Mentionsy

Radio Naukowe
18.09.2025 04:30

#267 Egipt faraonów – monumentalne piramidy i zuchwałe kradzieże | prof. Karol Myśliwiec

Archeolog prowadzący wykopaliska w Egipcie ma do „ogarnięcia” ogrom wiedzy, bo historia starożytnego Egiptu obejmuje, bagatela, ponad 3000 lat. Pierwsze piramidy dla Egipcjan z czasów Kleopatry były starożytnym zabytkiem sprzed ponad 2000 lat! – To jest historia onieśmielająca, ale i bardzo zachęcająca – zauważa gość odcinka, prof. Karol Myśliwiec, wybitny polski archeolog i egiptolog. Bo do badania jest mnóstwo. Choćby piramidy właśnie: ich stożkowaty kształt miał zbliżać pochowanych w nich ludzi do Ra, boga słońca. Nie mamy jasności, jak je budowano; architekci są w miarę zgodni, że musiano do tego stosować systemy ramp, zapewne bardzo skomplikowane. Wiadomo natomiast, że projektanci piramid musieli w swojej pracy uwzględnić ważną rzecz: zmyłki i pułapki na rabusiów grobów. Bo okradanie piramid to bynajmniej nie nowożytny proceder. Już w starożytności był zorganizowaną działalnością i zamieszani byli w niego urzędnicy czy nawet strażnicy grobowców.

Praca archeologa jest pełna niespodzianek. – Nie ma schematu jednego, merytorycznego czy technicznego, który można by przyłożyć do każdych wykopalisk – podkreśla prof. Myśliwiec. – Kiedy widać, jaki materiał wychodzi i jaki trzeba będzie opracowywać, archeolog musi wybierać metodę albo wymyślać nowe metody, bo w każdym innym przypadku po prostu można szkodzić zabytkom. Na tym polega między innymi urok archeologii. Nigdy człowiek nie wie, co będzie następnego dnia.

Państwo polskie nie prowadzi aktualnie w Egipcie własnych wykopalisk na taką skalę jak Niemcy czy Francuzi, ale polskich archeologów jest w Egipcie sporo. Profesor opowiada, że w niemal każdej zagranicznej misji wykopaliskowej znajdzie się ktoś z Polski. – Pod względem metodologicznym polska szkoła należy do najlepszych i taką ma właśnie reputację na całym świecie – mówi egiptolog. A czy każdy specjalista marzy o odkryciu nieznanego grobu faraona i dokonaniu przewrotu w dziedzinie? – Jestem najszczęśliwszy w świecie, jeżeli odkrywam kogoś czy coś, o czym nie miałem zielonego pojęcia, że istnieje. I to jest naprawdę wspaniałe – tak podsumowuje to prof. Myśliwiec.

W odcinku posłuchacie też o tym, dlaczego jeszcze kilkadziesiąt lat temu Egipcjanie niechętnie patrzyli na starożytne fascynacje Europejczyków, czym objawiał się „nekrosnobizm” starożytnych Egipcjan, kim jest rajs, na czym polegał geniusz architekta Imhotepa i jak to jest z tym nowym Muzeum Egipskim w Kairze. Ogromnie polecam, profesor to skarbnica wiedzy i słucha się go przeprzyjemnie! 

W odcinku wspominamy również o planowanej polskiej misji archeologiczna w grobowcu faraona Szepseskafa, na którą trwa zbiórka: https://patronite.pl/app/fundraise/cQUlaApVeb6

Rozmowa jest piątą, ostatnią w tym roku odsłoną cyklu wywiadów z doświadczonymi i zasłużonymi uczonymi, jaki powstaje we współpracy Radia Naukowego i Polskiej Akademii Nauk w ramach projektu „Nauka mojej młodości”. Poprzednie znajdziesz pod numerami  242, 247, 252. 259

Polecamy książkę prof. Myśliwca https://wydawnictwo.umk.pl/produkt/w-cieniu-dzesera-badania-polskich-archeologow-w-sakkarze

Szukaj w treści odcinka

Znaleziono 29 wyników dla "Faraon"

I od razu też powiem Wam, drodzy słuchacze, że trwa zbiórka na kolejną misję archeologiczną w grobowcu faraona Szepszeskafa.

Są tacy koledzy, którzy jeżeli nie odkryje Faraona, to tak jakby niczego nie odkrył.

No właśnie Aleksandra Wielkiego tam prawdopodobnie nie pochowano, gdyby nie było w pobliżu grobowca świętych byków, a więc byków, z którym utożsamiano Faraona i gdyby nie było już grobowców największych wielmożów.

Dlatego, że po prostu kiedy Faraon zdecydował się wziąć za swoją pierwszą żonę kogoś innego, słynną Nefertari, wtedy pierwsza małżonka przeniosła się do Memphis.

Każdy wielmorza, a Faraon przede wszystkim, w pewnych okresach był już ekspresji z Werbis uważany.

Tego chciał Faraon i nie było żadnej dyskusji na ten temat.

Kiedy Faraon na przykład Ramzes II był tak zajęty wojnami prowadzonymi z krajami ościennymi, że zupełnie zapominał o porządku wewnątrz państwa i wtedy dochodziło do różnych kradzieży czy niedożywienia robotników i powstawały autentyczne bunty, które mogły trochę zakłócić porządek państwa.

Czy mamy świeży grób Faraona nawet i nie wiem, po miesiącu już są na niego ataki?

Wie pan, jak czytamy o tym i uczymy się, że Faraon to był syn Bogara, no to trochę tak...

Jeżeli spotykamy tego rodzaju epitety określające faraona, czy wysokich dostojników, syn Boga Re, to nie potrzebujemy się nad tym zastanawiać, czy to było prawda.

Niewątpliwie w tym miejscu gdzieś pochowano również jednego, czy nawet kilku faraonów z okresu najwcześniejszego.

Dwa z grobowców takich faraonów, właśnie pierwszej, drugiej generacji,

znaleziono już na południu od piramidy Rzesera, ale jeszcze nam brakuje kilku faraonów, gdzie oni byli pochowani.

Więc jeżeli archeolog widzi jakąś budowlę, która przypomina te grobowce z czasów II dynastii, natychmiast się cieszy, że będzie za chwilę wchodził do grobowca właśnie faraona z okresu najwcześniejszego.

Co ma zbadać misja, na którą prowadzona jest zbiórka, o której wcześniej mówiłam na początku, misja archeologiczna w grobowcu Faraona Sze przez Kafa?

A tutaj jeden z faraonów stawia sobie gromadę, nie w kształcie piramidy, tylko w kształcie takiej carkofagu, jakiegoś gigantycznego carkofagu, wykonanego po części z kamienia, po części z cegły suszonej.

A najważniejsze, co zupełnie jest nietknięte, to że dookoła tej piramidy były oczywiście grobowce wielmorzów z tego okresu, sługi Faraona.

Jeżeli tylko to odkryją i stwierdzą, jakie było otoczenie tego faraona, to już jest wielkie odkrycie.

Pierwsza misja niemiecka, z którą pracowałem, to były wykopaliska w świątyni Faraona Setiego I w Górnym Egipcie, w zachodniej części Teby.

Jest duma z tego, że mieliśmy tu faraonów?

Jest mu to kompletnie obojętne, czy jakaś figurka faraona będzie stała w Londynie, w Brytyjskim Muzeum, czy w Egipcie.

Co wiedział o budowniczych wielkich piramid oraz późniejszych, ale ciągle odległych mu późniejszych faraonach jak Ramzes II?

Niektórych polityków, faraonów tak uznawano później za bogów.

Były robione kroniki, spisy faraonów, niestety nie zachowane w komplecie.

W wielu świątyniach umieszczano tablice z listami, też niekompletne na ogół, tablice z listą faraonów, którzy wcześniej rządzili.

Kobiety miały bardzo wysoki status w starożytnym Egipcie, czego najlepszym dowodem jest to, że kobieta mogła zostać nawet faraonem.

Przecież taki sztandarowy zabytek opracowywany przez polskich egiptologów, czyli świątynia królowej Hatshepsut, to nic innego jak czasy, kiedy faraonem została kobieta, ale jak każda kobieta

I kobiety trochę te znakomite, znakomici faraonowie kobiety też musiały o to dbać, chociaż niesłychanie zasłyną działalnością budowlaną.

Są archeolozy, którzy marzą tylko o tym, żeby nowego Faraona odkryć, albo wysokiego dostojnika, albo...

0:00
0:00