Mentionsy
Podcast Muzeum Historii Polski
20.03.2024 14:00

II Rzeczpospolita i Litwa. Trudne sąsiedztwo

Relacje II Rzeczpospolitej z Litwą były napięte od początku. Zadecydował o tym przede wszystkim polsko-litewski konflikt z lat 1919-1920 o kształt granicy. Polskie wojsko zajęło ostatecznie Wilno, co dla Litwy było olbrzymim ciosem. Z drugiej strony, polska mniejszość, która pozostała na Litwie była represjonowana przez władze państwowe.

Przedstawimy ważne postaci po polskiej i litewskiej stronie, które decydowały o biegu wydarzeń. Przypomnimy postać wojewody Bociańskiego, który odcisnął swoje piętno na województwie wileńskim. Spojrzymy na zmianę w relacjach, które nastąpiły po śmierci pochodzącego z okolic Wilna Józefa Piłsudskiego.

Skąd wziął się ten konflikt? Dlaczego I wojna światowa była tak kluczowa dla rozwoju wydarzeń na Litwie? Dlaczego istotną w nim rolę odgrywało dziedzictwo I Rzeczpospolitej? Co z tym wspólnego miał zyskujący na znaczeniu nacjonalizm? O tym wszystkim w podcaście Muzeum Historii Polski.

W dzisiejszym podcaście rozmawiają dr Michał Przeperski i jego gość, dr. Wojciech Stanisławski, historyk z Muzeum Historii Polski
Zapraszamy do subskrypcji naszych profili! Podcast zrealizowano w ramach zadania: kontynuacja i rozbudowa multimedialnego projektu informacyjno-edukacyjnego - Portal Historyczny Dzieje.pl

Piłsudskiego Wilno Sejmu Mendoga Unią Rzeczpospolitej Muzeum Historii Polski Bociańskiego Żeligowskiego Piłsudski Wojciechem Stanisławskim II Rzeczpospolitej Unii Polsko-Litewskiej Uniwersytetu Fosza

Szukaj w treści odcinka

Wyczyść
Znaleziono 12 wyników dla "Unii Polsko-Litewskiej"

Bujny rozkwit litewskiego ruchu narodowego przypadł na XIX wiek, a jego czołowi intelektualni przywódcy byli zdania, że upadek Litwy zaczął się wraz z przystąpieniem do Unii Polsko-Litewskiej.

Tymczasem o ile elity polskie z tęsknotą wspominały czasy Unii, to Litwini nawiązywali chętniej do czasów Giedymina i Mendoga.

wielki spór, który możemy nazwać uczeniem metahistorycznym o interpretacji Unii Polsko-Litewskiej, litewskiej korzeni Litwy, a następnie bardzo konkretny spór geopolityczny, militarny, graniczny, prawny, 30 lat przedwojenne, a następnie lata Wielkiej Wojny, jak ją wtedy nazywano i kilka lat po niej, zdeterminowały sytuację mniejszości litewskiej w Polsce i mniejszości polskiej na Litwie, dodajmy.

Jeden z większych badaczy relacji polsko-litewskiej XX wieku, Piotr Rosowski, cytuje szlacheckich poetów-amatorów z przełomu XIX i XX wieku, którzy piszą współczująco do nich chłopa albo wędruj daleko, czuwaj niewyspane, do Wilna lub Warszawy przez zaspy kurhane.

Rzeczpospolitej Dwojga Narodów, Rzeczpospolitej Polsko-Litewskiej muszą wyrwać się trochę tak, jak to znowu będzie paternalistyczne z mojej strony.

XIX wieku i tam zaczyna się polemizować z modą na polonizację języka, ale tam też zaczyna się postrzegać naszych Mendoga i Giedymina, o których mówić zaczęliśmy, jako tych królów, którzy założyli państwość litewską i ta państwość litewska była potężna, wielka i wspaniała i tak rzeczywiście było, a potem się wszystko popsuło, bo ona jakoś zmętniała, wplątała się z polskością w Unii.

I pojawia się ten opór wobec Unii Historycznej, Unii Litewskiej, ale to ciągle jeszcze mógł być spór historyków.

który skończył studia w Rosji, publikuje kilka artykułów pod wspólnym tytułem z powodu polskich uciech, po powodu ludzkich radystiej, polskich radystiej, w których obarcza Polskę i Kościół Katolicki winą za niepowodzenie litewskie, za to, że Litwa znajduje się tu, gdzie teraz i traktuje Polaków jako może nie okupantów, ale dominantów tej polsko-litewskiej relacji.

To rzeczywiście narody się rozchodzą, Słowacy odchodzą od Węgrów, Rumunii odchodzą od Węgrów, a Ukraińcy i Litwini od Polaków.

Kilka miesięcy trwała jego rekonwalescencja w Rumunii.

W marcu 1938 roku o mały włos nie doszło wtedy do wojny polsko-litewskiej.

I wreszcie czwarty, najdalszy od zwartej granicy polsko-litewskiej to Lida i okolice Lidy.

Ostatnie odcinki