Mentionsy

Norbert, porozmawiajmy dziś o niezwykle ciężkiej bitwie, która rozegrała się na Litwie i Łotwie latem 1944 roku, kiedy to po odcięciu niemieckiej grupy armii północ od reszty sił niemieckich, Niemcy rzucili do walki 6 dywizji pancernych, by na nowo połączyć swoje siły, no i udało im się to.

Grupa armii północ i grupa armii środek na Łotwie, na zachód od Rygi, nawiązały ponownie kontakt i otworzyło to Niemcom możliwość wycofywania z obszaru Estonii i północnej Łotwy swoich wojsk w kierunku południowo-zachodnim.

Ale główna siła uderzeniowa wojsk niemieckich stała się czymś w rodzaju grupy wiążącej.

Czyli widzimy, że ten obszar państw nadbałtyckich jest skomunikowany linią strategicznych dróg wiodących z północy na południe bądź z południa na zachód.

Skowna, Stylży, jedziemy na północ w kierunku stolicy Łotwy, Rygi, Ryga, Wielki Port Nadmorski, U, z kolei ujścia Dźwiny.

A zatem na południu Wielka Rzeka Niemen, na północy Wielka Rzeka Dźwina, one jakby z dwóch stron, z północy i z południa, zamykają obszar operacyjny Żmudzi, Kurlandii, zachodniej Łotwy, zachodniej Litwy.

Jak doszło do tego, że Rosjanie odcięli Grupę Armii Północy od reszty niemieckich sił?

W wyniku katastrofy operacji Bagration pod koniec czerwca 1944 roku ulega zagładzie ich Grupa Armii Środek.

Trzy niemieckie armie, III Armia Pancerna, IV Armia Ogólnowojskowa i IX Armia Ogólnowojskowa ulegają na Białorusi rozbiciu w przypadku IV Armii całkowitej zagładzie.

Trzeciej Armii Pancernej Niemieckiej, niech nas ta nazwa nie zmyli, to też jest Armia Ogólnowojskowa, opiera się o korpusy ogólnowojskowe z dominującą rolą dywizji piechoty, a więc resztki tej Trzeciej Armii Pancernej są odrzucane na zachód.

Część wojsk tej rozbitej armii cofa się w kierunku Rygi, część wycofuje się w kierunku Prus Wschodnich bądź...

Pogrom armii niemieckiej jest olbrzymi, stąd w lipcu 1944 roku widzimy dwa procesy.

W tym samym czasie niemiecka grupa armii północ nadal skutecznie walczy na północ od Dźwiny.

A zatem utrzymuje Estonię, utrzymuje północną Łotwę.

Tutaj sukces radziecki jest ograniczony, ale pogrom Niemców na Białorusi powoduje, że rozbita niemiecka grupa armii Środek szybko traci kontakt, łączność z niemiecką grupą armii Północ, która nadal skutecznie walczy na północ od Dziwiny.

Niemcy wprowadzają do walki kolejne dywizje, które opóźniają, spowalniają natarcie Armii Czerwonej, ale w przeciągu niewiele ponad miesiąca.

Niemiecka Grupa Armii Północ i Grupa Armii Środek zostają przedzielone radzieckim rajdem na obszarze Łotwy.

Bo nie tylko Grupa Armii Północ utraciła kontakt z Grupą Armii Środek.

Na północ od Niemna, na północ od Tylży, na północ od Kowna właściwie nie ma frontu.

Oczywiście na północ od Niemna walczy część niemieckiej 3 Armii Pancernej, ale ona osłania tylże Kłajpedę, ale nie utrzymuje kontaktu z grupą Armii Północ.

Nie mają już siły, żeby wyjść szerokim frontem swoich armii bardzo szybko na Bałtyk, na obszarze Litwy i Łotwy.

Do 3 Armii Pancernej alarmowo podesłano kilka dywizji, w tym 5 Dywizję Pancerną, która walczyła już wcześniej na Białorusi, 7 Dywizję Pancerną, 6 Dywizję Pancerną.

od północnego.

wschodu na Prusy Wschodnie, ale wciąż jeszcze niezdolną do nawiązania kontaktu z Grupą Armii Północ, czyli obroną obszaru między Dźwiną a Niemnem, zapanowania nad Żmudzią i Kurlandią.

I teraz Niemcy po pierwsze chcą zatrzymać Rosjan definitywnie na pograniczu Prus Wschodnich, a po drugie z prowadzonymi nowymi wojskami odzyskać inicjatywę, wykonać przeciwuderzenie na północ w kierunku Rygi i zabezpieczyć tą strategiczną magistralę Tylża, Taurogi, Szawle, Jełgawa, Ryga, aby dostawy uzbrojenia, amunicji, żywności, paliw...

dochodziły ponownie do Grupy Armii Północ, a jednocześnie, żeby można było używać dywizji z Grupy Armii Północ do wycofywania ich z tego obszaru.

Niemcy muszą odzyskać tą strategiczną magistralę drogową, a mogą to zrobić wykonując przeciwuderzenie z obszaru Prus Wschodnich, pogranicza prusko-litewskiego, nacierając na północny wschód w kierunku wojsk Grupy Armii Północ, które bronią Rygi.

przekierować wojska z obszaru I Frontu Białoruskiego, II Frontu Białoruskiego na obszar natarcia III Frontu Białoruskiego i I Frontu Bałtyckiego, no bo w Moskwie też widzą, że nadarza się okazja, że jak wyjdą na tą Lipawę, wyjdą na tą Kłajpedę, no to już definitywnie odetną kilkadziesiąt niemieckich dywizji w Estonii na obszarze północnej Łotwy i wówczas nawet jak Niemcy ewakuują drogą morską ludzi, to nie ewakuują sprzętu.

Czy Niemcy, którzy zdążą odbudować się i nawiązać łączność z Grupą Armii Północ, wyrzucą Rosjan z nadbałtyku?

Jest to największy wysiłek Armii Czerwonej w tym okresie wojny.

Pozostaje zatem uzupełnianie już walczących jednostek, dywizji, korpusów, armii określonego frontu.

Oczywiście Bałkany, oczywiście Rumunia, oczywiście niemiecka grupa armii południowa Ukraina.

Kolejne sekwencyjne uderzenia Armii Czerwonej.

Niemcy mają dziurę od Brześcia na północy, po Lwów na południu.

Rozbiją bądź zatrzymają radziecką II Armię Pancerną pod Warszawą, to zaraz trzeba się zająć V Armią Pancerną Gwardii Przeciwnika, która może po odtworzeniu swoich sił wjechać na Żmudź, wjechać na Kurlandię, a wtedy już żadne moce nie sprawią, że Grupa Armii Środek połączy się z Grupą Armii Północ.

Jednocześnie te dywizje, które już przyjeżdżają do Prus Wschodnich w pierwszej kolejności nie mają za zadanie nawiązać łączności między Tylżą a Rygą z Grupą Armii Północ, tylko muszą pobić nadchodzących ku Prusom Wschodnich Rosjan.

Na północ od Niemna walczy już kilka niemieckich dywizji pancernych, one osłaniają kierunek Tylża, Kłajpeda, ale nie osłaniają zasadniczo kierunku Kurlandzkiego.

O te wyłkowyszki, częściowo na północ od Niemna, częściowo właśnie w czasie starć o te wyłkowyszki, wchodzi też 561 Dywizja Grenadierów.

Niemcy potrzebują w pasie III Armii Pancernej każdego dnia 250 wagonów z amunicją.

Pod Warszawą dzięki przeciwuderzeniu, bitwa pancerna pod Okuniewem i dzięki sprawnemu wycofaniu spod Brześcia II Armii udało się unormować sytuację.

Pomogła niemieckiej 9 Armii walczyć.

w zatrzymaniu natarcia Rosjan na Warszawę, a teraz ma pomóc w ramach 3 Armii Pancernej w nawiązaniu kontaktu z grupą Armii Północ koło Rygi.

40, który jest już na obszarze i 39 Korpus Pancerny sprowadzony spod Warszawy mają wykonać zbieżne uderzenie na pograniczu litewsko-łotewskim, które nie tylko doprowadzi na południe Odrygi do nawiązania kontaktu z Grupą Armii Północ,

Nie tylko odtwarzamy położenie, nie tylko nawiązujemy kontakt z odciętą grupą armii.

Bez wejścia do walki 561 Dywizji Grenadierów nie można było zluzować dywizji Grossdeutschland, pchnąć na północ od Niemna i przygotować ją do natarcia w ramach operacji Topelkopf.

Katastrofa we Francji sprawia, że dowódca grupy armii Środek, marszałek Polny Model, jedzie do Francji, a 16 sierpnia zastępuje go generał Georg Hans Reinhardt, dotychczasowy dowódca III Armii Pancernej.

Północne kleszcze, 39.

Kiedy dwa niemieckie korpusy pancerne siłami sześciu dywizji pancernych atakiem z południowego zachodu w kierunku na północny wschód pobiją Rosjan i odtworzą położenie...

i kontakt z Grupą Armii Północ.

Na południu od Rygi niemieckie dywizje piechoty z Grupy Armii Północ z 16 Armii mają uczestniczyć w podaniu ręki idącym z południowego zachodu dywizjom pancernym.

Po stronie niemieckiej walczą pododdziały dwóch armii, po stronie radzieckiej dwóch frontów.

Tak szybko, że Niemcy w pierwszej kolejności uderzają trzema dywizjami, nie idzie im, to rezygnują z natarcia w pasie jednej dywizji, czternastej, próbują przesunąć ją w pas natarcia Grossdeutschland, kiedy i to zawodzi, po kilku dniach odpuszczają natarcie na Szawle, nakazują wzmocnić na północy 39.

Między Taurogami, Szawlami, Jełgawą, na północ, na południe, na wschód, na zachód, Rosjanie manewrują.

Dwa niemieckie korpusy pancerne próbują pobić przeciwnika, nacierając z zachodu na wschód albo z południowego zachodu na północny wschód.

19 sierpnia, jak już powiedziałem, rezygnują ze zdobycia Szawli, przerzucają dywizję Grossdeutschland na północ od pasa natarcia 4 Dywizji Pancernej.

Ale przecież Niemcy połączyli tą odciętą grupę armii północ ze swoimi siłami.

Improwizacja, różnego rodzaju improwizowane kampfgrupy albo świeżo sformowane jednostki o sile mniejszej niż dywizja, ale przy wsparciu Kriegsmarine.

Podaje rękę idącym z podrygi dywizjom piechoty niemieckiej grupy armii północ.

Grupa Armii Północ i Grupa Armii Środek nawiązują w rejonie Ryga-Tukums ponowne połączenie lądowe.

Jest sukcesem, bo jej zasadniczym celem jest nawiązanie kontaktu lądowych połączeń między Grupą Armii Środek, która teraz odpowiada za obronę Żmudzi i Kurlandii, a Grupą Armii Północ, która utknęła pod Rygą w Estonii i na obszarze północnej Łotwy.

Rajd wzdłuż Bałtyku, improwizowanej grupy bojowej, wspartej przez ciężkie okręty Kriegsmarine, daje Niemcom sukces.

Ale ostatecznie i tu im nie wychodzi i tylko bezpośrednio na skrajnym północnym skrzydle nacierająca grupa strachwica osiąga powodzenie.

Zaraportowano wyeliminowanie poprzez zabicie kilku tysięcy żołnierzy Armii Czerwonej, zniszczenie ponad 300 czołgów, ponad pół tysiąca dział przeciwpancernych, ponad 200 dział do ognia stromotorowego.

w pasie III Armii Pancernej w sierpniu 1944 roku, a więc pamiętajmy, mówimy także o wcześniejszych walkach, mówimy o walkach obronnych na pograniczu Prus i Litwy, to stracili 25 tysięcy zabitych, rannych i zaginionych w sierpniu 1944 roku w pasie tejże armii.

A jak ta porażka tego niemieckiego dużego planu pokonania Armii Czerwonej na Litwie i Łotwie wpłynęła później na położenie Wehrmachtu na tym obszarze?

Skoro jednak nawiązano łączność z Grupą Armii Północ, a wciąż pojawiały się nowe obszary zapalne, no to zaczęto te dywizje pancerne przesuwać na nowe kierunki.

Operacja Doppelkopf to jest operacja reaktywna, czyli przeciwdziałanie wobec kryzysu, jaki zaistniał po dojściu Armii Czerwonej do Bałtyku i odcięcia Grupy Armii Północ.

W warunkach jednoczesnej próby zniszczenia siłami 4 Armii Pancernej przyczółka radzieckiego pod Sandomierzem.

jednoczesnego natarcia wojsk niemieckiej 9 Armii na radziecki przyczółek pod Warką Magnuszewskiej i jednoczesnego prowadzenia przez Niemców operacji natarcia na obszarze pogranicza litewsko-łotewskiego, było wiadomo, że prowadząc...

W sierpniu 1944 roku odtworzyli także połączenie Grupy Armii Północ i Grupy Armii Środek.

I znowu przecięli, tym razem ostatecznie i trwale, lądowe połączenie między niemiecką grupą armii północ, a grupą armii środek.

Przecięli je na Litwie, a niemiecka grupa armii północ utknęła w Kurlandii, aż do końca II wojny światowej.