Mentionsy
1112. Uczty bohaterów: przepisy kulinarne ze światów wymyślonych / dr Agnieszka Bąbel
Wykład dr Agnieszki Bąbel w ramach Festiwalu Nauki w Warszawie [27 września 2025 r.]Popularnym cyklom powieściowym, serialom czy grom komputerowym towarzyszą dziś często książki kucharskie, osadzone w danym uniwersum.Na przykładzie przepisów pochodzących np. ze „Świata Dysku” Terry’ego Pratchetta, „Harry’ego Pottera” J.K. Rowling, gier „Dungeons & Dragons”, „Outlandera” Diany Gabaldon, „Gry o tron” George’a R.R. Martina czy „Wiedźmina” Andrzeja Sapkowskiego zastanowimy się nad tym, jakich literackich składników potrzeba, aby stworzyć przepis fantastyczny, w jaki sposób można połączyć fabułę z praktycznymi wskazówkami kulinarnymi oraz jak wyglądają „uczty bohaterów” (lub „uczty z bohaterami”) w kontekście zjawiska immersyjności.dr Agnieszka Bąbel – filolog polski, doktor nauk humanistycznych i adiunkt w Pracowni Literatury II połowy XIX wieku Instytutu Badań Literackich Polskiej Akademii Nauk w Warszawie. W swojej pracy naukowej łączy literaturoznawstwo z historią obyczaju i edytorstwem tekstów dawnych. Autorka monografii Skandal, gafa, prowokacja. Obraz normy obyczajowej i jej naruszania w polskiej powieści drugiej połowy XIX wieku (2014) oraz wcześniejszej książki Muza z warząchwią. Uwagi o literaturze i kulinariach (2004). Publikuje artykuły, sprawozdania i recenzje w czasopismach takich jak NAPIS, Teksty Drugie, Pamiętnik Literacki, Prace Polonistyczne, Przegląd Humanistyczny, Wiek XIX i Wieku Oświecenia. Jej badania koncentrują się na literaturze pięknej i użytkowej końca XVIII i XIX wieku, normach obyczajowych i ich przełamywaniu w tekstach kultury oraz na edytorstwie naukowym źródeł literackich.Jeśli chcesz wspierać Wszechnicę w dalszym tworzeniu treści, organizowaniu kolejnych #rozmówWszechnicy, możesz:1. Zostać Patronem Wszechnicy FWW w serwisie https://patronite.pl/wszechnicafwwPrzez portal Patronite możesz wesprzeć tworzenie cyklu #rozmowyWszechnicy nie tylko dobrym słowem, ale i finansowo. Będąc Patronką/Patronem wpłacasz regularne, comiesięczne kwoty na konto Wszechnicy, a my dzięki Twojemu wsparciu możemy dalej rozwijać naszą działalność. W ramach podziękowania mamy dla Was drobne nagrody.2. Możesz wspierać nas, robiąc zakupy za pomocą serwisu Fanimani.pl - https://tiny.pl/wkwpkJeżeli robisz zakupy w internecie, możesz nas bezpłatnie wspierać. Z każdego Twojego zakupu średnio 2,5% jego wartości trafi do Wszechnicy, jeśli zaczniesz korzystać z serwisu FaniMani.pl Ty nic nie dopłacasz!3. Możesz przekazać nam darowiznę na cele statutowe tradycyjnym przelewemDarowizny dla Fundacji Wspomagania Wsi można przekazywać na konto nr:33 1600 1462 1808 7033 4000 0001Fundacja Wspomagania WsiZnajdź nas: https://www.youtube.com/c/WszechnicaFWW/https://www.facebook.com/WszechnicaFWW1/https://anchor.fm/wszechnicaorgpl---historiahttps://anchor.fm/wszechnica-fww-naukahttps://wszechnica.org.pl/#kulinaria #uczta #kuchnia #przepisy #dania #jedzenie #filologia #powieści #fantastyka #fantasy #literatura #instytutbadańliterackich #festiwalnauki #polonistyka
Szukaj w treści odcinka
Jak twierdzi Anita Hastokarz, badaczka problematyki książek kucharskich dla dzieci i młodzieży, we współczesnym świecie dla nowej klasy średniej konsumpcja, w tym gotowanie i jedzenie, stała się jedną z zasadniczych strategii budowania tożsamości.
Rzuca się tu w oczy szczególna atrakcyjność fantasy, gatunku z definicji osadzonego w realiach inspirowanych średniowiecza, wykorzystującego liczne kulturowo-literackie aluzje.
Za najważniejsze cechy konwencji gatunkowej fantasy uważa się obecność i powszechne funkcjonowanie magii w świecie przedstawionym utworu, umieszczenie akcji w quasi-średniowiecznej rzeczywistości zapożyczonej z baśni i romansu rycerskiego, kształtowanie akcji w oparciu o motywy magii miecza , motyw questu, inicjacji przemiany duchowej bohatera oraz walki dobra ze złem.
Wszyscy bowiem chcemy jeść jak w średniowieczu, a skoro w dobie globalizacji żywności modyfikowanej genetycznie nie jest to możliwe, ratunkiem okazuje się podróż do świata kojącej podniebienie fantazji.
informacje o czasie przygotowania potrawy oraz możliwych jej połączeniach z innymi daniami, komentarz z opisem wrażeń i doświadczeń kucharek, wreszcie opatrzony fotografią sam przepis kulinarny, na który składają się ingrediencje i instrukcja przygotowania potrawy.
To są głównie przepisy na potrawy z kuchni średniowiecznej czy elitwietańskiej.
Jeśli wśród egzotycznych dań z pustynnego Donu czy dalekiego Essos znajdziemy węża w sosie piekielnym albo szarańcze w miodzie, to wśród ingrediencji zobaczymy pozycję.
Jak widać, zarysowuje się pewna charakterystyczna struktura narracyjna w postaci opowieści ramowej, która przedstawia właściwą treść książki jako odnaleziony manuskrypt, podczas kiedy prawdziwi autorzy ustawiają się w roli wydawców, tłumaczy albo redaktorów.
Pierwotnie powieść wydana anonimowo i przez pierwszych czytelników uznawana za prawdziwą autobiografię nieszczęsnej awanturnicy, czy bardziej nam pewno znany, słynny rękopis znaleziony w Saragosie Jana Potockiego z kilkoma poziomami zapośredniczenia opowieści.
Chwytu tego używają Pratchett i Briggs jako redaktorzy zatrudnieni przez wymyślonych wydarców St.
W dawnych książkach kucharskich historycznie brakowało bowiem informacji o proporcjach czy o czasie przyrządzania, co trafnie uchwycili Pratchett i Briggs, uprzedzając we wstępie od redaktorów, że zmuszeni byli przełożyć na banalny system metryczny używaną przez nianie ok bardzo wyspecjalizowaną jednostkę miary pod nazwą trochę.
Wyróżnikiem tej specyficznej grupy książek kucharskich jest właśnie bogactwo bezpośrednich odwołań i ukrytych aluzji, rozsianych w warstwie tekstowej i wizualnej książki.
To na przykład magiczne sztućce wybrednego podniebienia, nadające każdej potrawie smak zgodny z gustem wiesiodnika.
Wygląd tych ostatnich dań wykorzystuje autentyczną cechę kuchni średniowiecznej i nieco późniejszej, elżbietańskiej, podkreślone we wcześniejszej uczcie lodu i ognia.
Jako ciekawostkę inmersyjną chciałabym dodać, że francuscy wielbiciele gry Wiedźmin, Trzy Dziki Gon, właściciele wniarni Chateau Marin, Saint-Emilien we współpracy z firmą CD Projekt Red naprawdę uhonorowali tę grę oficjalnym winem Grand Cru.
Ten język jest adekwatny do opisu rzeczywistości postrzeganej jako chaotyczna i odbieranej za pośrednictwem mediów nastawionych na dwustronną komunikację i aktywne uczestnictwo.
Powstała pod patronatem CD Projekt Red.
Ten aspekt wspólnoty i dialogiczności wyraźnie widać również w genezie co najmniej kilku z tych publikacji, które narodziły się jako projekty fanowskie.
Polski projekt Witcher Kitchen przeszedł odwrotną drogę.
Pierwotną jest wersja angielska, co świadczy o tym, że projekt jest skierowany do międzynarodowego odbiorcy.
Ostatnie odcinki
-
1113. Czy Ukraina musi przegrać? / Jerzy Marek ...
02.02.2026 09:00
-
1112. Uczty bohaterów: przepisy kulinarne ze św...
26.01.2026 11:18
-
1111. Radykalizacja społeczeństw w Europie - De...
22.01.2026 10:26
-
1110. Trump show / Jerzy Marek Nowakowski i Pio...
20.01.2026 10:10
-
1109. Zastanówcie się sami. O życiu i twórczośc...
16.01.2026 11:11
-
1108. Od Samoobrony do Agrounii: wiejskie ruchy...
14.01.2026 10:56
-
1107. Strategiczne otwarcie nowego roku / Jerzy...
10.01.2026 08:24
-
1106. Co się dzieje kiedy komunikacja nie dział...
08.01.2026 11:37
-
1105. Zwierzęta wiejskie w sztuce: tradycja, ws...
05.01.2026 10:09
-
1104. Zwierzęce i ludzkie w demonologii ludowej...
29.12.2025 10:59