Mentionsy

Szkoła Bardzo Wieczorowa Radia Katowice
20.11.2025 15:10

Czy można wierzyć nauce?

O tym jak wierzyć nauce opowiada filozof prof. Bogdan Dembiński, wykładowca Uniwersytetu Śląskiego. Przez ponad 1000 lat ludzkość wierzyła w fundamentalną teorię, która okazała się błędna. Czy poznanie świata kieruje nas własnie przez błędne założenia? Czy świat z naszej perspektywy jest prawdą? Gdzie jeszcze nauka nie znalazła rozwiązania, a gdzie już tak? Czy matematyka opisuje nam świat prawdą obiektywną? I czym ona jest?  O tym Łukasz Szwej i nasz gość.

Szukaj w treści odcinka

Znaleziono 27 wyników dla "Komitetu Nauk Filozoficznych Polskiej Akademii Nauk"

Jest z nami profesor Bogdan Dębiński, filozof, członek Komitetu Nauk Filozoficznych Polskiej Akademii Nauk, wykładowca Uniwersytetu Śląskiego, autor wielu znakomitych publikacji.

Nauka to popełnianie błędów, obalanie teorii, czy ich doskonalenie, panie profesorze?

Myślę, że tutaj problem bardziej jest filozoficzny niż stricte naukowy.

Ponieważ z tą sytuacją mamy do czynienia nie tylko w historii nauki, ale mamy też do czynienia dzisiaj.

Widzimy chociażby na tym przykładzie, jak wiele jest tutaj założeń, jak wiele jest tu przekonań, filozoficznych artefaktów, które się wprowadza.

Myślę sobie, że to jest taka cecha Greków, którą myśmy przejęli, którą chyba przejęła nauka współczesna.

że filozofia jest dialogiczna, czyli czy filozofia, czy nauka też, że musimy ją realizować w jakimś dyskursie, w jakimś sporze.

I to szalenie komplikuje funkcjonowanie w ogóle w obrębie nauki czy filozofii, bo myślę, że zgodzą się Państwo z tym, że ta filozofia i nauka może funkcjonować tylko wtedy, kiedy jest w jakiejś przestrzeni wolności.

No więc trzeba zdawać sobie sprawę z tego, że wtedy ta decyzja była czysto naukowa.

że w wielu stanowiskach filozoficznych w starożytności było to już bardzo mocno zaznaczone, głównie przez sofistów, że jeśli obraz świata, który mamy, pochodzi z naszych zmysłów, nasze zmysły są indywidualnie nastrojone, no to oczywiście każdy ma indywidualny obraz świata.

To zobacz na historię nauki i zobacz, jak te modele się zmieniają.

Dzisiaj sytuacja trochę się komplikuje, dlatego że jeżeli my już wchodzimy w badaniach naukowych na poziomy tak głębokie, jeśli chodzi o rzeczywistość, czyli dochodzimy w tym mikroświecie do bardzo głębokich wglądów, czy obserwujemy potężny kosmos, który dzisiaj wiemy, że jest nieprawdopodobną strukturą,

Często takie przekonania się pojawiają wśród naukowców.

To jest status matematyki i filozoficznych założeń, które przyjmujemy, tworząc jakiś model rzeczywistości, bo...

Panie profesorze, tak sobie myślę, że wy jako środowisko naukowe jesteście w piekielnie, ale to w piekielnie trudnej sytuacji.

Dlatego, że jeżeli będziecie próbować podważać pewne teorie, to możecie narazić się na... Nie wiem, czy to jest przywara akurat tych czasów, bo to chyba było zawsze z tymi Einstein się mierzył i wielu innych znakomitych naukowców, że podważacie coś, co było już sprawdzone.

Ma Pan rację, twierdząc, że z jednej strony nie możemy blokować nauki, czyli tej ekspansji nauki, a ona zawsze wiąże się z jakimiś propozycjami oryginalnymi, które w danym momencie mogą nie być akceptowalne, chociażby ze względu na to, że przecież wszyscy.

Wszyscy mieliśmy, mamy jakieś ustalone poglądy, czy nauka jest w jakiś sposób ustabilizowana i teraz zachwiać tymi fundamentami, bo to tak jak pan powiedział, że się albo narazi na śmieszność, albo na jakiś opór.

Ludzie nie mają w większości pojęcia o tym, jak ta nauka wygląda w istocie.

że będą takie getta, w których tworzyć tą całą cywilizację techniczną będzie boska grupa osób, która się po prostu bardzo dobrze zna na różnego typu naukowych teoriach i będzie próbowała je jakoś wprowadzać poprzez różnego typu urządzenia w życie.

Myślę, że to jest absolutnie możliwe, biorąc pod uwagę często powiedziałbym nawet zaawansowanie tych nauk czy stopnie komplikacji, gdzie on może generować taki zespół zamknięcia.

Matematyka, królowa nauk.

Powiem, że to jest mistrzostwo świata, bo oni mieli jeszcze trudniej niż nasi naukowcy, bo oni mają większą swobodę w konstruowaniu tych modeli i proponowaniu jakichś rozwiązań.

Więc tutaj przy tej nieprawdopodobnej możliwości, którym dzisiaj dysponuje nauka,

gdzie znakomicie pokazuje autor, jak te wszystkie teorie, tak nie było, ale atrakcyjne i funkcjonujące w obiegu naukowym, poważnym, jakie one mają ograniczenia, w jakim stopniu odnoszą się do tych rzeczy, w jakim stopniu są spekulacjami.

ta racjonalność, ten dystans, z jednej strony nadzieja i zaufanie, a z drugiej strony ostrożność, żeby jakoś się utrzymać i żeby ta nauka była

Moimi Państwa gościem był prof. Bogdan Dębiński, filozof, członek Komitetu Nauk Filozoficznych Polskiej Akademii Nauk i wykładowca Uniwersytetu Śląskiego.

Ostatnie odcinki

0:00
0:00