Mentionsy

Norbert, ostatnio zrobiliśmy podsumowanie całego cyklu dotyczącego niemieckiej broni pancernej, a dzisiaj zaproponowałeś, żebyśmy w ten sam sposób podsumowali ewolucję radzieckiej broni pancernej.

Będzie tutaj tą konstrukcją, która dla radzieckich wojsk pancernych w II wojnie światowej ważyła najwięcej, ale to nie znaczy, że to była konstrukcja jedyna.

I ewolucja radzieckich wojsk pancernych ma inny charakter niż ewolucja niemieckich wojsk pancernych.

To znaczy pod względem dynamiki rozwoju, pod względem konceptualnym Związek Radziecki, no bo nie Armia Czerwona, tylko raczej przemysł Związku Radzieckiego, okazał się być najlepiej przystosowany, przygotowany do rozwoju broni pancernej w warunkach wojny totalnej.

Niemniej w 1945 roku, kiedy skończyła się wojna, kiedy mocarstwa Wielkiej Koalicji Antyhitlerowskiej ustanowiły swoje garnizony w podbitym Berlinie i odbywały się wspólne defilady, wspólne parady wojsk francuskich, brytyjskich, amerykańskich i radzieckich Armii Czerwonej.

I szerzej, kiedy Amerykanie i Brytyjczycy obserwowali radziecki potencjał pancerny, to musieli przyznać, że działa samobieżne uzbrojone w armaty 100 mm, 122 mm, armato-chaubice 152 mm, że czołgi ciężkie z działami 122 mm.

I w jakimś zakresie można powiedzieć, że w 1945 roku wojska pancerne Związku Radzieckiego osiągnęły swój szczyt, szczyt swoich możliwości.

W czasie II wojny światowej radzieckie czołgi nie ustępowały w zakresie podstawowych parametrów taktyczno-technicznych konstrukcjom innych państw,

Chociaż oczywiście, odnosząc się chociażby do tego T-34, o który go zapytałeś, raz, że wywodziły się często z technologii właśnie pochodzącej z zachodu, dwa, jakość wykonania poszczególnych agregatów sprawiała, że doskonałe na papierze w praktyce czołgi radzieckie, zwłaszcza te z 1941 czy z 1942 roku, były jeżdżącym szmelcem, ale i czas służby przed pierwszym obezwładnieniem bywał na tyle krótki,

Ta historia radzieckich czołgów w II wojnie światowej, ona jest przez to niejednoznaczna.

Te straszliwe filtry, te fatalne skrzynie biegów, ten psujący się układ przeniesienia napędu w nawet najpotężniejszych czołgach radzieckich, kładzie się cieniem na ich realną efektywność bojową i końcową ocenę.

Mieliśmy już odcinek o rozwoju radzieckich wojsk pancernych w okresie międzywojennym.

W Związku Radzieckim coś takiego nie istniało i to pozwoliło w Związku Radzieckim w latach 1937-1939 wypracować założenia czołgów, które potem były używane przez Armię Czerwoną praktycznie do końca wojny i po II wojnie światowej.

To znaczy, pewien fenomen polega na tym, że trzy podstawowe klasy czołgów, czołg lekki, czołg średni, czołg ciężki, osiągnęły w Związku Radzieckim w jakimś zakresie formę dojrzałą albo formę narzuconą jeszcze przed II wojną światową.

Że już latem 1939 roku, w ostatnich miesiącach przed II wojną światową, na radzieckich poligonach trwają testy całej generacji czołgów.

które potem będą bazą dla czołgów radzieckich II wojny światowej.

Że wszystkie radzieckie czołgi i działa samobieżne II wojny światowej, które masowo pojawiły się na polu walki, były adaptacjami tych konstrukcji.

Wszystkie radzieckie czołgi lekkie II wojny światowej wdrożone do służby bazują w ten czy w inny sposób na koncepcie T-40, a czołg średni T-34 tego bohatera nikomu nie trzeba przedstawiać.

Te trzy wozy są podstawą linii ewolucyjnych czołgów radzieckich II wojny światowej.

Związek Radziecki doczekał się w czasie II wojny światowej absolutnie nowego typu czołgu, czołgu T-44, a potem T-54, następcy T-34, ale ten czołg nie musiał się zamanifestować na polu walki.

Stąd, kiedy mówimy o ewolucji radzieckich czołgów w II wojnie światowej, to ona ma trzy podstawowe linie oraz ma linię powojenną zapoczątkowaną w czasie II wojny światowej.

I to jest niezwykłe w historii radzieckich wojsk pancernych.

Związek Radziecki mógłby na nią pójść w 1946, w 1947 roku z nową, kolejną generacją swoich czołgów.

Jak już powiedziałem, mamy w Związku Radzieckim ugruntowanych kilka klas czołgów.

W związku z czym Rosjanie, czy raczej obywatele Związku Radzieckiego, przemysł ciężki, biura konstrukcyjne przy zakładach przemysłu ciężkiego podejmują wysiłek opracowania nowej generacji wszystkich klas czołgów.

I to są procesy, które zachodzą, jak powiedziałem, w Związku Radzieckim w 1938, 1939, no i jeszcze w 1940 roku.

Przemysł radziecki musi je zaadaptować do masowej produkcji.

Przejście na zupełnie nową, absolutnie rewolucyjną generację czołgów wiąże się z tym, że radziecki przemysł jeszcze do tego nie dojrzał.

Związek Radziecki nie zaadaptował jeszcze wszystkich potrzebnych elementów do budowy masowej i sprawnej eksploatacji tak rewolucyjnych czołgów jak KWT-34.

Czołgi pod względem realnych parametrów użytkowych i efektywności bojowej o wiele lepsze niż czołgi radzieckie, ale słabiej uzbrojone, gorzej opancerzone.

Radziecki czołg to gniot.

Znane to już jest rozwiązanie, niektóre radzieckie czołgi mają przecież drążki skrętne.

Czyli podstawowy radziecki czołg T-34 pod względem

Ale radzieckie czołgi średnie będą bazować właśnie na modelu T-34.

Produkowany w sercu radzieckiego przemysłu czołgowego w Leningradzie.

A więc ten najpopularniejszy radziecki czołg T-26 w warunkach Wielkiej Wojny Ojczyźnianej, wojny z Niemcami, nie ma następcy z kilku przyczyn.

Konstrukcja, która zrobiła w Związku Radzieckim oszałamiającą karierę.

Nikt zapewne nie przypuszczał latem 1939 roku, jak ta pancerna pchła pływała, robiła testy terenowe, że to coś zapisze się w historii Armii Czerwonej, potem Armii Radzieckiej i szerzej całego Związku Radzieckiego na całe dekady.

utyskiwano, że to jest małe, że ma silnik importowany Dodge'a, bo Związek Radziecki nie jest w stanie zapewnić temu czołgowi bazującemu na technice samochodowej odpowiedniej noski napędowej.

Czyli można by powiedzieć, wszystko co stoi w sprzeczności z legendą radzieckich czołgów czasów II wojny światowej, że to były diesle, że miały napęd na tył.

A przecież generacja radzieckich czołgów lekkich II wojny światowej to jest zupełnie coś innego.

całej serii lekkich radzieckich czołgów, które tym biją na głowę T-50.

Stąd czasami określenie tych wszystkich radzieckich czołgów lekkich jako czołgi gaz od zakładów przemysłu samochodowego w Gorki.

Widzimy, że Związek Radziecki utrzymuje tą linię ewolucyjną czołgów lekkich-małych.

Bo czołgi lekkie zanikły, czołgi małe przeistoczyły się w Związku Radzieckim w czołgi lekkie.

Więc Związku Radzieckim nie zaniechano.

Tak jak istnieją trzy linie rozwojowe teraz czołgów, lekkie, średnie i ciężkie, tak w Związku Radzieckim zapada decyzja o rozwoju w roku 1942 trzech równoległych linii ewolucji dział samobieżnych.

Przemysł radziecki proponuje armii i kierownictwu państwa całą masę pojazdów na tym nośniku.

Stalin nie potrzebuje radzieckiego Hetzera, ale radziecki pancer Jager 38T powstaje w wielu różnych wariantach na bazie czołgu T-70.

Jest cała masa radzieckich konstrukcji, których wojsko nie przyjęło do służby.

Właściwie ta dziwaczna cała seria lekkich pojazdów powietrzno-desantowych WDW, jaka powstała potem w Związku Radzieckim po II wojnie światowej, ona konceptualnie wywodzi się właśnie z takich lichych, lekkich pojazdów konstruowanych jeszcze w ostatnich latach II wojny światowej.

No i można powiedzieć, że ta lekka seria radzieckich konstrukcji dała radę w swojej dojrzałej formie jako działo samobieżne SU-76.

I z tej perspektywy zanik czołgu uniwersalnego piechoty T-26, a potem jego następcy T-50, okazuje się z radzieckiej perspektywy szczęśliwy.

I to daje w Związku Radzieckim w ramach czołgu średniego dwie linie wewnętrzne, jakby dwie linie rozwojowe.

I to się w Związku Radzieckim od roku 1940 dzieje równolegle.

Od roku 1940 w Związku Radzieckim pracują nad udoskonaleniem T-34, bo on jest tak zły, że trzeba go poprawić, a jednocześnie zaczynają się prace nad jego następcą.

Stąd równolegle do modyfikacji T-34 w ramach ewolucji radzieckich czołgów średnich powstają trzy czołgi zupełnie nowej generacji.

Czołg T-44 to radziecki czołg zupełnie nowej generacji.

Związek Radziecki ma jednostkę napędową W-2, silnik diesla o mocy ponad 500 koni mechanicznych, ale nie ma właściwie żadnego innego sensownego silnika dużej mocy, który jest wykorzystywany na szeroką skalę w czołgach średnich bądź ciężkich.

W-2 jest jakby wąskim gardłem ewolucji radzieckich czołgów średnich i ciężkich II wojny światowej.

Ale mamy w Związku Radzieckim

I w Związku Radzieckim mamy działo SU-122, potem SU-85, a potem SU-100.

Po prostu T-54 wyznacza w armii radzieckiej nowe standardy czołgu średniego.

Ale przecież czołg IS-1, IS-2, czyli IS-85, IS-122 nie wyczerpują tej radzieckiej koncepcji rozwoju czołgów ciężkich.

Superczołg, to znaczy w Związku Radzieckim chciano opracować czołg o bardzo silnym opancerzeniu, które dorównywałoby niemieckiemu czołgowi Tygrys II.

Cała masa czołgów radzieckich opracowanych w ramach ewolucji wojennej IS-3, IS-4, T-54, T-44, no one na II wojnę światową już nie zdążyły, ale to są czołgi drugowojenne.

Wywodzą się z ewolucji radzieckiej broni pancernej czasów Wielkiej Wojny Ojczyźnianej.

I Związek Radziecki kończy II wojnę światową mając cztery podstawowe nośniki czołgowe.

T-54, T-44 uważany za zupełnie nowy, awangardowy nośnik własny dla armii radzieckiej.

W efekcie radzieckie pojazdy pancerne mają armaty 57 mm, 76 mm, 85 mm, 100 mm, 122 mm, 152 mm.

I nie tylko ilość radzieckich czołgów stanowi zagrożenie, nie tylko ilość radzieckich dział samobieżnych, ale także ich jakość w rozumieniu parametrów bojowych, czyli siły ognia, opancerzenia, formalnego zasięgu, manewrowości.

Związek Radziecki to jest państwo, gdzie w czasie II wojny światowej powstało najwięcej czołgów.

Tak jak przed II wojną światową nikt nie kwestionował radzieckiej potęgi pancernej wyrażanej w liczbach, tak po II wojnie światowej nikt nie kwestionuje także jej zdolności ofensywnych jakości w rozumieniu właśnie tych podstawowych parametrów samych czołgów i samych dział samobieżnych.

Czyli podsumowując, można powiedzieć, że ewolucja radzieckich czołgów w II wojnie światowej była udana.

Ale najważniejszą siłą w tym rozwoju radzieckich wojsk pancernych było zdobycie dominującej pozycji przez w dużej mierze uniwersalny czołg.

Najważniejszymi konstrukcjami w tym ewolucyjnym rozwoju radzieckiej broni pancernej.