Mentionsy

Szkoła Bardzo Wieczorowa w Radiu Katowice.

Szkoła Bardzo Wieczorowa w Polskim Radiu Katowice.

Dziś temat, który powiem Państwu szczerze, chodził mi po głowie już od dłuższego czasu, ale teraz jest ku temu bardzo dobra okazja.

To jest taka bardzo potoczna nazwa używana w tym momencie praktycznie wszędzie.

I w takim formie potrafi przetrwać bardzo wiele lat.

Znaczy o samej anhydropiozie może nie było wtedy głośno, ale wtedy rzeczywiście było bardzo głośno o niesporczakach, ponieważ to była pierwsza misja kosmiczna, której kierownikiem merytorycznym tej części niesporczakowej był mój kolega Ingemar Jonsson z Christiansad University w Szwecji.

Tak, to jest bardzo prosta rzecz.

To jest bardzo zabawne, jak się obserwuje w tym momencie takiego niespoczeka, który się wybudza, bo na początku nic się nie dzieje, potem jest delikatne pęcznienie, a potem zaczyna się mały ruch jedną nóżką, za chwileczkę porusza się druga nóżka, potem zaczyna się ruchy wszystkich nóg i w pewnym momencie ja zawsze się śmieję, że wstaję, otrzepuję się i leci poszukać jedzenia.

Bardzo młode samice, które wchodzą w pierwszy cykl oogenezy, czyli proces, kiedy wytwarzane są jaja, tych jaj jest wtedy niewiele.

Począwszy od środowiska wodnego, słodkowodnego, morskiego, przez środowiska lądowe, ale w tym momencie bardzo wilgotne przede wszystkim, czyli...

Tu trzeba było w tym momencie patrzeć bardzo głęboko, ale niestety my tych badań powyżej 100 lat niestety nie posiadamy stąd.

Ale wyczytałam bardzo ciekawą rzecz, że ich białka mogą być wykorzystywane w medycynie do produkcji czy do stabilizacji leków i szczepionek.

To jest taki proces, wyjaśnię może młodszym słuchaczom, że wyobraźcie sobie na przykład taki gorący kubek kisiel albo jakąś tam zupkę, która jest bardzo niezdrowa, ale my ją zalewamy wodą i nagle się okazuje, że ten suchy makaron staje się mokry i miękki.

Więc stwierdziliśmy, że może rzeczywiście warto by było spróbować, ale problem polega na tym, że myśmy się o tym dowiedzieli bardzo późno, było bardzo mało czasu, więc stwierdziliśmy, że weźmiemy eksperyment, który był już gdzieś tam przemyślany do wcześniejszego projektu, tylko żeśmy go troszeczkę zmodyfikowali i pani profesor Hanna Kmitas z Uniwersytetu im.

Andonis Karakitos wykorzystał do tego bardzo popularyzowaną metodę tak zwanej edycji genów, tak zwane CRISP-CAS.

To jest taka metoda, która pozwala bardzo precyzyjnie z DNA wyjąć dany gen i w to miejsce wstawić inny gen z innego organizmu.

I on w tym momencie wyjął jeden z genów z drożdży i w to miejsce wstawił gen kodujący tak zwaną alternatywną oksydazę, czyli jest to takie białko enzymatyczne występujące w mitochondriach u niesporczaków, które jest bardzo ważne w tak zwanym oddychaniu komórkowym.

Następnie została stworzona trzecia kontrola, gdzie poza tym genem, w miejsce którego wstawiamy gen kodujący alternatywną oksydazę, wyjęliśmy jeszcze jeden gen, który koduje bardzo ważny enzym, a mianowicie jest to w tym momencie dysmutaza ponadtlenkowa.

Tak, co jest dla nas bardzo ważne, co w tym momencie niweluje u nas stres oksydacyjny.

Przyznajemy się bez bicia, że już byliśmy bardzo zmartwieni, ponieważ ten lot się bardzo mocno przedłużał.

Te badania trwają i będą bardzo długo trwały.

O tej autofagii, ja pamiętam w ubiegłym roku, rozmawialiśmy w szkole bardzo wieczorowej i wtedy jeden ze słuchaczy przysłał mi maila, w którym zastanawia się, czy my troszeczkę nie wybiegamy za bardzo w przyszłość, jak, nie wiem, Stanisław Lem gdzieś podróżując po jakichś zakamarkach science fiction, a tu się okazuje, że to po prostu jest nauka.

powiem szczerze, bardzo odpowiedzialna i trochę stresująca właśnie z tego powodu, że to jest coś, czego nie jesteśmy w stanie w tym momencie powtórzyć.

Więc to jest też bardzo fajne, że pracujemy niezależnie, ale co jakiś czas jest w tym momencie skonsultowanie, czy to wygląda mniej więcej podobnie, czy wyniki nam się w tym momencie pokrywają.

Tak jest, ponieważ Kasia jest cudnym człowiekiem, jeżeli chodzi o, ekspertem, jeżeli chodzi o wysiewanie materiałów na pożywkach, więc tu Kasia naprawdę wsparła mnie bardzo mocno.

Ja postawiam na ludzi bardzo młodych, ponieważ ja pracuję z moim doktorantem Filipem Wieczorkiewiczem i z dwójką moich magistrantów, Anią Krakowską i z Alperem Arslanem.

I co muszę w tym momencie powiedzieć, jestem z nich bardzo, bardzo dumna.

Ja jako popularyzator nauki bardzo nad tym boleję, bo w zasadzie większość takiego odbioru z zewnątrz to tylko pierogi i opóźnienie misji.

Myśmy bardzo dużo promowali te eksperymenty, ale tak naprawdę na własną rękę, gdzieś naszymi własnymi, prywatnymi kanałami, które pozwalały nam docierać do mediów.

Zaczęłam badania na niespodczakach, stwierdziłam, że to nie był dobry pomysł, bo było to bardzo trudne na początku.

Bo to naprawdę pozwala nam na badanie ich granic, co też jest bardzo właśnie ciekawe.

głównie morskie, są bardzo słabo poznane w tym momencie.

Dokładnie, więc my owszem wiemy, jak część z nich wygląda, ale ich taka biologia jest bardzo, jeszcze jest, wręcz powiedziałabym raczkuje, przede wszystkim ze względu na problemy z utrwaleniem tego materiału, ponieważ niestety materiały morskie zwykle się źle utrwalają, więc walczymy w tym momencie z protokołami.

I dlaczego niespocznaki są jeszcze takie bardzo fajne?

Ponieważ zrzeszają wokół siebie bardzo fajnych ludzi.

I grupa, która mnie zawsze fascynowała tym, że ci tak zwani starzy profesorowie, guru, mistrzowie bardzo mocno pochylają się nad młodymi adeptami.

Znaczy na pewno on jest prawą ręką, ale ten nowoczesny sprząt bardzo pomaga.

To jest mikroskop, który pozwala nam otrzymać serię ultracienkich skrawków, czyli bardzo cienkich skrawków całego organizmu, na podstawie których my jesteśmy w stanie zrobić rekonstrukcję wszystkich narządów.

Fake newsów to sztuczna inteligencja potrafi namnożyć, a ciekawi pewnie naszych słuchaczy też, czy istnieje jakaś taka literatura, po którą zainteresowani tematem słuchacze mogliby sięgnąć, ale nie taka bardzo naukowa, tylko taka właśnie w przystępny sposób naukowa.

Stricte o niesporczakach nie, ale niesporczaki pojawiają się w różnego typu publikacjach, takich bardzo ogólnodostępnych, łącznie z tymi dla dzieci.

byłam bardzo zszokowana, kiedy kupiłam mojemu chrześniakowi książkę z serii Gęby Paszczy, coś tam, nie pamiętam w tej chwili dokładnie tytułu.

Ciekawi mnie, jak teraz będzie wyglądała nauka biologii w szkołach na przykład podstawowych, bo już mam starsze dzieci, więc nie wiem, ale czy jeszcze dzieci siedzą w pracowniach, w laboratoriach na przykład mają swoje mikroskopy, są w stanie zobaczyć, nie wiem, kawałek śliny, włosa, czy teraz już w szkołach raczej tylko teorie?

Ciężko mi powiedzieć, jak to wygląda w szkołach podstawowych.

To są też bardzo często pracownie doposażone przez środki z Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach i ja czasami odwiedzam różne szkoły i różne ekopracownie, zielone ekopracownie i tam rzeczywiście te mikroskopy są nie po to, żeby...

Na koniec naszej rozmowy jeszcze mam takie trochę przewrotne pytanie, jako że ja też bardzo interesuję się ekologią i zmianami klimatu.

Niesporczaki są bardzo odporne, ale mogą zginąć z powodu globalnego ocieplenia, silnych kwasów, niektórych trucizn takich jak cyjanek, chociaż ich odporność na niego jest badana, ale także wszystkich temperatur, jeżeli warunki staną się zbyt ekstremalne.

Bardzo dziękuję za udział w naszym programie.

Dziękuję bardzo.

Szkoła Bardzo Wieczorowa w Radiu Katowice.