Mentionsy
Raport o stanie świata - 17 stycznia 2026
Nie gasną protesty w Minneapolis przeciwko działaniom funkcjonariuszy federalnego Urzędu ds. Imigracji i Ceł. Ostatnie demonstracje nastąpiły po postrzeleniu przez funkcjonariusza urzędu Wenezuelczyka, który zaatakował funkcjonariusza łopatą. Trwa też otwarty konflikt prezydenta Trumpa z prezesem Rezerwy Federalnej, czyli banku centralnego. Jak Donald Trump próbuje wpływać na instytucje amerykańskiej demokracji? Czy jego polityka zagraża ich funkcjonowaniu? Czy też może, jak każdy prezydent, testuje granice prawa, w których może realizować własny program polityczny?
Chiny poinformowały, że osiągnęły w ubiegłym roku największą w swojej historii nadwyżkę w handlu ze światem – mimo, a może dzięki, cłom nałożonym przez USA na niemal wszystkie kraje świata. Jak Pekin przyjmuje agresywną politykę Trumpa w Ameryce Łacińskiej i w innych rejonach globu?
W Ugandzie wybory prezydenckie. Na siódmą kadencję przygotowuje się Yoweri Museveni, który rządzi krajem od czterech dekad. Kiedyś był przyszłością Afryki, dziś porównuje się go do brutalnego dyktatora Idiego Amina. Jak gasną nadzieje na demokrację w Ugandzie?
Po wprowadzeniu przez Australię zakazu używania mediów społecznościowych przez osoby poniżej 16. roku życia inne kraje szykują podobne regulacje. Czy zakazy działają i jak aplikacje społecznościowe zmieniają życie dzieci?
W Maroku kończy się Puchar Narodów Afryki, najważniejsza impreza piłkarska na kontynencie. Dlaczego w afrykańskich drużynach najlepiej grają Europejczycy?
A także: o bajkach starych i nowych oraz o morałach z nich płynących.
Rozkład jazdy:
(02:38) Mateusz Piotrowski: Trump kontra instytucje amerykańskiej demokracji
(28:04) Bogdan Góralczyk: Chiny wobec polityki USA
(50:37) Grzegorz Dobiecki: Świat z boku - Baju baju
(57:06) Podziękowania
(1:03:57) Michał Banasiak: Finał Pucharu Narodów Afryki
(1:18:53) Wojciech Jagielski: Museveni po raz siódmy prezydentem?
(1:37:20) Tomasz Rożek: Smartfony – technologia nie dla dzieci?
(2:03:44) Do usłyszenia
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Szukaj w treści odcinka
Trwa też otwarty konflikt prezydenta Trumpa z prezesem rezerwy federalnej, czyli Banku Centralnego.
Jak Donald Trump próbuje wpływać na instytucje amerykańskiej demokracji?
Czy też może, jak każdy prezydent, Trump testuje granice prawa, w których może realizować własny program polityczny?
Jak Pekin przyjmuje agresywną politykę Trumpa w Ameryce Łacińskiej i w innych rejonach globu?
Donald Trump wkracza w drugi rok swojej drugiej kadencji wobec kilku poważnych kryzysów międzynarodowych i co najmniej dwóch wewnątrz kraju.
Trwa też otwarty konflikt Trumpa z Jeromem Powellem, prezesem rezerwy federalnej, czyli Narodowego Banku USA.
Kilka dni temu Jerome Powell w bezprecedensowym oświadczeniu zasugerował, że prawdziwym powodem podjęcia dochodzenia jest wymuszenie na nim obniżenia stóp procentowych, czego Trump domaga się od niego od wielu miesięcy.
Wkrótce również Sąd Najwyższy ma podjąć decyzję w sprawie legalności ceł narzuconych przez Trumpa na prawie wszystkie kraje na świecie.
Jeśli zostaną one uznane za nielegalne, runęłaby podstawa jednego z fundamentalnych programów politycznych Trumpa.
A zatem jak przebiega reforma instytucjonalna Donalda Trumpa w Stanach Zjednoczonych?
co też budzi wątpliwości lokalnych polityków, na ile mówimy o działaniach szczerych, motywowanych jakimiś faktycznymi przesłankami, takimi dotyczącymi w tym przypadku bezpieczeństwa, a na ile po prostu to są działania motywowane stricte politycznie po to, by usatysfekcjonować de facto człowieka u władzy, czyli prezydenta Donalda Trumpa.
Dlaczego Trump stosuje tego typu metody?
To znaczy skończyła się fala migracji, która napierała na granicę południową, bo się po prostu tej polityki Trumpa też wystraszono.
Mimo to przez większość, powiedziałbym, tego pierwszego roku prezydentury Trumpa, jego notowania utrzymywały się, jeżeli chodzi o właśnie politykę migracyjną, ochronę granic, tak to ujmując, dość wysoko.
Jeszcze dodajmy do tego takie działania medialne Trumpa.
Zresztą zdanie na temat Somalijczyków wygłosił kilka tygodni temu Donald Trump.
ale ta retoryka szerzej patrząc jest, mam wrażenie, niekiedy mimo wszystko podyktowana jakimś takim rasizmem, bo ta lista państw się naprawdę rozszerza w taki sposób co najmniej niebezpieczny, to znaczy być może Trump dąży do takiego poziomu ograniczenia tej migracji i krótkoterminowej poniekąd, bo to też widać w innych działaniach, ale tej takiej właśnie dotyczącej zasiedlania Stanów Zjednoczonych, iż chciałby ją praktycznie rzecz biorąc ograniczyć, to znaczy na tyle, żeby Amerykanów...
I tutaj mamy oczywiście batalię wszelkiej maści z Kalifornią i gubernatorem Newsomem, który też się na tę batalię nastawia i widać, że wymierza ciosy przynajmniej w takiej sferze publicznej Donaldowi Trumpowi, ale nie tylko, to są też inne stany, widać było te działania w Illinois, na przykład próbę podjęcia działań przynajmniej.
W wielu przypadkach republikanie czy Donald Trump twierdzą, że jest to po prostu wina nieumiejętności sprawowania władzy przez demokratów.
Właśnie stąd na przykład kilka decyzji Donalda Trumpa o tym, żeby wysłać Gwardię Narodową do poszczególnych miast.
Trump twierdzi, że to przynosi skutki, że przestępczość spada, choć nie we wszystkich miastach mu się te działania udało wdrożyć, sąd najwyższy mu tą.
możliwość na przykład właśnie w przypadku Illinois ograniczył i nie udało się do tego doprowadzić, choć Trump i tak odnotował na tej fali sukces, powiedział, że ta przestępczość zmalała takim właśnie działaniem odstraszającym i to jest jego zasługa pokazująca, że tylko ta republikańska ścieżka powiedzmy ma tutaj pewną skuteczność.
O co chodzi w konflikcie Trumpa z Jeromem Poelem, szefem rezerwy federalnej?
Ja jestem absolutnie przekonany, że to jest taka personalna ambicja Trumpa, żeby się Powella pozbyć, choć tutaj jednak trzeba odnotować, to on go mianował w 2018 roku w trakcie swojej pierwszej kadencji na szefa rezerwy federalnej i Biden postanowił go utrzymać na drugą czteroletnią kadencję jako szefa rezerwy federalnej.
Trump powiedział przed dwoma dniami, że nie chce go zwolnić.
To znaczy, że Trump to powiedział, tylko tyle to znaczy oczywiście.
No bo jednak wcześniej, znaczy oczywiście zdanie prezydenta mogło się zmienić, natomiast biorąc pod uwagę jakąś taką dłuższą ścieżkę trwającą od początku tej drugiej kadencji Trumpa i nacisk, to jak bardzo Donald Trump naciska w sferze publicznej, jak wiele mówi o tym, że gdyby miał niższe stopy procentowe przyznane przez, znaczy gdyby bank centralny, Fed, obniżył stopy procentowe, to Amerykanom żyłoby się po prostu lepiej,
Natomiast to wynika też z jakiegoś osobistego, wydaje mi się, konfliktu czy zadry, którą Trump i nie potrafi uargumentować, z czego ona konkretnie wynika.
To nie jest nic dziwnego, natomiast jeżeli faktycznie dodamy do tego ten kontekst nacisków na Powella, tych gruźb, które od kilku miesięcy faktycznie się nie pojawiały, ale pierwsze pół roku tej kadencji Trumpa upływało pod takim znakiem, że jak Fed nie obniży stóp, to może go zwolnię, może on sam się powinien podać do dymisji i już odejść.
Trzeba też przypomnieć, że Fed faktycznie te stopy w 2025 roku obniżał, tylko nie tak dynamicznie, jak Trump by sobie tego życzył.
To absolutnie nie spełnia oczywiście oczekiwań Trumpa, bo on chciałby dojść jak najszybciej do poziomu zero.
Trump, jak wspomniałem, mówi, że nie chce go teraz zwolnić, co znowu niewiele znaczy, poza tym, że prezydent wygłosił taką deklarację.
Natomiast Trump mu teraz daje wszystkie argumenty do tego, żeby pozostać na tej kadencji i obronić tej polityki monetarnej, bo tak to Powell ewidentnie czuje.
I tutaj wydaje mi się, że o ile misją Trumpa jest po prostu takie cele personalne, osobiste nastawienie do Powella, o tyle Powell czuje się w takiej misji faktycznie obrony polityki monetarnej i stabilizacji gospodarczej Stanów Zjednoczonych.
Chodzi o to, żeby nie zwolnić miejsca w Radzie i dać Trumpowi możliwość nominacji kandydata, który był
byłby bardziej przychylny do tego, żeby szybko głosować za obniżeniem tych stóp procentowych, bo takich osób w Radzie jest obecnie w tym zarządzie trzy nominowanych przez Trumpa, którzy wydaje się byliby skłonni do tego.
Trump zresztą próbuje... Licząc Powella?
Mamy trzech już powiedzmy zwolenników na korzyść powiedzmy oddających głos Trumpa. ...
Natomiast jest jeszcze drugi wątek w tym wszystkim, to znaczy nawet jeżeli Powell zdecyduje się zostać, to Donald Trump walczy też z jedną z członkiń zarządu, z Lisa Cook, mianowaną przez administrację Bidena.
otworzy i będzie się mógł pojawić czwarty członek rady przychylny powiedzmy Trumpowi.
Tylko to też jest pytanie, na ile ten idealistyczny plan Trumpa się powiedzie, bo jak widać sąd najwyższy, w którym jest przewaga konserwatystów, w tym trójka z dziewięciu sędziów mianowana przez samego Trumpa, wcale nie w każdej sprawie orzeka na korzyść Donalda Trumpa.
Stąd Najwyższy rozważa orzeczenie w sprawie legalności taryf celnych narzuconych przez Trumpa na początku kadencji.
Trump ewidentnie próbował tutaj rozszerzyć swoje kompetencje, jak w wielu przypadkach, i uzyskać przychylny dla władzy wykonawczej, ogólnie dla modelu władzy wykonawczej, wyrok Sądu Najwyższego.
Trump co więcej obiecuje jeszcze inne wydatki, 2000 dolarów tam w czekach dla Amerykanów najbiedniejszych, prawda?
No różne ma pomysły na wydatkowanie tych pieniędzy, a przynajmniej wydaje się, idziemy w stronę taką, że sąd wcale nie jest przychylny wizji Trumpa.
Co więcej, nawet właśnie sędzia Amy Coney Barrett, którą Trump mianował pod koniec swojej pierwszej kadencji, powiedziała, że jeżeli sąd zdecyduje tak, żeby uznać, iż te stła są niekonstytucyjne, to to wywoła ogromny chaos faktycznie i nie wiadomo, co się tak naprawdę będzie musiało wydarzyć, ale to nie tworzy podstaw do tego, żebyśmy my tworzyli chaos konstytucyjny.
ale wydaje się, że ścieżka tutaj jest, przyznajmy, przez większość sędziów widziana odwrotna w stosunku do tego, jak to postrzega sam Trump.
decyzji, które no jeśli pójdą nie po linii Trumpa, nie po myśli Trumpa, mogą spowodować totalny chaos gospodarczy nie tylko w Stanach Zjednoczonych, tylko w skali globalnej, powiedzmy sobie szczerze.
To wszystko to są próby wywrócenia przez Trumpa porządku prawnego w kraju, czy raczej testowanie jego granic?
Więc Trump i jego otoczenie absolutnie wierzą w to, że władza wykonawcza, to znaczy prezydent jednoosobowo, powinien mieć dużo szerszą władzę, dużo szerszą swobodę decydowania o tym, co się dzieje przede wszystkim w ramach aparatu państwowego, ale w ogóle też w państwie jako takim.
I ten rok, mimo wszystko, że on był dynamiczny, upływa nam już pierwszy rok prezydentury Trumpa,
I jakiekolwiek działanie Trumpa, a zwłaszcza te działania właśnie na pograniczu prawa, będą bardzo silnie testowane przez kongres.
Natomiast mam jednak taką tezę, że te wybory połówkowe mogą być jednymi z mniej ważnych, przynajmniej jeżeli chodzi o ograniczanie właśnie kompetencji prezydenta, bo Trump i tak się nie przejmuje współpracą z kongresem.
Więc to aż tak powiedzmy nie powstrzyma Trumpa, jeżeli chodzi o budowanie swojego, nazwijmy to, dziedzictwa.
My w tej rozmowie w ogóle nie dotknęliśmy polityki zagranicznej Donalda Trumpa.
Mówiąc o niej bardzo często wspomina się, że Trump łamie prawo międzynarodowe.
gdzie Trump, a zwłaszcza Marco Rubio, musieli gimnastykować, żeby tłumaczyć, że to nie była żadna inwazja, tak?
Tylko teraz rozmawiamy o tym, czy Trump jeszcze mimo wszystko gdzieś tam się mieści w granicach prawa.
Jeżeli musimy wykroczyć poza prawo, to ja uważam, że Trump naprawdę szczerze mówił z głębi serca, nazwijmy to, że to, co go ogranicza, to jest jego własna moralność, a nie zasady prawa, czy to międzynarodowego, czy nawet, obawiam się, krajowego.
To oczywiście w roku, w którym prezydent Trump obłożył masę krajów taryfami celnymi.
Trump zgodził się też na sprzedaż przez firmę Nvidia chipów H200, to jest drugi pod względem zaawansowania technologicznego produkt Nvidia.
Wcześniej prezydent Trump nie zgadzał się na jego sprzedaż do Chin.
Chiny odrzuciły także tłumaczenia prezydenta Trumpa jakoby...
Nawet doszło do swego rodzaju scysji między Władimirem Putinem a Donaldem Trumpem.
ponieważ jak Rosjanie bardzo ostro zaatakowali, to Trump się zdenerwował i raz na pokładzie Air Force One, bo on tam też składa specjalne oświadczenia dla mediów, stwierdził, że Putin to człowiek, który, cytuję, strzela do ludzi.
ponieważ 30 października ubiegłego roku doszło do osobistego spotkania prezydenta Xi Jinpinga z prezydentem Donaldem Trumpem na terenie bazy amerykańskiej w Korei Południowej w Busan i tam były ustalenia nadal obowiązujące do chwili, kiedy rozmawiamy.
że prezydent Trump w kwietniu, 26 kwietnia jest wyznaczony jako data, złoży wizytę oficjalną w Chinach, a następnie we wrześniu tego roku Xi Jinping będzie z wizytą oficjalną w Stanach Zjednoczonych.
Widząc, co się dzieje wokół Wenezueli, Kuby, Grenlandii, teraz Iranu, wyciągają wnioski, że mogą upiec swoją pieczeń i chcą pójść ze Stanami Zjednoczonymi, czytaj Donaldem Trumpem, na Big Beautiful Deal.
Panie profesorze, Trump wysyła jasny sygnał i to zarówno jeśli chodzi o Wenezuelę, jak i Grenlandię.
Bardziej chyba istotne jest to, czy Chińczycy odebrali tę akcję jako taki przytyczek ze strony Amerykanów i takie powiedzenie, że słuchajcie, to jest nasz teren, macie port w Peru, macie związki z Argentyną, zresztą Milei, który jest przecież przyjacielem Donalda Trumpa, nie przeszkadzają bardzo silne związki.
ponieważ Donald Trump oficjalnie powrócił do zdawałoby się dawno zapomnianej doktryny Monroe jeszcze z 1823 roku, którą a jakżeby inaczej zdefiniowano jako doktrynę Monroe, czyli od Donalda i w ramach tej doktryny zachodnia półkula to obszar oddziaływania Stanów Zjednoczonych Ameryki.
To wszystko, o czym pan mówi, pokazuje bardzo mocno, że te cła i ta polityka, którą Trump prowadził w zeszłym roku, Chinom w ogóle nie przeszkodziła.
Chiny, jak wspomniałem na początku, notują rekordową nadwyżkę w handlu globalnym i z ich punktu widzenia to niech Trump dalej cli wszystkie kraje, one będą handlować z Chinami.
Mianowicie, kiedy 2 kwietnia ubiegłego roku Donald Trump, jak zwykle z ogromną prawą medialną, ogłaszał te dodatkowe cła i taryfy.
I teraz, szanowni państwo, panie redaktorze, kiedy Donald Trump znowu ogłosił, że dodatkowe cła będą obowiązywały wobec wszystkich partnerów Iranu.
W tym sensie wydaje się, że Donald Trump będzie się musiał z tego chyba wycofać w przypadku Iranu i Chin, dlatego że Chiny mogą znowu powiedzieć, no nie dotrzymałeś porozumienia, które było i ustalenia, no to my znowu wracamy do ziem rzadkich.
No ale ta decyzja w sprawie NVIDII i sprzedaży zaawansowanych czipów Chinom pokazuje, że chyba Trumpowi zależy na utrzymaniu...
Wracając do operacji i planowanych operacji Donalda Trumpa, myślę nie tylko o Wenezueli, także o Grenlandii, Iranie, zdaje się, że ta operacja została wstrzymana, przynajmniej w tej chwili tak się wydaje.
Przecież Chiny uznają Tajwan za część swojego terytorium i one nie muszą czekać na to, żeby Trump pokazał im, jak to się robi.
I niewątpliwie to, co w tej chwili robi administracja amerykańska i osobiście Donald Trump, Chinom pewne furtki otwiera.
No i zobaczymy, jakie będą porozumienia między Donaldem Trumpem a Xi Jinpingiem.
Natomiast tam w ostatnim miesiącu minionego roku sytuacja zrobiła się dynamiczna bardzo, ponieważ już po spotkaniu, do którego nawiązywałem, czyli Trump-Xi Jinping w Busan,
Donald Trump uważa, że każda forma regulacji działalności technologicznych firm amerykańskich to jest zamach na Amerykę.
dlatego że Trump zastraszył Europejczyków i widzimy, jakie to ma znaczenie biznesowe.
Ostatnie odcinki
-
Raport o książkach – Jan Klata o „Termopilach P...
02.02.2026 16:00
-
Raport o stanie świata - 31 stycznia 2026
31.01.2026 08:00
-
Raport na dziś - 28 stycznia 2026
28.01.2026 14:10
-
Raport o książkach – Jerzy Koch o nowym przekła...
26.01.2026 16:00
-
Raport o stanie świata - 24 stycznia 2026
24.01.2026 08:00
-
Raport o sztucznej inteligencji - Rozbierz czło...
22.01.2026 16:00
-
Raport na dziś - 21 stycznia 2026
21.01.2026 13:08
-
Raport o książkach – Przemek Dębowski o projekt...
19.01.2026 16:00
-
Raport o stanie świata - 17 stycznia 2026
17.01.2026 08:00
-
Raport na dziś - 14 stycznia 2026
14.01.2026 14:31