Mentionsy
1080. Czy warto dbać o dobrostan zwierząt? / dr inż. Wanda Krupa
Wykład dr inż. Wandy Krupy w ramach konferencji "Zwierzęta w kulturze wsi - między tradycją, symbolem a opowieścią” realizowanej w ramach grantu „KPO dla Kultury”, sfinansowanego przez Unię Europejską NextGenerationEU [24 października 2025 r.]Konieczność zapewniania zwierzętom wysokiego poziomu dobrostanu często traktowana jest jako dodatkowy koszt, który obniża zyski hodowcy. Standardowo więc w utrzymaniu zwierząt stosuje się minimalne wymagania wynikające z obowiązujących przepisów. Jednak zarówno badania naukowe, jak i praktyka pokazują, że zapewnianie zwierzętom warunków życia, które zaspokajają w optymalny sposób ich potrzeby, przynosi wymierne korzyści. Zwierzęta, którym zapewniono wysoki poziom dobrostanu charakteryzują się lepszym zdrowiem, prawidłowym zachowaniem i korzystniejszymi wskaźnikami produkcyjnymi. Planując poprawę warunków życia zwierząt powinno się jednak oceniać ich przydatność z perspektywy potrzeb gatunkowych (zarówno fizjologicznych, jak i behawioralnych) zwierząt a nie ludzi.dr inż. Wanda Krupa - adiunkt w Katedrze Etologii Zwierząt i Łowiectwa (Zakładzie Behawioru i Dobrostanu Zwierząt), Uniwersytet Przyrodniczy w Lublinie, specjalność: etologia zwierząt. Główne obszary zainteresowań: reaktywność behawioralna i fizjologiczna różnych gatunków zwierząt, możliwości poprawy poziomu dobrostanu zwierząt towarzyszących i użytkowych, interakcje człowiek-zwierzę, prawna ochrona zwierząt.Jeśli chcesz wspierać Wszechnicę w dalszym tworzeniu treści, organizowaniu kolejnych #rozmówWszechnicy, możesz:1. Zostać Patronem Wszechnicy FWW w serwisie https://patronite.pl/wszechnicafwwPrzez portal Patronite możesz wesprzeć tworzenie cyklu #rozmowyWszechnicy nie tylko dobrym słowem, ale i finansowo. Będąc Patronką/Patronem wpłacasz regularne, comiesięczne kwoty na konto Wszechnicy, a my dzięki Twojemu wsparciu możemy dalej rozwijać naszą działalność. W ramach podziękowania mamy dla Was drobne nagrody.2. Możesz wspierać nas, robiąc zakupy za pomocą serwisu Fanimani.pl - https://tiny.pl/wkwpkJeżeli robisz zakupy w internecie, możesz nas bezpłatnie wspierać. Z każdego Twojego zakupu średnio 2,5% jego wartości trafi do Wszechnicy, jeśli zaczniesz korzystać z serwisu FaniMani.pl Ty nic nie dopłacasz!3. Możesz przekazać nam darowiznę na cele statutowe tradycyjnym przelewemDarowizny dla Fundacji Wspomagania Wsi można przekazywać na konto nr:33 1600 1462 1808 7033 4000 0001Fundacja Wspomagania WsiZnajdź nas: https://www.youtube.com/c/WszechnicaFWW/https://www.facebook.com/WszechnicaFWW1/https://anchor.fm/wszechnicaorgpl---historiahttps://anchor.fm/wszechnica-fww-naukahttps://wszechnica.org.pl/#nextgenerationeu #kpodlakultury #zwierzęta #kultura #dziedzictwo #wieś #polskawieś #przyroda #KPOdlakultury #KPO #kulturaludowa #dobrostan #etyka
Szukaj w treści odcinka
Szanowni państwo, w ostatnim okresie obserwuje się takie dosyć duże zainteresowanie dobrostanem zwierząt i właściwie mój niepokój jako specjalisty od zachowania zwierząt budzi głównie fakt, że dobrostan zwierząt gospodarskich traktuje się jako coś takiego, co jest kosztem.
Właściwie wydaje mi się, że zainteresowanie dobrostanem właściwie wynika z takiej rosnącej świadomości etycznych, społecznych i właściwie też środowiskowych konsekwencji traktowania zwierząt przez człowieka.
No i jeszcze, jeśli mówimy już o dobrostanie zwierząt, to takie zainteresowanie dobrostanem wszystkich gatunków zwierząt wiąże się z
z wzrostem świadomości i wiedzy na temat zachowania zwierząt w ogóle.
Dla mnie takim dosyć przykładem na traktowanie potrzeb zwierząt w kategoriach ludzkich są konie.
Najczęściej pojawia się ta definicja, że jest to stan zdrowia fizycznego i psychicznego osiągany przez organizm zwierzęcia w pełnej harmonii z jego środowiskiem życia, ale teraz jak popatrzymy na tą definicję, to tak naprawdę jest ona tak ogólna i tak nieprecyzyjna, że znowu wracamy do tego faktu, co znaczy, czym jest ta harmonia i jak ją definiować.
I znowu w tym mamy problem, bo jeśli patrzymy tak przez pryzmat tych nieśmiertelnych pięciu wolności, które chciałabym, żebyśmy sobie je tak trochę krytycznie później oszacowali, czy one są na pewno przydatne w tym aspekcie dobrego standardu dobrostanowego, to tak naprawdę wiele zabiegów, które pojawiają się zarówno w odniesieniu do zwierząt gospodarskich, są dla nich źródłem stresu.
Problem przewozu zwierząt do ubojni.
Jeśli mówimy o stresie, to właściwie co dla zwierząt może być bardziej stresujące niż przewożenie na znaczne odległości.
Światowa Organizacja Zdrowia Zwierząt proponuje, żeby dobrostan definiować nie tylko w tym aspekcie wskaźników fizjologicznych, ale że jest to stan związany ze zdrowiem, warunkami utrzymania, umieraniem, jakkolwiek by to nie zabrzmiało, bo w odniesieniu do zwierząt gospodarskich to właściwie to umieranie to najczęściej jest
No właśnie, którejkolwiek wolności byśmy się nie przyjrzeli, to może być to trochę problematyczne, więc jak naprawdę umierzyć poziom dobrostanu tak, żeby ominąć te pułapki, które bardzo często są związane z nieprawidłowym pointerpretowaniem zachowania zwierząt, czy ich statusu emocjonalnego,
zdrowia fizycznego.
zachowaniem chociażby podmiotów odpowiedzialnych za dobrostan zwierząt przy ocenie dobrostanu jest właśnie szacowanie dobrostanu kompleksowo w odniesieniu do grupy zwierząt, czyli krowy utrzymywane w oborze, świnie w chlewni, konie w stajni i tak dalej.
Co to znaczy dla zwierząt, które zostały udomowione przez człowieka?
W ten sposób dobrostan możemy szacować w odniesieniu na przykład do zwierząt dzikich, które z jednej strony żyją w warunkach naturalnych, a te same gatunki są na przykład utrzymywane, czy to w ogrodach zoologicznych chociażby, czy w warunkach fermowych.
Oczywiście, natomiast w przypadku zwierząt gospodarskich to środowisko jednak,
A więc poziom tego dobrostanu można oceniać na podstawie produkcyjności, zdrowia czy reprodukcji.
Z punktu widzenia zootechnicznego oczywiście te wskaźniki są ważne, natomiast jak to ma się do kontekstu tego, o którym mówiliśmy wcześniej, że również powinniśmy zwracać uwagę na zdrowie, na status emocjonalny zwierząt.
No i właściwie takie promowane w ostatnim okresie w odniesieniu do zwierząt
Czynniki fizyczne właściwie obejmują tutaj 5 domen i jakbyśmy się tak zastanowili, to właściwie wydaje się to dosyć oczywiste definiowanie w ten sposób, czyli ta domena pierwsza, gdzie mówi się o braku wody, braku pokarmu, niedożywieniu, czyli powiązane z podstawowymi, mało elastycznymi potrzebami zwierząt.
Domena 3, czyli choroby zranienia, ale również niepełnosprawność funkcjonalna, na którą często nie zwraca się uwagi, zarówno w odniesieniu do zwierząt gospodarskich, tych, które służą do pozyskiwania produktów pochodzenia zwierzęcego.
Czyli ich nasilenie, które może wywoływać taki kontekst, które mogą mieć negatywny wpływ na status emocjonalny zwierząt, bo krótkotrwały ból.
Światowa Organizacja Zdrowia gdzieś tam po II wojnie światowej już zdefiniowała, czym jest jakość życia, jakie ma składowe.
Natomiast w odniesieniu do zwierząt zaczęło się mówić o jakości życia stosunkowo niedawno, ale tak naprawdę jest to czynnik, który ma kluczowe znaczenie z punktu widzenia dobrego traktowania zwierząt.
Być może w podmiotach, które utrzymują niewielką liczbę zwierząt tak, bo tak naprawdę zaspokojenie potrzeb gatunkowych zwierząt nie jest zbyt problematyczne w przypadku utrzymywania ograniczonej liczby zwierząt.
ale z całą pewnością, że zapewniając zwierzętom tą dobrą jakość życia nie powinniśmy się posługiwać tym modelem, tym co wynika z rozporządzenia dotyczącego warunków utrzymania zwierząt, czyli minimalne wymogi związane z dobrostanem.
I jest to możliwe przez przestrzeganie tych minimalnych standardów, ale stosowania jeszcze dobrych praktyk, takich jak wzbogacenia, umożliwiające realizowanie potrzeb gatunkowych, dostęp do wybiegów w przypadku niektórych zwierząt, dostęp czy zapewnienie kontaktów socjalnych dla zwierząt społecznych.
które obniżają jakość życia zwierzęcia, są dla niego zagrażające albo w kontekście zdrowia, albo statusu emocjonalnego, ale szybkie działanie pozwala na przywrócenie równowagi, czyli przywrócenie przynajmniej tego poziomu zerowego, czyli często w przypadku choroby może być to leczenie, w przypadku utrzymania nieadekwatnego do potrzeb gatunkowych może być to zmiana sposobu utrzymania czy chowu.
Czyli wtedy, kiedy udział doznań negatywnych w odniesieniu do zwierząt jest bardzo duży i jedynym logicznym rozwiązaniem byłoby tak naprawdę stosowanie eutanazji.
Często, jeśli na przykład mamy do czynienia z zaniedbaniami zwierząt, czyli w wyniku interwencji odbierane są zwierzęta żyjące w ciężkich warunkach, często tu zawodzi ta ocena, że często jednak...
Dotyczy to wszystkich grup zwierząt, ale zwierząt gospodarskich dotyczy to w sposób bardzo szczególny, bo jeśli mówimy o tym aspekcie etycznym,
Po pierwsze dobre praktyki w odniesieniu do zwierząt gospodarskich sprzyjają tak naprawdę zrównoważonemu rozwojowi czy ochronie bioróżnorodności.
możemy traktować gnojowicę w kategoriach oczywiście nawozu organicznego, natomiast jej wpływ na środowisko jest raczej negatywny w przeciwieństwie do obornika, który jest efektem utrzymywania zwierząt na ściółce.
Jeśli mówimy o ochronie bioróżnorodności, chyba ciągle jeszcze mało mówi się o tym, że tak naprawdę strategie utrzymywania zwierząt w systemie pastwiskowym są takimi działaniami, które promują bioróżnorodność.
Stres, który jest efektem złych warunków, tak naprawdę ma działanie immunosupresyjne, czyli zachorowalność zwierząt, które są utrzymywane w...
No i oczywiście tak naprawdę, jeśli popatrzylibyśmy na długość życia zwierząt gospodarskich, którym zapewniono wysoki poziom dobrostanu, ta długość związana z produkcyjnością oczywiście jest znacznie dłuższa.
Bardzo dobrze to widać na przykładzie kóz czy owiec, bo w przypadku zwierząt, które są utrzymywane tylko i wyłącznie na mięso, czyli są ubijane, kiedy osiągną masę ubojową, właściwie dyskusja o wpływie dobrostanu na długość życia jest dosyć ryzykowna.
Ale jeśli patrzymy też na takie czysto ludzkie korzyści, to powinniśmy też pamiętać o korzyściach dla zdrowia publicznego, szeroko pojętych.
Jeśli patrzymy na przykład na to, jak stres czy jak złe warunki wpływają na gospodarkę hormonalną zwierząt, to właściwie trudno tu wyciągać aż tak daleko idące wnioski, czy na przykład metabolizm hormonów stresu, czy te szlaki metabolizmu hormonów stresu są zakończone i czy na pewno to mięso jest dobrej jakości.
Te wątpliwości mogą się nasuwać, bo na przykład w odniesieniu do zwierząt, znowu wracamy tu do tego transportu na długie odległości zwierząt przeznaczonych na ubój,
że w przypadku niektórych zwierząt pojawia się tak zwane mięso pese, czyli białe, wodniste, którego jakość jest dyskusyjna z punktu widzenia chociażby przydatności kulinarnej.
Przy takiej koncentracji produkcji zwierzęcej odpowiednie zadbanie o potrzeby zwierząt, umożliwienie im realizowania zachowań typowych dla gatunku jest w ogóle możliwe.
Większość zwierząt, które hodujemy w różnych celach, tak naprawdę w swoim wzorcu gatunkowym mają potrzebę ruchu, przebywania na...
Tak naprawdę w sytuacji gospodarstw, gdzie jest utrzymywana mniejsza liczba zwierząt, zwierzęta są traktowane tak właśnie w tym kontekście jednostkowym, jak mówiliśmy wcześniej o dobrostanie, że na dobrostan powinniśmy patrzeć nie z punktu widzenia grupy zwierząt, tylko z punktu widzenia pojedynczego zwierzęcia.
Natomiast w przypadku krów mlecznych organizacja utrzymania najczęściej jest zawężona do budynków gospodarskich.
Krowa po prostu się nie mieści w tym, bo wymogi minimalne właściwie są szacowane na takie przeciętne zwierzęta, natomiast w przypadku zwierząt dużych często kończy się to w taki sposób, czyli nie jest to najbardziej komfortowa pozycja do leżenia.
wzbogacanie środowiska z perspektywy zwierząt, a nie z punktu widzenia naszych potrzeb.
Nasze wyobrażenia o tym, co dla zwierząt jest dobre, często odbiegają bardzo od tej normy gatunkowej, czyli chociażby w przypadku koni.
Ostatnie odcinki
-
1113. Czy Ukraina musi przegrać? / Jerzy Marek ...
02.02.2026 09:00
-
1112. Uczty bohaterów: przepisy kulinarne ze św...
26.01.2026 11:18
-
1111. Radykalizacja społeczeństw w Europie - De...
22.01.2026 10:26
-
1110. Trump show / Jerzy Marek Nowakowski i Pio...
20.01.2026 10:10
-
1109. Zastanówcie się sami. O życiu i twórczośc...
16.01.2026 11:11
-
1108. Od Samoobrony do Agrounii: wiejskie ruchy...
14.01.2026 10:56
-
1107. Strategiczne otwarcie nowego roku / Jerzy...
10.01.2026 08:24
-
1106. Co się dzieje kiedy komunikacja nie dział...
08.01.2026 11:37
-
1105. Zwierzęta wiejskie w sztuce: tradycja, ws...
05.01.2026 10:09
-
1104. Zwierzęce i ludzkie w demonologii ludowej...
29.12.2025 10:59