Mentionsy

Polski Instytut Spraw Międzynarodowych przedstawia Tu Mówi Pism.

Dziś moją rozmówczynią jest Maria Piechowska, nasza ekspertka od spraw ukraińskich w grupie Europa Wschodnia.

I porozmawiamy sobie o diasporze ukraińskiej.

Kto w ogóle stanowi część tej ukraińskiej diaspory?

Ale to są osoby, które są obywatelami polskimi pochodzenia ukraińskiego.

No dobrze, to powiedziałyśmy trochę o tej migracji ukraińskiej czy diasporze ukraińskiej w Polsce.

No i ogólnie kojarzymy, że jest bardzo duża mniejszość ukraińska w Europie, ale jakbyś mogła też zmapować inne miejsca, gdzie mamy rzeczywiście taką znaczną grupę ludności ukraińskiej.

Milion trzysta osób, które deklarowało, że ma pochodzenie ukraińskie.

To były osoby, które od XIX wieku, trochę później przyjeżdżały do Kanady, tam swoje życie ułożyły, są obywatelami Kanady, natomiast mają pochodzenie ukraińskie.

No ich jest nam na tyle dużo, że w pewnym momencie zaczęło się mówić, że może by wprowadzić ukraiński jako jeden z języków urzędowych.

Okej, czyli mamy ponad milion osób pochodzenia ukraińskiego w Kanadzie, a na całym świecie?

No bo tak jak powiedziałaś, można zadeklarować pochodzenie ukraińskie dlatego, że jakiś pradziadek jeden był Ukraińcem, no ale po prostu na tyle mocno gdzieś krzewił to poczucie i powiązanie z Ukrainą, że ono zostało w kolejnych pokoleniach.

Chciałam trochę zapytać, jak ta ukraińska diaspora właśnie utrzymuje związek z państwem ukraińskim, właśnie też w taki sposób niekoniecznie dosłowny i fizyczny, ale na ile pielęgnuje swoje powiązanie właśnie takie emocjonalne powiedzmy, czy znajomość historii, czy przestrzeganie tradycji ukraińskich za granicą?

Też wiele podręczników, to też jest taka ciekawostka, jak ktoś się uczy ukraińskiego, właśnie była oczywiście jako obcego języka, to była pisana w Kanadzie i ona właśnie, to był trochę inny język niż ten, który był używany na Ukrainie.

To chciałam cię jeszcze zapytać, bo przygotowując się do naszej rozmowy właśnie natrafiłam na wątek zaangażowania ukraińskiej diaspory też w ukraińskie procesy polityczne na miejscu.

Jak ty obserwujesz rzeczywiście to zaangażowanie i rolę ukraińskiej diaspory?

Widać, że nie zawsze wszystko się udawało, natomiast generalnie, to był bardzo specyficzny przypadek, to też miało bardzo duże znaczenie właśnie takie, żeby zwrócić uwagę świata na kwestie ukraińskie.

I w tym sensie chciałam cię też zapytać o wątek może trochę bardziej już wewnętrzny, ukraiński, no ale myślę, że bardzo głęboko powiązany właśnie z istnieniem ukraińskiej diaspory, bo do niedawna w Ukrainie nie było możliwości posiadania podwójnego obywatelstwa.

No i na tą kwestię posiadania podwójnego obywatelstwa zwracano uwagę już od dawna, że jest to po pierwsze problematyczne, no bo wielu Ukraińców chciałoby mieć, choćby właśnie takich, co już dawno temu wyemigrowało na przykład do Polski i chciałoby mieć tutaj polskie i ukraińskie obywatelstwo.

a z drugiej strony osoby właśnie, te, które od pokoleń zamieszkiwały, czy Kanadę, czy jakieś inne miejsca, chciałoby mieć ukraińskie.

Więc tutaj rząd ukraiński był w trudnej sytuacji, bo z jednej strony chciał, żeby właśnie ludzie mieli możliwość podwójne obywatelstwa, bo to jest też możliwość, to za chwilę może przejdziemy do tego...

I tu jest lista, Polska jest na tej liście, czyli można mieć teraz podwójne obywatelstwo polskie i ukraińskie.

Nie można mieć właśnie obywatelstwa ukraińskiego i rosyjskiego.

To naprawdę było bardzo, bardzo wysoko i to miało duże znaczenie dla ukraińskiej gospodarki.

Natomiast nadal te przekazy finansowe są ważnym elementem ukraińskiego PKB.

Po pełnoskolowej inwazji Ukraina trochę zrozumiała, że musi pracować, też sprzedawać się właśnie jako to państwo ciekawe kulturowo i bardzo dobrą rolę odgrywają tutaj Ukraiński Instytut, czyli Ukraiński Instytut, który czy w Nowym Jorku, czy w Londynie ma swoją siedzibę i tam pokazuje też,

Nie tylko poprzez promowanie własnej sztuki czy kultury, ale też wynajdowanie takich ukraińskich wątków w tym, co już jest.

I to właśnie jest piosenka, która ma pochodzenie ukraińskie i teraz bardzo Ukraińcy to wykorzystywali, jakby promując, pokazując, że ta ich kultura już jest tak naprawdę obecna.

To teraz chciałabym Cię zapytać o to, jak ukraiński rząd, czy w ogóle państwo ukraińskie, oddziałuje z kolei na tę diasporę?

No i tutaj właściwie dochodzimy do największego problemu tej całej historii, bo państwo ukraińskie bardzo długo właściwie ignorowało.

Państwo Polskie organizuje, są szkoły ukraińskie, ale to są szkoły dla mniejszości ukraińskiej, czyli obywateli polskich, którzy są pochodzenia ukraińskiego.

Ukraińcy troszeczkę tutaj COVID pomógł, no bo zaczęło być popularne szkolnictwo online, więc część tych dzieciaków po prostu często jest w podwójnym systemie polskim na przykład i tym online ukraińskim.

I to jest taki tylko przykład, żeby pokazać jak szeroki to jest problem, że rząd ukraiński powinien po pierwsze zadbać o tożsamość tej grupy, czyli żeby dalej podtrzymywali swoje kontakty z Ukrainą i nie utracili swojej tożsamości, więc dlatego mówimy o szkolnictwie.

Większość osób, która na przykład w Polsce mieszka, jeżeli chodzi o Ukraińców, to oni bardzo dużo pomagają państwu ukraińskiemu.

No bo oczywiście dziś wiemy o tych przymusowych przesiedleniach do Rosji, ale chciałam cię też zapytać, ta historia mniejszości ukraińskiej w Rosji też jest starsza niż wojna Rosji przeciwko Ukrainie.

Dziękuję Ci bardzo Marysiu za tą rozmowę i przybliżenie sytuacji ukraińskiej diaspory.