Mentionsy

Przyjechała z Bielska, gdzie pracuje na uniwersytecie, aby wygłosić wykład o Brandysach, czyli o braciach, o Kazimierzu i o Marianie.

Co jakby jednoznacznie wskazuje na to, że zna pani znakomicie życiorys Kazimierza i Mariana też.

Jest młodszym bratem Mariana, to jest jakby też kluczowe.

Kazimierz Brandys, urodzony w 1916 roku, jest młodszym bratem Mariana Brandysa, urodzonego w 1912 roku.

Byli polskimi patriotami, bo walczyli o Polskę, Marian przecież walczył z broją w ręku, dostał się do niewoli, więc to jest bardzo istotne, żebyśmy wiedzieli, że to byli Polacy żydowskiego pochodzenia, czuli się Polakami i byli wielkimi patriotami.

Wtedy studiował prawo na Uniwersytecie Warszawskim, zresztą tak jak jego starszy brat Marian.

Jego bezpośrednio na przykład getto ławkowe nie dotknęło, ponieważ on po zdaniu matury przyjął chrzest i przeszedł na wiarę rzymskokatolicką, podobnie zresztą jak jego brat, który zrobił to dużo później, bo zrobił to tuż przed śmiercią i na prośbę swojej ówczesnej żony Haliny Mikołajskiej, która nie mogła się pogodzić z tym, że będą pochowani osobno, więc Marian przyjął też tuż przed jej śmiercią chrzest rzymskokatolicki.

I to jest ten moment, kiedy on czując się Polakiem, bo zarówno Kazimierz, jak i Marian bardzo silnie to podkreślali, nagle dostaje z zewnątrz bardzo wyraźny sygnał, że ty jesteś inny, albo że twoje pochodzenie w jakiś sposób pozwala nam traktować cię inaczej.

Czy Marian również tak myślał, jak jego brat Kazimierz?

Marian ma troszkę inną historię.

Historia Mariana to jest historia człowieka, który ten wyraz swojego poszanowania dla Polski i patriotyzmu miał okazję też dać w walce.

Kiedy zadebiutował Marian, kiedy zadebiutował Kazimierz i jakie to były debiuty?

Aby napisać potem jeszcze wiele innych książek, to mamy Kazimierza, a teraz jeśli chodzi o Mariana, jak on dochodził do tej konstatacji będę pisarzem?

O Kazimierzu Brandysie i o Marianie Brandysie.

No właśnie, teraz dwa słowa o tym, co robi po wojnie Marian Brandys.

XX wieku związał się Marian Brandy z opozycją demokratyczną i wspólnie z żoną zaczynają działać tak, aby Polska, nazwijmy to, odzyskała niepodległość.

Marian poniekąd także, jeżeli mówimy o działalności opozycyjnej, doświadczył bardzo silnie represji.

Czy to było przyczynkiem do tego, że Marian rzucił legitymację partyjną?

Proszę sobie wyobrazić, że Marian Brandys formalnie, oficjalnie wystąpił z partii w 1966 roku, tak jak jego brat Kazimierz, na skutek prześladowań Leszka Kołakowskiego.

To teraz jeszcze dwa słowa o twórczości Mariana Brandysa, ponieważ on pisał dla dzieci, ale też pisał dla dorosłych.

trudne czasy, trudne życie Brandysów, Kazimierza i Mariana.

Marian Brandys i ich życie w latach osiemdziesiątych bardzo silnie naznaczone jest tym, co dzieje się właśnie z Haliną Mikołajską.

I tak naprawdę to choroba aktorki i takie codzienne zmagania z życiem i z trudnościami jej męża Mariana w polskiej rzeczywistości, to jest to, co jest najbardziej charakterystyczne dla życia tego małżeństwa.

Marian pisze, najczęściej są to jakieś krótkie informacje, podziękowania, ale pisze też w bardzo żartobliwy sposób, żartobliwy i to jest chyba tutaj kluczowe, mając na uwadze to, o czym pisze.

Mariana przysyła mu, być może to dziś śmieszne, przysyła mu sweterki, dba o to, żeby Halina miała w szpitalu też dostawy jakichś świeżych.

Kazimierz jest w Paryżu, Marian mieszka w Warszawie.

Dziś patrząc na rzeczywistość warszawską i rzeczywistość Paryża powiedzielibyśmy i na przekazy obu braci powiedzieliśmy, że to Marian jednak w tej trochę siermiężnej wciąż polskiej rzeczywistości i zmaganiach różnego rodzaju z codziennością i z bardzo chorą żoną i z bardzo różnego rodzaju...

Chociaż Marian jedno z tych spotkań opisuje jako nie do końca udane, czy takie bardzo jednak...

Grup Mariana Brandysa i Haliny Mikołajskiej jest na cmentarzu w Laskach.

Natomiast Marian i Halina to Warszawa i to jest miasto, w którym oni z kolei mieszkali, żyli, funkcjonowali aż do końca.

Ten ostatni akt zaangażowania, i to było dla niej bardzo ważne, żeby to się udało, w ten sposób właśnie jest pochowana na cmentarzu w Laskach razem ze swoim mężem Marianem, który żył 8 lat dłużej.

Możemy powiedzieć, że i Kazimierz i Marian byli wielkimi Polakami, bo zawsze chodziło im o to, żeby ta Polska rozwijała się i żeby była wolna.

To bez wątpienia, obojętnie czy mieszkał Kazimierz w Paryżu, czy Marian w Warszawie, o to im chodziło.

Mam takie przekonanie, że o ile same nazwiska, między innymi z uwagi na popularność powieści historycznych, ekranizację czy działalność polityczną funkcjonują w polskiej kulturze, to zarówno twórczość Kazimierza Brandysa, jak i twórczość Mariana Brandysa jest już troszkę przykurzona i zapomniana.

Nie znam badań, pewnie takich nie ma, bo nikogo to nie interesuje, ale mam takie przekonanie, że jeżeli chodzi o powieści historyczne czy reportaże, to Marian ma ciągle czytelników i to mam nadzieję nie są tylko studenci polonistyki, ale także osoby, dla których ta tematyka właśnie historyczna czy reportażowa jest ważna.

Jeśli chodzi o Mariana, może być inaczej, prawda?

Kazimierz i Marian Brandysowie.

Marian Brandys dla pani to?

powiedziała w szkole bardzo wieczorowej pani dr Anna Foltyniak-Pękala, zachęcając, wydaje mi się, tym wykładem jednak do przyjrzenia się twórczości obu braci, i Kazimierza, i Mariana Brandysów.