Mentionsy

Podcast Muzeum Historii Polski
04.12.2025 18:00

Koniec węgla? Jego polska historia

Historia węgla to historia cywilizacji. Współcześnie Chiny odpowiadają za 52% światowego wydobycia węgla. Wróciły tym samym do pozycji hegemona, którą zajmowały przed rewolucją przemysłową. Kiedy i dlaczego Europa „odskoczyła” Chinom? Co ma z tym wspólnego rewolucja polityczna w Anglii i dlaczego ten niewielki kraj wyrósł na globalną potęgę? To opowieść o tym, jak węgiel — paliwo cywilizacji — uruchomił przemysł, gospodarkę i globalną konkurencję.

Czy to prawda, że maszyna parowa była początkowo używana do osuszania kopalń? Na czym polegała rewolucyjna zmiana wykorzystania węgla w postaci koksu? Śledzimy drogę węgla przez Newcastle i Londyn. Dostrzegamy, że powstanie potęgi brytyjskiej żeglugi jest związana z węglem. James Cook dociera do Oceanii na węglowcu. Historia wydobycia węgla to także historia wyzysku, zatrudniania dzieci i nieludzkich norm pracy. W kopalni Królowa Luiza na Górnym Śląsku w 1803 roku konie miały normowany dzień pracy – maksymalnie osiem godzin. Ludzie mogli jedynie pozazdrościć takiego standardu.

Jaką rolę odegrał węgiel w budowaniu bogactwa Śląska? Kiedy powstała pierwsza kopalnia w Polsce? Czy złoża węgla należały do króla? Dlaczego arystokracja wzbogaciła się na wydobyciu czarnego złota?

Program zrealizowano w ramach zadania: kontynuacja i rozbudowa multimedialnego projektu informacyjno-edukacyjnego - Portal Historyczny Dzieje.pl

Szukaj w treści odcinka

Znaleziono 20 wyników dla "Muzeum Historii Polski"

I jak węgiel wpływał na rozwój gospodarczy także i Polski?

Nazywam się Cezary Korycki i zapraszam na kolejny odcinek z serii Inne historie Polski.

Witam w podcaście Muzeum Historii Polski.

Wiemy dobrze, że to będzie długi, ciekawy odcinek o nieoczywistych sprawach w historii Europy, w historii świata, ale także w historii Polski.

Skoro mowa o historii świata, to panie profesorze, pytanie numer jeden.

No gdzie możemy w historii świata, gdzie i kiedy zlokalizować to pierwsze użycie węgla?

Ale na YouTube jak oglądałem, jak pisałem rozdział o węglu, jak oglądałem te realia kopalni powiedzmy angielskich sprzed jakiegoś czasu, realia kopalni polskich obecnych i realia kopalni indyjskich, no to to było przerażające.

Więc to jest rzeczywiście to, że wykorzystujemy zasoby zmagazynowane w bardzo długiej historii.

Czyli to taka smutna strona tego wydobycia, katorżnicza praca, czy zwierząt, czy dobrze wiemy, że też ludzi, ale także dzieci, bo jeżeli sięgniemy do archiwów fotograficznych gdzieś tam właśnie ze wspomnianej wcześniej Wielkiej Brytanii, które są dostępne, to tam jest sporo zdjęć tych dzieciaków, które nie tylko w zakładach włókienniczych pracują, ale też kopią ten węgiel, więc to jest taki rozdział tej historii.

W 29 roku był spis koni na Polskim Śląsku Górnym i w kopalniach pracowało wtedy 741 koni.

A więc jest taka straszna historia z Polski.

Taki pięcio-sześcioletni już był w kopalni, to już po prostu zapadło, koniec, jest poddany osobiście niewolny, to znaczy może nawet kupować nieruchomości, czego polski chłop miał kłopot, nie mógł, prawda, mógł coś wydzierżawić, natomiast ten może różne zobowiązania podejmować.

Znaczy nam się wydaje, że to poddaństwo polskie takie jest, że tam ścigają i tak dalej, natomiast w Anglii wszyscy są wolni.

W tej naszej rozmowie nie może oczywiście zabręknąć wątku polskiego, bo górnictwo w pewnym momencie było kluczowym sektorem gospodarki powojenej Polski w PRL.

Tutaj coś, co chciałbym też dodać, że też przygotowując się do tego spotkania i nawiązując do tego, o czym mówiliśmy wcześniej, czyli tej śmiertelności, to sprawdziłem, że między rokiem 49 a 55 w polskich kopalniach życie straciło 2,5 tysiąca.

Chciałbym jeszcze odnieść się do tych zasobów, które mamy na terenie, trzymajmy się granic współczesnej Polski.

To jest taki wielki polski bohater, wielki biznesmen śląski, Karol Godula, który zmarł w 1848 roku.

No i on był bezdzietny, dlatego że w młodości został napadnięty, chyba, nie wiem, czy to był przejaw walki klasowej i historii ludowej, czy czego innego, ale w każdym razie został ciężko pobity i wykastrowany.

Jak to w ogóle wyglądało, kiedy był ten szczyt, akurat w przypadku Polski, kiedy był ten szczyt wydobycia węgla kamiennego i później już to wszystko zaczęło spadać?

Zapraszamy do subskrypcji kanału Muzeum Historii Polski, tak aby nie ominęły Państwa kolejne odcinki.