Mentionsy

19 września 1944 roku o godzinie 16 pododdziały 8 Pułku Piechoty z 3 Dywizji Piechoty rozpoczęły przeprawy przez Wisłę w rejonie między Mostem Poniatowskiego a Mostem Średnicowym.

Ostatecznie z tych planów zupełnie nic nie wyszło, a przeprawa do powstańczej Warszawy zakończyła się tak naprawdę rozbiciem 8 Pułku Piechoty.

no to klęska tego ósmego pułku piechoty i szerzej, całej tej trzeciej dywizji Wojska Polskiego, no jest czymś naprawdę zaskakującym, no ponieważ no były to tak naprawdę jednostki działające w systemie nowoczesnej armii, wspierane przez całą masę artylerii i różnego rodzaju pododziałów, a tak naprawdę mimo to chociażby ten ósmy pułk piechoty w ciągu zaledwie 24 godzin no uległ rozbiciu.

Łukasz Nadolski napisał i wydał niedawno nakładem Muzeum Wojsk Lądowych z Bydgoszczy, gdzie pracuje, książkę o desancie, o przeprawie VIII Pułku Piechoty III Dywizji Piechoty w czasie walk w Warszawie w okresie Powstania Warszawskiego.

Ósmy pułk piechoty i jego próba udzielenia pomocy Powstaniu Warszawskiemu.

Druga dywizja piechoty w sposób nieudany forsowała Wisłę na kierunku żoliborskim i temu przyczółkowi poświęciliśmy już kiedyś odcinek.

Ale najważniejsze zadanie realizowała trzecia dywizja piechoty generała majora Stanisława Galickiego.

Złożona z trzech pułków piechoty, siódmego, ósmego i dziewiątego.

Trzeciego pułku artylerii lekkiej, trzeciego samodzielnego dywizjonu przeciwpancernego, trzeciego samodzielnego batalionu szkolnego.

Dobrze zorganizowany związek taktyczny broni połączonych, dywizja piechoty.

Ale trzecia dywizja piechoty tworząc dwa przyczółki.

Oddziały saperów, oddziały chemiczne stawiają zasłonę dymną, a w powietrzu lotnictwo szturmowe i lotnictwo myśliwskie ma za zadanie dławić punkty oporu nieprzyjaciela i wspierać natarcie własnej piechoty.

Armia ze składu I Frontu Białoruskiego, a w składzie tej armii I Dywizja Piechoty Wojska Polskiego, zdobyły w szturmem warszawską dzielnicę Pragę na prawym brzegu Wisły.

Tu cytat, na tle dość ubogiego wykształcenia innych oficerów VIII Pułku Piechoty wyróżniał się zawodem.

Najpierw do I Dywizji Piechoty im.

Tadeusza Kościuszki, a potem w 1944 roku do III Dywizji, do VIII Pułku.

I został dowódcą I Batalionu VIII Pułku.

ale raczej stanowił wyjątek niż regułę, bo dowódca pułku, podpułkownik Konstanty Karasiewicz, też czerwonoarmista, znany był z pewnego rodzaju nieróbstwa i został skierowany do Wojska Polskiego na wyraźną prośbę i z ulgą jego dotychczasowych przełożonych.

Wchodzi na Pragę 3 Dywizja Piechoty, wchodzi 8 Pułk Piechoty.

O ludziach, którzy służyli w tej dywizji i w tym pułku można by napisać niejedną książkę i niejedna została napisana.

Ale w tym ósmym pułku piechoty są byli żołnierze Armii Krajowej, na przykład z 27 Dywizji Piechoty Wołyńskiej.

Są w tym pułku uciekinierzy z Syberii, z tej nieludzkiej ziemi, którzy zapisali się do Wojska Polskiego, aby uciec z Syłki, z Syberii, z Kazachstanu.

Kilka dywizji piechoty, brygada pancerna, brygada kawalerii, bardzo dużo jednostek artylerii, jednostki saperskie, samodzielne jednostki łączności, własne lotnictwo.

W rzeczywistości radzieckie kompanie piechoty w 1944 roku są szczątkowe, mają po kilkudziesięciu żołnierzy.

I ta 1 Armia Wojska Polskiego, jej 3 Dywizja Piechoty, jej 8 Pułk Piechoty jest silny.

Przecież ten ósmy pułk piechoty 3 Dywizji Piechoty generała Galickiego.

Licznymi pułkami, brygadami, artylerii przeciwpancernej, rakietowej artylerii, lotnictwem, bronią pancerną na szczeblu pułku brygad.

I spójrzmy teraz na strukturę VIII Pułku Piechoty.

Dowódcą pułku jest podpułkownik Konstanty Karasiewicz.

Ma zastępcę dowódcy pułku do spraw politycznych i ma zastępcę dowódcy pułku do spraw liniowych.

W VIII Pułku Piechoty podporucznik Marian Gutaker, oficer pochodzenia żydowskiego, jest najbardziej operatywnym i najodważniejszym żołnierzem w dowództwie pułku.

Mamy dowództwo, mamy sztab, ale mamy na poziomie pułku.

Armaty przeciwpancerne przydzielone są bądź na szczeblu pułku, bądź do każdego batalionu plutonami.

Ten ósmy pułk piechoty jest naprawdę potężny.

Zobaczmy, na szczeblu pułku mamy działa 76 mm, 45 mm, mamy moździerze 82-120 mm, mamy kilka kompanii rusznic przeciwpancernych, kilka kompanii fizylierskich.

No moc jest w tym pułku.

Kiedy porównamy organizację radzieckiej piechoty tego czasu, 1944 roku,

do organizacji piechoty niemieckiej, amerykańskiej, to zauważymy, że na tym bardzo niskim szczeblu Rosjanie gromadzą olbrzymią ilość różnego rodzaju wyspecjalizowanych pododdziałów, że zastępują człowieka siłą ognia, że te półki mają potężną siłę ognia.

Ale radzieckie dywizje, a trzecią dywizję piechoty Wojska Polskiego należy traktować jako rozbudowaną dywizję radzieckiej gwardii.

Podczas gdy wtedy, w 1944 roku, radzieckie dywizje piechoty, strzelców cierpią niedobory, czasem mają po 4, po 5 tysięcy ludzi, to ludzi w dywizjach polskich jest znacznie więcej.

A konkretnie i w największym zakresie III Dywizję Piechoty, która forsuje Wisłę na najważniejszym odcinku.

A więc szturmowiki Iły II z mieszanymi polsko-radzieckimi załogami oraz polskie myśliwsce, a także polskie dwupłatowe kukuryźniki mają przede wszystkim wspierać forsowanie Wisły i desant III Dywizji Piechoty.

Czyli zobaczmy, z 3 Dywizją Piechoty współgra 1 Dywizja Lotnicza.

Zatem na jak duże wsparcie artyleryjskie mogła liczyć 3 Dywizja Piechoty podczas forsowania Wisły?

Do wsparcia 3 Dywizji Piechoty zostaje przydzielona 1 Brygada Artylerii Armat, 36 ciężkich armat kal.

Do wsparcia III Dywizji Piechoty zostaje z Armii Czerwonej przydzielona także 124 Brygada Haubit z Wielkiej Mocy.

Pierwsza Brygada Saperów podpułkownika Fiediesiejewa wydziela bataliony saperskie do wsparcia forsowania Wisły przez 3 Dywizję Piechoty.

Jak to się stało, że mimo tak wielkiego wsparcia desant ósmego pułku piechoty w ciągu 24 godzin zakończył się całkowitą klęską?

Klęska taka, którą spotkała 8 Pułk Piechoty 3 Dywizji Piechoty.

Mimo, że wydzielone oddziały także 3 Dywizji Piechoty w połowie sierpnia 1944 roku forsują Pilice Kołowarki, a więc 1 Armia Wojska Polskiego, 3 Dywizja Piechoty, no mają już wbrew pozorom pewne doświadczenie bojowe w forsowaniu wielkich przeszkód wodnych.

Od zimy, wiosny 1944 roku potrzebuje czasu, żeby się zgrać, żeby kadra dotarła się z żołnierzami, żeby wymienić część wadliwej kadry i zastąpić ją sprawdzonymi w boju oficerami, bo ta trzecia dywizja piechoty, która idzie do boju, idzie do forsowania Wisły 19 września 1944 roku jako związek taktyczny,

I tak też troszeczkę gra cała pierwsza armia Wojska Polskiego i poszczególne elementy 3 Dywizji Piechoty.

3 Dywizja Piechoty wchodzi na Pragę w połowie września.

3 Dywizja Piechoty wchodzi do walki nierównomiernie.

z racji intensywnego wsparcia forsowania Wisły bardziej na południu w pasie IX Pułku zużyła dużą część przydzielonej amunicji.

Saperzy, no oni będą wieść żołnierzy piechoty, więc oni zakładają, że to będzie 16.00 zgodnie z prawdą, tudzież 16.10.

Bo jedni w tym samym czasie muszą zacząć strzelać z dział, inni muszą zacząć zrzucać bomby z samolotów, inni muszą zacząć stawiać zasłonę dymną, inni muszą zacząć spuszczać pontony i łodzie na rzekę, a jeszcze inni, to jest piechota ósmego pułku, musi w karnych szeregach do tych pontonów podchodzić, ładować się i płynąć.

To jest wyzwanie, bo ja mówię, kompania fizylierów, pierwsza, druga, trzecia kompania piechoty batalionu, kompania CKM, kompania moździerzy, kompania różnic przeciwpancernych.

kompanie piechoty, kompanie fizylierskie, różnic przeciwpancernych, moździerze, przestawiać armaty, żeby ten batalion z punktu A do punktu B przemieścił się jako batalion, a nie zbiór przypadkowych ludzi.

Ale czy ci desantujący się żołnierze 8 Pułku Piechoty musieli na drugim brzegu rzeki walczyć z tą najprzeróżniejszą zbieraniną żołnierzy z grupy von dem Bacha?

W związku z czym gniecie się dzielnych żołnierzy z grupowania Radosław i gniecie się żołnierze 9 Pułku na Czerniakowie wartościowymi elementami m.in.

Ten najważniejszy wał ogniowy trwał zaledwie 10 minut, jak potem napisał pułkownik Antoni Frankowski, dowódca artylerii 3 Dywizji Piechoty.

No w takim razie, jak w takich warunkach w ogóle przebiegał ten desant pierwszego rzutu ósmego pułku piechoty?

Ósmy pułk piechoty ześrodkował się, przygotował się do forsowania.

W pierwszym rzucie pierwszy batalion i część elementów pułku.

Poszczególne plutony zimprowizowanego pułku tworzą przesłonę, tworzą wyłącznie fikcyjną linię obrony tam, gdzie wróg nie atakuje.

Pamiętajmy, 3 Dywizja Piechoty już od kilku dni jest w procesie forsowania Wisły.

Do forsowania przystępuje drugi batalion ósmego pułku.

Przerzucane są elementy pułku, np.

Na Praskim Brzegu pozostała kompania łączności i sztab pułku.

Pułku nie przeprawił się na drugą stronę.

Ani dowódca pułku, Konstanty Karasiewicz, ani żaden z oficerów sztabu, w tym szef sztabu porucznik Krzywicki, nikt nie przeprawił się na drugą stronę.

Najbardziej aktywny zastępca dowódcy pułku do spraw politycznych, podporucznik Gutaker, kierował wsiadaniem i formowaniem batalionów kompanii na Praskim Brzegu, pod czym wysyłał je drogą wodną ku centralnej Warszawie.

Nikt właściwie przez cały okres walki VIII Pułku Piechoty między mostami nie wiedział, co robił podpułkownik Karasiewicz.

Rozprasza II Batalion i wieczorem 19 września w sztabie III Dywizji Piechoty zapada decyzja.

Ogólnie forsowanie Wisły przez trzecią dywizję piechoty należy uznać za nieudaną.

W nocy batalion pierwszy, a właściwie elementy zasadnicze pułku, no trudno powiedzieć jak to określić, bo dowództwo pułku i kompania łączności pozostały na Pradze, więc można powiedzieć, że dwa wzmocnione polskie bataliony, jeden rozszarpany na Wiśle i drugi, który sforsował Wisłę, zostają odcięte od nadbrzeża.

Dymisjami dowódców najwyższego szczebla, ale dowódca VIII Pułku stanowiska nie stracił.

Zdjęli dowódcę artylerii dywizyjnej, ale nie dowódcę pułku.

Można by powiedzieć, że ta historia zagłady VIII Pułku Piechoty, III Dywizji Piechoty jest już dobrze znana.

Fatalny sposób dowodzenia szczebla dywizji i pułku.

Tutaj nad Wisłą w pasie natarcia 8 Pułku Piechoty ta suma błędów zaprowadziła dwa bataliony tego pułku prosto do piekła.