Mentionsy

Witam Państwa, bardzo dziękuję Fundacji za zaproszenie i dzisiaj przed nami wykład Kto znieważa nietoperza?

Kto znieważa nietoperza?

Być może się stykamy z tym, że nietoperz jest w stanie wplątać się we włosy, nietoperz gnieździ się gdzieś na strychu, nietoperza można się przestraszyć.

że Nietoperza nazywają w zachodniej Galicji, czyli tak naprawdę w Małopolsce dzisiaj byśmy powiedzieli, w okolicach Krakowa Gackiem, na Rusi, czyli w Ukrainie Łyłykiem, Meczwetem w Hołoskowicach koło Brodów.

Nietoperz, zresztą jak popatrzymy na nazwę nietoperza, chociażby francuską, po francusku, kto z Państwa wie, nietoperz nazywa się chauve-souris, czyli łysa mysz.

No i nietoperz jest czasami, w zależności od konkretnego gatunku nietoperza, trochę do tej myszy podobny.

Mysz, która zjadła nieco święconego zmieniła się właśnie w nietoperza.

Kolejne wierzenie, które nas kieruje w taką stronę diaboliczną, czy też diabolicznego nietoperza, to historia o tym, że diabeł, który chciał wyrządzać psoty ludziom, wpuścił parę myszy do grobu zbawiciela.

Są to po prostu prawdopodobnie kości gdzieś w rejonie mostka nietoperza.

Chodziło o to, że takie kości nietoperza my pozyskujemy i kogoś sobie jak grabkami do siebie przyciągamy.

No i tutaj mamy u Gustawicza wiele innych takich zabiegów magicznych związanych właśnie z kośćcem nietoperza.

Co jest interesujące proszę Państwa, to to, że te magiczne zabiegi związane z kostkami nietoperza, one funkcjonowały powszechnie, nawet mamy je w emigracyjnych publikacjach.

Mamy tam pewne przepisy gospodarskie pomieszane właśnie z tą dziwną ludową magią i mamy tam również instrukcje dotyczące urobienia tych dziwacznych zabiegów z kostkami nietoperza.

No i kolejne metody wykorzystania nietoperza.

Nie róbmy tego oczywiście, bo kolejne wierzenie, wskutek zabicia gacka krowy dają mleka z krwią zmieszane, więc również są zwyczaje, które świadczą o tym, że jednak nietoperza należy chronić, nie należy robić mu krzywdy.

Ale proszę Państwa, jeśli popatrzymy na dawne wyobrażenia nietoperzy, zwykle nam przyjdzie jedno skojarzenie, pewien taki bardzo, bardzo krzywdzący stereotyp związany z nietoperzami.

przedstawienia nietoperzy, to zazwyczaj mamy ten stereotyp, że mamy nietoperza wampira, nietoperza, który wypija krew.

Z tą postacią proszę Państwa, kto z Państwa w dzieciństwie lub nie w dzieciństwie oglądał ulicę Sezamkową, od razu zobaczy, że tutaj mamy uderzające podobieństwo tego nietoperza i tej właśnie postaci, czyli hrabiego z ulicy Sezamkowej.

On również w tej wersji zwampiryzowanej ma cechy nietoperza.

Wobec tego, proszę Państwa, mamy pewne obciążenie Nietoperza tym wampirycznym mitem, wampiryczną otoczką, podczas gdy ze wszystkich gatunków

Wiemy, że odpowiedzialny za nazwy zwierząt jest lineusz, ale co z tymi nietoperzami?

No i pierwszy z gatunków nietoperza jest nazwany właśnie wampirus.

No i mamy tu też kolejnego nietoperza, który nazywa się Vespertilio spectrum, czyli nietoperz widmo, byśmy go mogli przetłumaczyć.

Opis tego nietoperza, ale nie mówi nam to wiele, oprócz tego, że od razu możemy stwierdzić, że hej, Lineusz tutaj popełnia błąd.

A my skądinąd wiemy, że ten nietoperze Desmondus, że Desmondus Rotundus, czyli ten nietoperz wampir, którego my dzisiaj znamy jako nietoperza wampira, on nie mieszka wcale w Azji.

Jest właśnie nietoperzem, który u Buffona nazywa się wąpir, czyli tutaj widzimy, że Buffon poprawia Lineusza i on nazywa tego nietoperza, który się nazywa spektrum wąpir i tutaj czytamy.

Gatunek ten nietoperza mieszka w Ameryce Południowej, mniejszy jest od poprzedzającego, a od niektórych mylnie, słusznie, że mylnie, za jednostajny, poczytany gatunek.

Tego właśnie sympatycznego nietoperza, który w zasadzie nawet nie do końca lata, tylko sobie tak bardziej podskakuje i rzeczywiście wysysa krew i rzeczywiście może być niebezpieczny.

A dla Lineusza, kiedy przychodzi nazwać jakiegoś nietoperza, który pije krew, jest wręcz oczywiste, że trzeba go nazwać właśnie wampirus.

Czy polskie wierzenia o nietoperzach różnią się czymś istotnym od tych z reszty Europy?

Szczerze mówiąc nie znam wierzeń ogólnoeuropejskich na temat nietoperzy, ale to co przypuszczam to wierzenie związane z tymi kośćmi nietoperza, tymi tak zwanymi grabkami, które...

Zabiegi z folkloru, czyli tam wrzucanie w celu jakichś czarów miłosnych nietoperza na mrowisko, później zbieranie tych kosteczek nietoperzowatych, one by się pojawiły też jako jakiś fenomen ogólnoeuropejski.

Czyli tak naprawdę źródła folkloru są różne i podejrzewam, że z tymi nietoperzami i tym kośćcem nietoperza to jest coś, co może być ogólnoeuropejskie.

Jakie było najdziwniejsze przekonanie ludowe o nietoperzach, jakie spotkał pan w źródłach?

Tutaj dodając, że mimo że Gustawicz spisuje te wierzenia i jest to wierzenie związane ze wyjadaniem mózgu przez nietoperza, Gustawicz jednocześnie pisze popularne prace adresowane do ludu, czyli po prostu do chłopstwa ówczesnego, do rolników.

o nietoperzach.

pokazać, o może tak, że mamy te nietoperze u Buffona, rzeczywiście prawdziwa osiemnastowieczna rycina z nietoperzami, może na tej kamerze, o będzie lepiej widać.