Mentionsy

W takim kontekście krowa i koza funkcjonują nie tylko jako element gospodarski, ale jako żywe symbole, nośniki moralnych i takich metafizycznych treści.

Dlatego właśnie krowa i koza zyskały status żywicielek.

Koza natomiast mimo istotnej roli w gospodarstwie była kojarzona z psotą, nieposłuszeństwem, a nawet siłami demonicznymi.

I w polskiej kulturze koza i też kozioł mają wyjątkowe znaczenie, mocno związane z diabłem.

Koza była określana jako diabelskie stworzenie lub diabelskie nasienie.

I taki koza, taki krótki ogon i niesforny znak tego swojego demonicznego pochodzenia, właśnie ten jest ogon.

I z tego się wzięło przysłowie koza a diabeł to jedno, jak kozie pomagali to jej ogon urwali.

Diabeł natomiast stwarza, można powiedzieć, stworzenia gorsze, mniejsze, dokuczliwe, które sprawiają ludziom kłopoty, jak koza, mucha czy osa.

Koza w tym układzie symbolizuje nie tylko taką gorszą naturę stworzeń od diabła, ale też ich potencjał do prowokowania konfliktów w gospodarstwie i w codziennym życiu.

Jego koza była mniejsza, mniej użyteczna i czasem wręcz kłopotliwa.

Koza miała więc taki demoniczny, chaotyczny wymiar, należała do świata też zmarłych i duchów.

W ogóle, jak powiedziałam, koza uchodziła ze zwierzę uparte, takie zawzięte i czasem głupie, jak było wcześniej też powiedziane.

W przysłowie też się pojawia uparta jak koza, zna się na tym jak koza na pieprzu.

Przyjdzie koza do woza, co już znaczyło, że uparty człowiek w końcu i tak musi się ugiąć.

Ale koza jest cały czas ciekawa świata, nieokełznana, lubi chodzić własnymi ścieżkami, dlatego w języku ludowym stała się taką figlarną, niezależną, ale i niesforną zwierzęciem, postacią.

Koza też należy do takich najbardziej ambiwalentnych zwierząt w symbolice.

z chodzeniem z kozą i tych przedstawieniach właśnie zapustnych czy kolenniczych koza często była przebierańcem.

I koza to taka przebierańcem, to była istota o trzech nogach lub zbudowana z głowy, osadzonej na trzech kijkach.

Te trzy nogi symbolizowały trzy sfery świata, niebo, ziemi i podziemia, a sama koza stawała się pośredniczką pomiędzy tymi sferami, łącząc to, co boskie,

Słowo koza do dziś oznacza trójnóg, stojak lub podstawę, a więc przedmiot stabilny, oparty na trzech nogach, tak jak dawniej wyobrażenia świata opierał się na trzech filarach.

Też koza pozostaje takim zwierzęciem pośrednim, łączy sprzeczność, płodność i śmierć, świat boski i demoniczny.

Koza w tym obrzędzie symbolicznie umiera, o tym też było, symbolicznie umiera i z martwych wstaje, co miało zapewnić urodzaj, płodność zwierząt gospodarskich i ludzi, a także pomyślność w gospodarstwie.

Śpiewa się, gdzie koza chodzi, tam żyto rodzi, gdzie jej tropy, tam kopy.

I koza stawała się więc takim uosobieniem witalności odradzającej się natury.

Koza była też zwierzęciem łatwym, wracając do tej hodowli, była bardzo łatwa w hodowli, nie wymagała wiele pracy, była odporna i mało wybredna, bo kozy jedzą wszystko.

I paradoksalnie, mimo że koza była pożyteczna, przysłowie zwracają też uwagę na jej skłonność do niszczenia w gospodarstwie.

I na co dzień koza była... I też przez to mogła tak napsuć krwi, jak wchodziła do tego ogrodu i zjadała nawet ubrania, potrafiła zjeść z płotu i przewracała garnki, które się na tym płocie suszyły.

Bo będzie cały czas koza wchodzić mu w szkodę.

Krowa i koza w tej polskiej kulturze ludowej tworzą taką parę przeciwieństw, które wzajemnie się dopełniają.

Koza niepokorna, diabelska, dzika.

Koza ruch, bunt i zmysłowość.

Krowa łączy się z Bogiem, koza z diabłem.

Krowa daje mleko w błogosławieństwie, koza czasem przekorze, jak mówiono.

Krowa uczy pokory i pracy, koza przypomina o takiej wolności i o sile natury.

Koza reprezentuje taki chaos, transgresję, przekraczanie granic, przypominanie, że człowiek nie panuje nad wszystkim.

Koza niepokój, śmierć, odrodzenie.