Mentionsy

Pamięci, dlaczego tak bardzo zależy na tym obecnym władzom w Kiszyniowie, czemu przez ostatnie 35 lat Mołdawia nie zdołała usystematyzować swojej polityki historycznej, jak mało wiedzą Mołdawianie o zbrodniach sowieckich i co na to wszystko Rosja.

Innymi słowy mówiąc wprost uczenie, pokazywanie społeczeństwu młodawskiemu prawdy o jego własnej historii, przede wszystkim o zbrodniach sowieckich popełnianych na terytorium dzisiejszej Republiki Mołdawii w okresie II wojny światowej, ale i później jest ważne, ponieważ osłabia ono ta prawda, prawda historyczna, bo tu nie mówimy o żadnym wymyślaniu historii.

Te prozachodnie, o których wspomniałem wcześniej pod kierownictwem Majisandu, są tym zainteresowane, chcą to w końcu usystematyzować właśnie po to, żeby pokazać społeczeństwu, wpoić społeczeństwu mołdawskiemu prawdę na temat tego, co robił Związek Radziecki na terytoriach Republiki Mołdawii, jakich zbrodni się dopuszczał i w ten sposób tak naprawdę dawać odpór propagandzie rosyjskiej, zupełnie współczesnej propagandzie rosyjskiej, która przecież

A czemu przez 35 lat Kiszyniów nie usystematyzował tej wiedzy na temat zbrodni sowieckich?

A z drugiej strony mamy tych Mołdawian, którzy wierzą w narrację i opowieść o Mołdawianach jako narodzie, którą stworzył i propagował Związek Radziecki, która to opowieść mówi, że Mołdawianie to jest naród od Rumunów odrębny, naród, który istnieje tylko dzięki temu, czy zaistniał tylko dzięki temu, że

Rosja, a potem Związek Radziecki niejako ochroniły ten naród właśnie przed Rumunizacją i który istnieje tylko dzięki temu, że podczas II wojny światowej Związek Radziecki, bohaterska Armia Czerwona ochroniła Mołdawię przed rumuńskimi faszystami, którzy przecież chcieli ten kraj, ten fragment Europy sobie podporządkować, uczynić częścią Rumunii, a Mołdawian zrumunizować, częściowo w ogóle wymordować, no bo reżim faszystowski Antonesku

Taki miał cel wedle tej narracji sprzedawanej przez Związek Sowiecki, a później także przez Rosję.

Słuchajcie, drodzy Państwo, no my jesteśmy Rumunami, Związek Radziecki dokonał zbrodni na Mołdawii, dlatego że w roku 40. na mocy paktu Ribbentrop-Mołotow oderwał ten kawałek od Rumunii, czyli de facto oderwał nas od naszej ojczyzny, odciął nas od naszych braci rodaków w Rumunii, a potem jeszcze w ramach polityki

No to powinniśmy jakby w związku z tym o tym pamiętać i powinniśmy na Związek Radziecki patrzeć jako na zbrodniarza, który

No ale przy takiej narracji ta druga strona sceny politycznej się uaktywniała, mówiła, to jest bzdura kompletna, co wy mówicie, bo Związek Radziecki, gdyby nie on, to by nas tu zrumunizowali, wymordowali podczas II wojny światowej, tak jak Antonesku mordował Żydów i Romów, to wymordowałby także nas, a w ogóle całą resztę by zrumunizował, więc dzięki Bogu...

Nie wiem, czy to jest odpowiednie określenie, ale dzięki jakiejś rodzaju opatrzności Józef Stalin i Związek Radziecki przyszedł, pomógł nam, uratował nas przed tym rumuńskim imperializmem, czy przekleństwem, czy nacjonalizmem.

No bo jeśli mieliśmy polityka, który mówił Związek Radziecki, to byli zbrodniarze i tak dalej, no to aktywowała się Rosja, która mówiła aha, a wy tutaj prawda nie jesteście wdzięczni za to, że was ocaliliśmy przed faszystowskimi Rumunami.

Z drugiej strony, jeśli ktoś atakował tą narrację pro-zachodnią, czyli mówił, że ta wersja historii promowana przez Związek Radziecki jest prawdziwa, no to obrywał od Rumunów, którzy wychodzili i mówili...

Związek Radziecki wymyślił w ogóle naród mołdawski, oderwał nam fragment terytorium i teraz próbuje wam wmawiać, że was przed czymś ocalił, a przecież de facto zabrali... Nie dość, że oderwali fragment państwa rumuńskiego od macierzy i zaczęli was mołdawianizować, rusyfikować, to jeszcze dopuścili się zbrodni, tłumacząc to...

Potem, jeśli na przykład dochodziła do władzy siła prorosyjska, na przykład Partia Komunistyczna, to zmieniano podręcznik znowu na historię Mołdawian i tam w tym podręczniku uczono albo historię Mołdawii, uczono już historii w wersji sowieckiej i tam oczywiście akcenty rozkładano zupełnie inaczej.

W tej pierwszej bardziej wskazywano na Związek Radziecki,

Potem dokładnie to samo robił Związek Radziecki.

Do tego wszystkiego oczywiście jeszcze Związek Radziecki bronił.

Sowieckiego, czy sowieckiej okupacji z okresu II wojny światowej, czy już w ogóle sowieckiej dominacji, czy sowieckiej obecności na terenie Mołdawskiej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej.

Obecności sowieckich władz, to mam na myśli.

Potem właściwie na samym Kiszyniowie niewiele się działo, jeśli chodzi o upamiętnianie ofiar okresu sowieckiego, szczególnie lat 40. i 50.

Z jednej strony, od dwóch bodajże lat, przed siedzibą rządu mołdawskiego, właśnie zaraz obok tego kamienia, o którym wspominałem, wystawiany jest wagon, o którym mówisz, czyli wagon kolejowy, taki bydlęcy, sowiecki, który jest oryginalny, jest prawdziwym wagonem pochodzącym z okresu lat 40. i 50.

Ale dokładnie takim samym wagonem deportowano Mołdawian po zajęciu tego terytorium przez Związek Sowiecki.

Oczywiście mówimy o tych, którzy mieli szczęście i nie zostali na miejscu rozstrzelani czy fizycznie zlikwidowani przez władze sowieckie.

Ta świadomość prawdy historycznej i tego właśnie, co robił Związek Sowiecki w Mołdawii rośnie, ale ona rośnie bardzo wolno.

Natomiast to było ewidentnie świadome działanie, zaplanowane i skoordynowane dla jasnych celów przez władze sowieckie.

To nie jest muzeum historyczne, to nie jest muzeum sowieckiej, sowieckich zbrodni, to jest część wystawy czy część Muzeum Wojskowości.

Tym łatwiej nam, czyli ofiarom tego, co Związek Sowiecki robił na naszych terytoriach, opowiadać o historii tego całego regionu i o tych zbrodniach ludziom spoza naszego obszaru kulturowego czy tego bezpośredniego geograficznego.

No bo kto jak kto, ale Rumuni właśnie mogliby pomóc Mołdawianom czy pod względem finansowym, czy też jakimś organizacyjnym wesprzeć ich w opowieści o zbrodniach Związku Radzieckiego, bo tak naprawdę te zbrodnie sowieckie w Mołdawii są de facto częścią historii Rumunii.

Tak są oczywiście środowiska w Rumunii, w tym środowisko związane z Nikuszorem Danem, czyli partia USERE, Związek Ocalenia Rumunii, która jak najbardziej by chciała to upamiętniać i pokazać całą stanowczością potworność tego reżimu, ale są inne środowiska, które może tego do końca nie chcą, są w ogóle, jeszcze do niedawna żyli i byli dość aktywni politycy, którzy byli przecież częścią...

Korzystanie z tego rumuńskiego wsparcia do opowiadania o zbrodniach sowieckich jest zawsze dla mołdawskich władz problemem, bo wystawia piłkę de facto prorosyjskim partiom, które mówią wtedy dobra, dobra, dobra, fajnie, wy tu opowiadacie o tym, co robili Sowieci źle, może coś tam robili, może kogoś tam mordowali, chociaż oczywiście mieli powody, a dlaczego nie mówicie, dlaczego nie chcecie opowiadać o tym, co robili Rumunii?

Jest mówienie, że no był zbrodniarzem, no ale jednak patriota, bo przecież sprzymierzył się z Hitlerem, no ale po to, żeby odbić Besarabię, czyli dzisiejszą Mołdawię, którą odebrał nam wcześniej Związek Radziecki.

Cierpiał ze względu na działania sowieckie, ale no trudno nam zarzucić, żebyśmy tymi działaniami mieli w jakiś sposób dążyć do...