Mentionsy

W okresie drugiej połowy lat 30.

XX wieku widzimy w Wojsku Polskim, czy szerzej w państwie polskim, cały szereg prób dostosowania państwa do nadchodzącego zagrożenia.

W wojsku powstaje cała masa komitetów.

Cała masa różnego rodzaju ciał doradczych.

Zaczyna się szeroka, wielotorowa praca nad modernizacją wojska, nad modernizacją przemysłu.

Powstają instytucje centralne, takie jak Komitet Obrony Rzeczypospolitej.

Uruchamiane są projekty wewnątrz wojska.

I nie można powiedzieć, że marszałek Śmigły-Rydz, czy szerzej kierownictwo państwa nie włożyło wielkiego wysiłku w dążenie do modernizacji.

który to zresztą wysiłek do roku 1939 niewiele przyniósł, bo nikt nie spodziewał się wojny już w roku 1939, ale kiedy analizuje się dokumenty tych wszystkich komitetów, tych wszystkich ciał doradczych, czy nawet ciał podstawowych, Sztab Główny Wojska Polskiego, Ministerstwo Spraw Wojskowych, Generalny Inspektorat Sił Zbrojnych,

to widzimy, że my nie mamy świadomości zagrożenia i my niestety nie mamy świadomości tego, czym jest nowoczesna wojna.

Jak bardzo postęp techniczny zmienił pole walki w okresie międzywojennym, a tak naprawdę zmienił je już w okresie pierwszej wojny światowej.

Ale co zatem stało za takim podejściem naszych najwyższych oficerów do przyszłej wojny?

My nie mamy w naszych sztabach ani w naszych ośrodkach analitycznych oficerów starszych czasów Wielkiej Wojny.

Polacy w armiach państw zaborczych nie dochrapali się w większości bardzo wysokich stanowisk, a nawet jak się dochrapali czasami, to wewnętrzna wojna polsko-polska, zwłaszcza po roku 1926, często pozbawiała ich stanowisk.

To jest i fascynujące i przykre zarazem, kiedy śledzimy wysiłek modernizacji, że nikt tak naprawdę nie odważa się, nawet jeżeli to rozumie, nie odważa się postawić fundamentalnej tezy, że wojna z Niemcami bądź wojna ze Związkiem Radzieckim,

Z racji olbrzymich dysproporcji oznaczać będzie natychmiastową katastrofę, że należy zanegować własną doktrynę, bo problem leży w tym, że myśmy ponieśli klęskę w roku 1939 tak szybko i tak gwałtownie, bo graliśmy w grę przeciwników, do której nie mieliśmy prawa stawać, a do tej gry stanęliśmy.

Wyszliśmy z wojskiem w pole, z wojskiem, które było niezborne, które było wewnętrznie niespójne, które było zacofane w wymiarze łączności i logistyki.

A my tą łączność, tą logistykę, jak to się wtedy mówiło, negliżowaliśmy.

Uważaliśmy je za mniej istotne niż liczba batalionów piechoty.

Marszałek Śmigły Rydz, wspomniany w jednym z odcinków generał Kutrzeba, szef sztabu głównego, generał Stachiewicz, czy nawet generał Kazimierz Sosnkowski, który kierował pracami KSUS-u, czyli Komitetu do Spraw Uzbrojenia i Sprzętu, minister spraw wojskowych i wielu innych oficerów.

Żaden z nich...

nie kwestionował doktryny wojska.

To doktryna wojska miała charakter samobójczy.

Praca wszystkich organów modernizacji wojska była z góry skazana na porażkę, jeżeli doktryna nie pasowała do rzeczywistości.

w nazistowskich Niemczech czy w totalitarnym Związku Radzieckim za wygląd armii w rozumieniu doktrynalnym odpowiadało bardzo wielu ludzi.

To, że Hitler czy Stalin rządzili żelazną ręką nie przeszkadzało w bardzo dużej autonomii sztabów generalnych.

w planowaniu nowoczesnej wojny w oparciu o przemysł, najnowsze zdobycze techniki.

U nas na pytanie, kto tak naprawdę planował wojsko, kto kształtował rzeczywisty obraz wojska, to u nas na to pytanie nie znajdziemy jasnej odpowiedzi, ale wpływ marszałka Śmigłego Rydza na Wojsko Polskie był niepomiernie większy niż Stalina na Armię Czerwoną czy Hitlera na Wehrmacht, ponieważ tak naprawdę wojska

Wszystkie fundamentalne sprawy musiały przechodzić przez marszałka Śmigłego Rydza, który nie miał kompetencji do podejmowania decyzji kierunkowych, nie znał się na technice, nie śledził najnowszych trendów w zakresie kwestii operacyjnych, uważał się za wybitnego dowódcę, miał piękną kartę, ale zbyt wiele władzy ogniskowało się w jego rękach i co najgorsze on nie konsultował swoich decyzji o charakterze fundamentalnym.

Chociaż był laikiem w zbyt wielu rzeczach, zbyt wiele rzeczy od niego zależało.

I u nas na poziomie centralnym właściwie najważniejsze figury w państwie, czy to prezydent, czy marszałek, czy minister spraw zagranicznych, Józef Beck, nie do końca orientowali się w realnym potencjale własnej armii, własnych możliwości.

Ale orientować się nie mogli, bo nie dostawali dobrych rekomendacji.

Nie wypracowywano dla nich alarmistycznych meldunków, tylko wprost przeciwnie.

Pudrowano rzeczywistość.

No ale dlaczego dochodziło aż do takiej patologii?

Ponieważ w Wojsku Polskim zamówienie, że jest źle, nie głaskano po głowie, tylko karano.

U nas dążono do minimalizacji ryzyka, do zakładania różowych okularów, bo przyznanie się do tego, że jest się tak słabym.

godziło w jakiekolwiek planowanie wojska.

No bo gdyby oni wszyscy, mówiąc górnolotnie, stanęli w prawdzie, to musieliby sobie uświadomić, że ich doktryna jest błędna, że państwo jest słabe, że musi przejść do głębokiej defensywy, podczas gdy oni wszyscy planowali wojnę o charakterze manewrowym, wojnę opartą o wojska polowe, o armie ogólnowojskowe, które będą jak równy z równym mierzyć się z Armią Czerwoną lub Wehrmachtem.

To była nasza doktryna, która

która całkowicie upośledzała jakiekolwiek planowanie w rozumieniu pozytywnych owoców tego planowania.