Mentionsy

Z tej ogólnej sumy budżet właściwy pokryje 124,8 miliarda, a resztę, czyli 79,5 miliarda, przynieść ma Fundusz Wsparcia Sił Zbrojnych, czyli pozabudżetowy instrument zadłużeniowy, który pokrywa większość wydatków na zakupy uzbrojenia.

Jako źródło finansowania zbrojeń fundusz jest z jednej strony nieodzowny, a z drugiej bywa coraz silniej krytykowany przez Najwyższą Izbę Kontroli, głównie za brak jasnych prognoz, koszty zadłużenia i luki w długoletniej perspektywie jego spłaty.

Część analiz mówi nawet o zagrożeniu, jakie fundusz kreuje dla swojego celu – szybszych i większych zbrojeń.

Dziś przyjrzymy się im w rozmowie z osobą, która ma fundusz na swoim biurku w Banku Gospodarstwa Krajowego.

Rozmawiam dziś z panią profesor Martą Postułą, pierwszą wiceprezes Banku Gospodarstwa Krajowego, czyli tej instytucji, która pośród wielu innych zadań jest operatorem pozabudżetowych funduszy celowych.

Umówiliśmy się, że będziemy rozmawiać przede wszystkim o Funduszu Wsparcia Sił Zbrojnych, który mnie interesuje szczególnie, no bo przecież finansuje bardzo dużo potrzeb i planów zbrojeniowych, a wokół tego funduszu ostatnio bardzo dużo dyskusji i krytyki, w tym za sprawą raportów i dokumentów najwyższej

Tak, Panie redaktorze, ja bardzo dziękuję za to pytanie, bo bardzo często rzeczywiście pojawia się krytyka dotycząca czy Funduszu Wsparcia Sił Zbrojnych, czy też innych działań pozabudżetowych, które prowadzi Bank Gospodarstwa Krajowego.

Ale z drugiej strony jesteśmy tą specyficzną instytucją i może na tym się dzisiaj skupimy w naszej wypowiedzi, która ma w sobie element pewnego rodzaju wsparcia działań rządu w kilku aspektach.

Związane z cyfryzacją, wiele elementów z tym związanych i to jest obszar naszej bezpośredniej współpracy z Unią Europejską, z ministerstwami i wykorzystywania tego aspektu, który jest coraz bardziej popularny, jeśli chodzi o Unię Europejską, czyli połączenia, i tutaj mamy sukcesy, połączenia wsparcia pożyczkowego z bezwzwrotnym.

Mamy jako Bank Gospodarstwa Krajowego, operujemy na zlecenie ministerstw dwudziestoma funduszami celowymi, czego największe fundusze, te które, to co pan redaktor mnie zapytał, podlegają pewnego rodzaju dyspucie społecznej w kontekście zadłużenia.

To jest fundusz drogowy, który już ma 20 lat, skończył w 2004 roku.

To jest fundusz covidowy, który jest młodszym funduszem, bo powstał po covidzie.

Mamy chociażby fundusz pomocy, który jest związany z bezpośrednio działaniami w kierunku pomocy ludziom po wojnie w Ukrainie.

Z tego funduszu między innymi finansujemy kwestie związaną z opłacaniem składek, czyli te elementy pomocowe.

I to jest kolejny element oraz Fundusz Wsparcia Sił Zbrojnych.

Fundusz, który bym powiedziała, ja nie wiem czy on podlega najbardziej dyskusji, takiej w negatywnym tego słowa znaczeniu, ale to są te cztery.

Jeśli mogę wejść Pani w słowo, bo w odróżnieniu od tych innych funduszy, Fundusz Wsparcia Sił Zbrojnych też ma swoją specyfikę i można chyba powiedzieć, że jest nieco inny albo zupełnie inny od tych pozostałych, no bo właśnie wspiera bardzo określony strumień wydatkowania pieniędzy na bardzo określone cele, po prostu na uzbrojenie.

Tak dokładnie i do tego chciałam przejść, bo te wszystkie inne fundusze, również w kontekście tego zadłużenia.

Fundusz Wsparcia Sił Zbrojnych jest funduszem, który został stworzony po to, żeby w maksymalny i efektywny sposób z jednej strony wzmacniać zdolności obronne kraju, czyli dokonywać zakupów,

Oraz trzeci element w tym aspekcie to jest fundusz, tak jak pan redaktor słusznie powiedział, tylko na zakupy.

To, co ważne z perspektywy również zadań tego funduszu, to jest element związany z tym, że kontrakty zbrojeniowe, powiedziałabym, charakteryzują się tym.

Możliwość de facto wsparcia przez kraje, które sprzedają niejako.

Fundusz covidowy w bieżącym roku, przynajmniej ten, który był na trzy kwartały zaplanowany, bo mamy jeszcze pewne potrzeby

Mamy fundusz wsparcia sił zbrojnych.

Bo jednym z argumentów podnoszonych przez NIK jest właśnie to, że jakby spojrzeć na koszty obsługi tego zadłużenia generowanego na rzecz Funduszu Wsparcia Sił Zbrojnych, to jest ono droższe niż to takie ogólne zadłużenie budżetowe.

Jeśli mówimy, że ten fundusz zadłuża się więcej, drożej i inaczej, no to w tym momencie polemika, dlaczego ma się nie zadłużać jeszcze na VAT, jest trochę zaskakująca, dlatego że w tej chwili VAT jest pokrywany z części 29, czyli z budżetu państwa.

Też jasne jest, że Pani tu nie było w momencie tworzenia funduszu.

I oczywiście można mówić o regulacjach, które by zmieniały i rzeczywiście zwiększały, czy pozwalały wydawać również z Funduszu Wsparcia Sił Zbrojnych.

Mamy też inne fundusze, o których powiedziałam i taki element bym powiedziała, że jest drożej jest jeszcze coś takiego jak dostępność rynku, również chłonność rynku obligacyjnego, a pamiętajmy, że to są duże kontrakty.

Drugi element to są te kwestie wykorzystywania wsparcia instytucji gwarancyjno- ubezpieczeniowych, które dają możliwość i też nie mogę mówić o konkretach, ale naprawdę nawet uwzględniając tę opłatę wstępną, podobny koszt

Czy rzeczywiście jest prawdą, że nie ma zaplanowanego finansowania na kwotę ponad 300 miliardów złotych właśnie na spłatę zadłużenia z Funduszu Wsparcia Sił Zbrojnych?

Ja mam zaplanowaną i corocznie planowaną wpłatę na rzecz funduszu covidowego, która pozwala mi na zrealizowanie tego i co roku się dowiaduję, czy to będzie taka wpłata, czy zwiększyć finansowanie dłużne.

I podobnie tutaj, jeśli mówimy o Funduszu Wsparcia Sił Zbrojnych,

Pamiętajmy, że to jest fundusz celowy.

Więc z tej perspektywy, pamiętajmy, że mamy budżet roczny, że w ramach rocznego budżetu są zaplanowane i jest obok tego Fundusz Wsparcia Sił Zbrojnych, gdzie mamy wpływy również płaty z części 29, które się co roku dokonują.

Jak wygląda kwestia obciążenia, bym powiedziała, funduszu wsparcia sił zbrojnych?

To jest idea funduszu i naprawdę porównywałabym to z innymi funduszami, które mają gwarancję Skarbu Państwa.

Czyli innymi słowy, po prostu zaufanie do tego, że Polska będzie w długoterminowym okresie po prostu zawsze wypłacalna jest tak wysokie, że nie ma w ogóle żadnego problemu, że jakichś pieniędzy na spłatę z funduszu nie będzie.

Ale ja odpowiadając na Fundusz Wsparcia Sił Zbrojnych, mamy Fundusz Covidowy, Fundusz Pomocowy.

Fundusz Drogowy funkcjonujący 20 lat z gwarancją Skarbu Państwa.

Tutaj przy Funduszu Drogowym mogłabym się troszeczkę, powiedziałabym, uderzyć w piersi, że tutaj mamy stałe wpłaty z akcyzy, no to że jakieś wpłaty będą.

To jest ta mechanika tej kwestii dotyczącej zarządzania i operowania tym funduszem, ale również we współpracy z Ministerstwem Obrony Narodowej.

Bo jednym z tematów tej dyskusji, która się toczy wokół funduszy jest właśnie to, czy by nie wydzielić spłaty zadłużenia poza właśnie tą część 29, która tutaj przewija się w tej naszej rozmowie, czyli poza ten budżet Ministerstwa Obrony w budżecie rządowym.

W jaki sposób ten sejf będzie powiązany z Funduszem Wsparcia Sił Zbrojnych?

Czy środki te powinny być umiejscowione w Funduszu Wsparcia Sił Zbrojnych jako element pożyczkowy, bo idą na zakupy?

Bo to też jest ważne w kontekście dalszej dyskusji, a mianowicie, że to może być Minister Finansów jako ten, który reprezentuje Skarb Państwa, bądź może być też BGK, który zarządza czy Funduszem Wsparcia Sił Zbrojnych, czy tym nowym instrumentem.

Czy będzie to element Funduszu Wsparcia Sił Zbrojnych, czy też jakiś inny instrument, o którym rząd też dyskutuje, z tego co jest mi wiadomo, ale również taki w charakterze pożyczkowym, to ze względu również na doświadczenie, ale na charakter kontraktów zbrojeniowych, mówi się o Instytutu Zaangażowaniu BGK.

Jako tego, który będzie te zadania, te płatności operował tym funduszem.

My zarządzaliśmy KPO, czy zarządzamy KPO, a powiedzmy sobie, że SEIF to są środki europejskie, one będą miały swoje obwarowania, takie z którymi dotychczas minister obrony Polski, ale jedynie Polski nie miał do czynienia, ponieważ dotychczas to były środki budżetowe, bądź środki z Funduszu Wsparcia Sił Zbrojnych, czyli oprócz tego, że wiemy co kupujemy,

To znaczy, tak jak powiedziałam, Fundusz Wsparcia Sił Zbrojnych jest na zakupy.

Czy to będzie dotyczyć Funduszu Wsparcia Sił Zbrojnych, czy budowania tego potencjału.