Mentionsy
Radio Naukowe
11.12.2025 05:30

#279 Słowiańskie Rodzimowierstwo – powrót dawnej religii czy narodziny nowej? | prof. Piotr Grochowski

Żyją wśród nas osoby, które wierzą w wielu bogów opiekujących się poszczególnymi elementami świata, w dusze przodków pozostające w kontakcie ze światem żywych i jednocześnie w formę reinkarnacji. Palą ofiarne ognie, zwracają szczególną uwagę na momenty przełomowe roku, takie jak przesilenia i równonoce, i żyją według wskazań swojej religii. A nie jest to łatwe, jeśli nikt nigdy tych wskazań nie spisał. Mowa o rodzimowiercach, grupie wyznaniowej, która odwołuje się do przedchrześcijańskich wierzeń Słowian. Rozmawiam o niej z prof. Piotrem Grochowskim, folklorystą, kulturoznawcą i etnologiem z Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu. 

Niedawno ukazała się książka naukowca “Polskie rodzimowierstwo”, stanowiąca podsumowanie jego ostatnich lat badań.
* * *
Zajrzyj:
https://patronite.pl/radionaukowe
https://wydawnictworn.pl/ 
* * *
Rodzimowierstwo to nie zabawa w tradycje ani nie rekonstrukcja. – Rodzimowiercy zakładają, że to jest religia współczesna, która ma służyć dzisiejszym ludziom, odpowiadać na ich potrzeby – opowiada prof. Grochowski. Trzy podstawowe filary tej religii to politeizm, kult przodków oraz kosmocentryzm. Ten ostatni zakłada, że kosmos stanowi pewną całość, której częścią są bóstwa, a inną częścią ludzie. – Człowiek jest odpowiedzialny za funkcjonowanie kosmosu – wskazuje etnolog. To znaczy, że działania rytualne mają duże znaczenie: wspomagają prawidłowe funkcjonowanie świata. Jeśli ich nie dopełnimy, to świat może zacząć szwankować. Nie ma piekła ani dualizmu dobro-zło. To, co może nam się wydawać złe, tak naprawdę stanowi element równowagi świata.

Obrzędy rodzimowierców można z grubsza podzielić na takie związane z cyklem życia ludzkiego i związane z cyklem solarnym czy wegetacyjnym. Co roku uroczyście obchodzi się momenty przemiany w przyrodzie: przesilenia i równonoce. Do tego obchodzi się specjalne obrzędy związane z życiem rodziny czy gromady: okazanie nowo narodzonego dziecka, postrzyżyny lub kosopleciny na zakończenie okresu wczesnego dzieciństwa, swadźba, czyli zaślubiny, i tryzna, czyli pogrzeb. Składa się ofiary bóstwom i duchom przodków.

W odcinku rozmawiamy też o szerszym kontekście rodzimowierstwa europejskiego (bardzo mocną pozycję ma na przykład na Litwie), o tym, co się dzieje z duszą, która po śmierci dzieli się na pół, i czy można pochować rodzimowiercę na katolickim cmentarzu (jeszcze jak!).

Bóg Mokosz Swaroga Kościół Polski Welesa bogiem Długosza boga Perun Velesa Słowianką Swarożyc Tolkiena Diefturiba Romówa

Szukaj w treści odcinka

Wyczyść
Znaleziono 15 wyników dla "Kościół Polski"

Polecamy Wam serdecznie tę rozmowę i od razu wtedy umówiliśmy się na kolejny odcinek, który właśnie realizujemy, na rozmowę o Pana najnowszej książce Polskie rodzimowierstwo, dziedzictwo przedchrześcijańskich Słowian w świecie późnej nowoczesności.

Organizacje zarejestrowane jako związki wyznaniowe to jest Rodzima Wiara oraz Rodzimy Kościół Polski.

Dwie wypowiedzi, na przykład jeden z członków RKP, czyli Rodzimy Kościół Polski.

To znaczy Rodzimy Kościół Polski jest właśnie taką organizacją, która reprezentuje ten inkluzywny nurt w rodzimowierstwie.

To znaczy, że takie bardzo otwarte podejście, jak tutaj pani zacytowała fragment wypowiedzi programowej Rodzimego Kościoła Polskiego, ono jest krytykowane przez dużą część środowiska.

Czyli na przykład rodzima wiara ma jedno podejście, a rodzimy Kościół Polski ma inne podejście?

Bo trzeba by może też dodać jeszcze, że pod względem takim organizacyjnym rodzimowierstwo też jest dość mocno rozproszone, bo tutaj mówimy, do tej pory powiedzieliśmy o dwóch związkach wyznaniowych, które zostały zarejestrowane już w latach 90., czyli rodzimy Kościół Polski, rodzima wiara, ale oprócz tego jeszcze w tej chwili działa co najmniej jeden, a może dwa związki wyznaniowe, to jest rud i słowiańska wiara.

Czyli dajmy na to, jestem latynoską z drugiego pokolenia, rodzice przyjechali do Polski, ja się tu już wychowałam, to nie zostanę przyjęta na przykład do grupy rodzimowierczej, bo nie jestem etnicznie Słowianką?

No może nie tyle źródła, co takiego eksperta bym powiedział, bo tutaj rzeczywiście moja rola jako badacza była taka dosyć osobliwa, ponieważ wcześniej, zanim zacząłem badać rodzimowierstwo, przez wiele lat zajmowałem się badaniem polskiego folkloru.

Natomiast to jest bardzo istotnym elementem polskiego rodzimowierstwa, ponieważ tutaj zakłada się też, że te czyny przodków, one mają wpływ na nasze życie, że my jakby korzystamy z tego dorobku, tego wszystkiego, co zrobili nasi przodkowie i też nasi przodkowie mają wpływ na nasze życie w ten sposób, że mogą nam sprzyjać albo mogą nam nie sprzyjać, więc dlatego należy cały czas utrzymywać te relacje z przodkami, dbać o to, żeby one były dobre, składać im ofiary,

No więc właśnie, jeśli słuchacie nas, może się zastanawialiście nad tym, a może jest w waszej grupie odpowiedź na to pytanie właśnie, czy jest taka relacja między różnymi bóstwami, to może postawmy właśnie ten wątek w kategorii globalnej, bo to jest nie tylko polski fenomen, ale mówił pan o tym, że i na Litwie, i tutaj...

To może zacznijmy od drobnej dygresji na temat Wołomina, bo Wołomin, żeby słuchacze nie mieli takiego wrażenia, że jakoś szczególnie jest centrum polskiego rodzimowierstwa, to był pogrzeb Kazimierza Mazura, zresztą dość znanego aktora.

zjawiskiem, które kościół katolicki by w sposób taki systematyczny i programowy zwalczał, czy atakował, ponieważ wydaje się, że jest za małe.

Kościół ma inne sprawy ważniejsze niż zajmowanie się rodzimowierstwem.

Gorąco polecam wam książkę Polskie rodzimowierstwo, dziedzictwo przedchrześcijańskich Słowian w świecie późnej nowoczesności profesora Piotra Grochowskiego.

Ostatnie odcinki

0:00
0:00