Mentionsy

Historyk literatury, no i dzisiaj będziemy mówić i o historii, i o literaturze, chociaż nawiążemy też do legend, bo jak tutaj nie mówić 4 grudnia o tym, co jest takie bliskie naszemu sercu, a mianowicie Barbara.

zadecydował o tym, że święta Barbara nie znalazła się w poczcie świętych, które oczywiście my szanujemy.

Święta Barbara, pomimo, że została skreślona z listy świętych, miała bardzo wielkiego orędownika w osobie papieża Grzegorza I. To prawda i dlatego właściwie wielka historia jej sławy zaczyna się właśnie od tego papieża.

I ja nie wiem, czy nasi słuchacze wiedzą, ale to ma związek, gdy święta Barbara jest współpatronką archidiecezji katowickiej.

Dlatego, że wśród tych wszystkich form, którymi opiekowała się święta Barbara, były i te, które były doświadczeniem świętego Stanisława Kostki.

Święta Barbara jest bliska wszystkim.

No bo barbara to brzmi tak bardzo poważnie.

I dlatego też święta Barbara miała to imię, ale które miało swoje źródło właśnie w takich czasach zamierzchłych, gdzie byli już chrześcijanie.

I dlatego Barbara, to byśmy mogli powiedzieć,

Barbara była córką Dioscura.

I to sprawiło, że właściwie święta Barbara

Później, gdy Barbara nie chciała się poddać i nie wyrzekła się wiary, rozdzierano jej ciało hakami, przypalano boki rozżarzonym żelazem i miażdżono głowę młotami.

My będziemy mówili o innych barbarach w naszej historii.

A jeśli święta Barbara i jej losy pośmiertne związane były również w jakiejś cząstce z ziemiami polskimi, to było to coś niezwykłego.

Pierwsza to Barbara Zapolia, matka Anny i Katarzyny, starszych sióstr ostatniego Jagiellona, które oczywiście będą odegrały wielką rolę w dziejach Europy dopiero później.

Ale jest i druga Barbara, Radziwiłłówna.

Mnie zaimponowała Barbara Radziwiłłówna wcale nie tą tragiczną historią, która stanie się motywem literackim właściwie przez stulecia, lecz czymś innym.

No więc Barbara, proszę Państwa.

Barbara, Barbórka na Śląsku.

Barbara, Baśka, Basieńka.

Oczywiście pierwsze informacje o tym, kiedy pojawia się Barbara, pochodzą z 15 stulecia.

A Sienkiewicz w Panu Wołodyjowskim, myślę, że odwołał się właśnie do tej wielkiej popularności imienia Barbara w XVII wieku.

No bo dla nas święta Barbara.

Bo Barbara jako święta przedstawiana jest z mieczem, no bo jako waleczna Barbara, ale również z zamkiem, bo w tym zamku była więziona.

Zawsze Barbara trzyma i hostię i oczywiście kielich mszalny.

No chyba, że jest to święta Barbara z obrazu Erwina Sówki.

To jest święta Barbara, która zawsze jest piękna, co podkreślał Erwin Sówka, że ona zawsze jest piękna.

Czasem jest przysadzista, czasem jest fragmentem budowli, tak jak tutaj akurat nie patrzymy na ten obraz, kiedy Barbara wbudowana jest w Nikisz, prawda?

Zresztą Barbara na obrazach Erwina Słówki bardzo często bywa w krajobrazie Nikiszowca, bo przecież Nikisz, ukochane miejsce Erwina, co prawda nie mieszkał tam później, tylko mieszkał też w Katowicach, ale w innej dzielnicy.

Ach Erwin, mówi ta Barbara.

i człowiek żywy, ale jest również i opowieść o tej doskonałości, którą reprezentuje święta Barbara, ale i o podziemiach, które są również wielkim niebezpieczeństwem i dla człowieka żyjącego, ale również dla tej przyszłości, by kiedyś móc swobodnie rozmawiać, na przykład ze świętą Barbarą.

No więc święta Barbara z obrazów Erwina Słówki, ona może trochę szokować przy pierwszym spotkaniu z nią, ale potem od razu szybko zauważymy, że ona wprowadza nas w pewien mistyczny świat uogólnień, filozofii i jakiegoś komentarza też do naszego świata.

Tutaj to jest, bo są i obrazy świętej Barbary w klasycznej formie, ale również i święta Barbara, która jest ukazywana w sposób powiedzmy sobie troszeczkę inny.

Barbara z obrazów Erwinasówki, ona może fascynować.

Tutaj ktoś myje okna, robi zakupy, rozmawia w bramie, a tutaj święta Barbara goła sobie siedzi albo leży.

Porozmawiajmy teraz Panie Profesorze o barbarze z krwi i kości, która podobnie jak Barbara z obrazów Erwina Słówki jest znakiem rozpoznawalnym naszego regionu.

Może dlatego, że patrzyłem na panią Barbarę Ptak, bo o niej chciałbym, żebyśmy porozmawiali przez chwilę.

Dla mnie to, co stworzyła Barbara Ptak, jej niezwykłe wizje, subtelność, precyzja w pokazywaniu rzeczy, głównie śląskich.

Barbara stała się dla mnie ikoną całego Śląska.

Pani Barbara ponoć miała powiedzieć tak, że nie może być tak.

Pierwszy film przecież pani Barbara zrobiła, a był to Nóż w wodzie.

Tutaj kilka razy już w naszej rozmowie przewinęło się, że Barbara to piękna kobieta.

Ale pani Barbara to również wielka historia uczucia do Stanisława Ptaka.

To pisze Kazimierz Kutz, że normalnie bywało tak, że jak kostiumolożka, a taką była oczywiście pani Barbara, chciała wywrzeć na reżyserze swoją siłę, to oczywiście najczęściej się kłóciła.

Pani Barbara tego nie robiła.

Można wyczytać, że pani Barbara jest autorką oprawy plastycznej do ponad 200 przedstawień dramatycznych, oper, operetek, muzykali i filmów.

Więc łatwo też sobie wyobrazić, że jej mąż Stanisław Ptak na scenie też chodził w kostiumach, które projektowała specjalnie dla niego, dla jego roli.

Natomiast Barbara Ptak, to że tak powiem nasza dziocha.

Też warto wiedzieć i myślę, że nasi słuchacze to wiedzą na pewno, że część kreacji pomysłu Barbary Ptak można zobaczyć w jej mieszkaniu.

Kiedy pani Barbara przygotowała na przykład podwieczorek.

Wcześniej pani Barbara przekazała Muzeum Historii Katowic swoje całe mieszkanie.

Dzisiaj są tam zbiory muzealne, które stanowią przede wszystkim kreację pani Barbary, ale wchodzimy do jej mieszkania i można sobie wyobrazić, jak spotykali się tam ludzie kultury, bo zarówno pan Stanisław Ptak, jak i pani Barbara lubili towarzystwo, lubili organizować przyjęcia.

Zachował się też list właśnie z tego dnia pierwszego, kiedy pani Barbara już oddała to mieszkanie Muzeum Miasta Katowic.

No i jeszcze jeden taki moment, który moim zdaniem był ważny, przynajmniej pani Barbara na to zwraca uwagę.

I pani Barbara wiedząc o tym przygotowała całą wystawę swojej twórczości.

Z tego listu, który tutaj właściwie leży przed nami, wynika jaką wielką radość miała pani Barbara Ptak z tego, że mogła to mieszkanie przekazać całemu społeczeństwu, żeby tam trwało życie, życie kulturalne.

Proszę pamiętać o barbarach, proszę pokochać to imię i znać po prostu nasze śląskie barbary, czy to z obrazów Erwinasówki, czy też twórczość pani Barbary Ptak.