znaczy epizod PPSWRN, czy w zasadzie epilog, to właściwsze określenie, to jest proces w listopadzie 48 roku, gdzie sądzony był Puzak, gdzie sądzony był Tadeusz Sturm-Destrem, kilku innych działaczy razem z nimi.

Komuniści oprócz tego, że odbyli sąd nad działaczami PPS WRN, to także nad jej pamięcią.

Ja jak mówiłem ludziom, że zajmuję się PPS-em WRN w czasie okupacji, to moi znajomi pytali, po co zajmujesz się komunistami.

Kolejna sprawa, to słyszałem o wytwórni broni, która zdaje się należała właśnie do WRN-u w trakcie powstania warszawskiego, także może jakiś komentarz a propos tego.

Bo przypomnę, że przecież w PPSWRN działała też grupa niemiecka.