Mentionsy

Radio Wnet
16.01.2026 07:59

Odwrócona piramida żywieniowa. Dr Raczyk: To największy zwrot od dekad

 

Nowa piramida żywieniowa w USA

Administracja Stanów Zjednoczonych ogłosiła nowe zalecenia żywieniowe na lata 2025–2030, których integralną częścią jest zmieniona piramida żywieniowa. Dokument wyraźnie odchodzi od modelu opartego na produktach wysoko przetworzonych i nadmiarze węglowodanów, stawiając w centrum „prawdziwe jedzenie”: warzywa, owoce, białko i zdrowe tłuszcze.

W nowej piramidzie węglowodany tracą dominującą pozycję – mają pełnić rolę uzupełniającą i pochodzić głównie z produktów pełnoziarnistych bogatych w błonnik. Zmiany wywołały szeroką debatę w środowiskach medycznych i dietetycznych, bo wpływają nie tylko na indywidualne wybory żywieniowe, ale także na programy żywienia w szkołach, wojsku i instytucjach publicznych.

O sens i konsekwencje tej zmiany Krzysztof Skowroński pytał w Poranku Radia Wnet Mariannę Raczyk, badaczkę z Instytutu Rozrodu Zwierząt i Badań Żywności PAN. Zdaniem dr Raczyk sama próba zmiany dotychczasowego modelu jest potrzebna i długo oczekiwana.

Bardzo się cieszę, że ktoś wreszcie zaczął coś robić z obecną piramidą żywienia, bo ona na pewno wymaga aktualizacji i uwzględnienia najnowszych badań. To jest krok odważny

– oceniła. 

Jednocześnie podkreśla, że nowa piramida powinna być oceniana wielowątkowo i z dystansem.

Będziemy musieli poczekać na oficjalne stanowiska takich instytucji jak WHO czy EFSA, które wyznaczają globalne trendy i rekomendacje żywieniowe

– stwierdziła. 

https://wnet.fm/2026/01/09/nowa-piramida-zywienia-priorytetem-bialko-zdrowe-tluszcze-i-warzywa/

„Prawdziwe jedzenie” zamiast przemysłu spożywczego

Jednym z głównych haseł nowej piramidy jest powrót do żywności nisko przetworzonej.

To, że powinniśmy jeść prawdziwe jedzenie – real food – to coś, z czym nikt rozsądny nie będzie dyskutował. Dużo warzyw, unikanie prostych cukrów, słodyczy i nadmiaru soli – to są bardzo dobre kierunki

– powiedziała. 

Ekspertka zwraca uwagę, że piramida ma dziś inną funkcję niż dawniej.

Nie mamy już precyzyjnych zaleceń typu: ile dokładnie czego jeść. To może być trudne dla odbiorców, bo wcześniej piramida bardzo jasno wskazywała proporcje. Teraz przekaz jest bardziej ogólny

– dodała. 

Najwięcej emocji wzbudza powrót tłuszczów zwierzęcych i pełnotłustego nabiału.

Jajecznica na maśle z bekonem? Tak, to może być przykład śniadania w tym modelu

– mówi dr Raczyk.

Jak podkreśla, strach przed tłuszczami nasyconymi przez lata był wzmacniany przez część środowisk medycznych, ale dziś obraz jest bardziej złożony.

Nie ma jednoznacznych dowodów, że tłuszcze zwierzęce w umiarkowanych ilościach są tak szkodliwe, jak przez lata twierdzono. Co więcej, nadmiar niektórych tłuszczów roślinnych również może sprzyjać stanom zapalnym

– powiedziała. 

Kluczowe znaczenie ma jakość i stopień przetworzenia produktów.

Jeżeli skupimy się na żywności pochodzenia zwierzęcego, ale nisko przetworzonej i w rozsądnych ilościach, to znajdziemy tam wiele korzystnych związków dla zdrowia

– wskazała. 

Powrót do jadłospisu przodków?

Nowa piramida – zdaniem badaczki – przypomina w pewnym sensie dietę sprzed epoki przemysłowej.

To trochę powrót do naszych praprzodków. Ludzie od początku żywili się głównie mięsem i warzywami. W tym sensie ta piramida idzie w bardzo pierwotnym kierunku

– oceniła. 

Zastrzega jednak, że nie oznacza to bezrefleksyjnego zwiększania spożycia mięsa.

Moim zdaniem w diecie nadal powinno być więcej ryb niż czerwonego mięsa. To nie jest zachęta do jedzenia steków bez ograniczeń

– dodała. 

Dr Raczyk podkreśla, że nauka rzadko daje szybkie i jednoznaczne odpowiedzi.

Część naukowców będzie tę piramidę popierać, a część będzie z nią polemizować. Tak działa nauka – postęp oznacza także korekty wcześniejszych założeń

– mówiła. 

Na koniec zaznacza, że żadna piramida nie zastąpi indywidualnego podejścia.

To są rekomendacje. Każdy powinien dopasować je do swojego stylu życia, aktywności fizycznej i stanu zdrowia. Zmiana nawyków żywieniowych jest bardzo trudna i musi być rozsądna

– podsumowała. 

/fa

Szukaj w treści odcinka

Znaleziono 82 wyników dla "Instytut Rozwoju Zwierząt i Badań Żywności Polska"

Było o polityce, będzie o jedzeniu.

Doktor Marian Naraczek, Instytut Rozwoju Zwierząt i Badań Żywności Polska, Akademia Nauk jest gościem poranka w net.

Dzień dobry pani doktor.

Dzień dobry.

O tej rewolucji Trumpa, o odwróconej piramidzie porozmawiamy.

Jak pani ocenia w ogóle tę nową strategię żywieniową Stanów Zjednoczonych?

Bardzo ciekawy temat, na pewno zbudujący wiele kontrowersji, pytań i burze w internecie i wielu innych mediach społecznościowych.

Tutaj właściwie do tematu trzeba podejść wielowątkowo.

Osobiście bardzo się cieszę, że ktoś zaczął coś robić z obecną piramidą żywienia, ponieważ ona na pewno wymaga aktualizacji i uwzględnienia najnowszych badań i zaleceń.

Więc tutaj bardzo odważny krok.

Na pewno będziemy musieli poczekać na oficjalne stanowisko WHO, czyli Światowej Organizacji Zdrowia, czy dla nas też bardzo ważną jednostką,

która nam wskazuje trendy i zalecenia żywieniowe jest EPSA, Europejski Urząd do Spraw Bezpieczeństwa Żywności.

Niemniej wiele osób na pewno już jest ciekawych, czy warto się stosować do tej nowej piramidy żywienia.

Uważam, że ma ona wiele zalet i wskazuje przede wszystkim na to, żeby jeść żywność prawdziwą.

Real food po angielsku jest to też chyba jedno z głównych takich haseł przewodnich, które mają za tą piramiiść.

I to właśnie jest bardzo ważne, z tym na pewno nie będziemy dyskutować, że powinniśmy jeść żywność nisko przetworzoną.

No właśnie duża ilość warzyw, to też było zawsze...

ważnym zaleceniem żywieniowym.

No i żeby unikać prostych cukrów, słodyczy, soli.

I ta piramida właśnie bardzo fajnie nam to obrazuje, pokazując mnóstwo warzyw, owoców, również sporą ilość mięsa.

Tutaj to, co może być trudne dla odbiorcy, to że nie ma tutaj jakby konkretnego zalecenia, ile czego jeść, bo jesteśmy przyzwyczajeni, że piramida miała nam pokazywać, że zaczyna się od bazy naszego talerza, czyli zawsze było, że najwięcej właśnie zbożowych produktów pełnoziarnistych i później tam szła ku górze, pokazując z czego najmniej jeść.

Myślę, że ta piramida jest trochę inaczej przedstawiona, inaczej ma nam przekazać informacje, nie wskazując właśnie już konkretnie ile jakich produktów.

Ale czy tam białko, pełnotłusty nabii tłuszcze, to jak powinno wyglądać Pani doktor nasze śniadanie?

No jajecznica na maśle na przykład z bekonem.

No dobrze, ale co się zmieniło?

Bo mówimy, że to jest rewolucyjne podejście.

Co się zmieniło w tym nastawieniu amerykańskim?

Zmieniło się to, że dotychczas bardzo ludzie się bali tłuszczów zwierzęcych i wiele organizacji, zwłaszcza kardiologów, zaleca, żeby stosować tłuszcze roślinne, a unikać tłuszczy zwierzęcych, czyli tych nasyconych.

Ale to też jest właśnie temat, który cały czas jest poddawany badaniom i

Nie ma jednoznacznego zdania, że tłuszcze zwierzęce czy cholesterol, czy właśnie tłuszcze nasycone tak źle wpływają na nasze zdrowie.

Więc to jest właśnie...

Szereg badań, które pokazują rzeczy z różnych stron.

Na pewno w naszej diecie jest za dużo kwasów 18,2.

Czyli jakby zalecamy kwasy nienasycone, które pochodzą z roślin.

Ale okazuje się, że nadmiar tych nienasyconych kwasów tłuszczowych może też się przyczyniać do procesów oksydacyjnych, do stanów zapalnych w naszym organizmie.

Więc jeżeli tu będziemy jednak skupiać się bardziej na tym, żeby jeść nawet tą żywność pochodzenia zwierzęcego, która jest nisko przetworzona w odpowiednich ilościach, no to na pewno znajdziemy tam szereg...

Związków substancji, które są dla naszego zdrowia korzystne.

Ale czy to jest taki powrót, bym powiedział, konserwatywny powrót do jadłospisu, którym mieliśmy, no takiego tradycyjnego, nazwijmy to, tradycyjnego polskiego jadłospisu?

To się zgadza, tak.

No tutaj moim zdaniem powinny być na przykład więcej ryb niż tego mięsa typu kurczaki czy steki, ale

Ale patrząc na tą piramidę też możemy sobie uświadomić, że to jest trochę powrót do naszych praprzodków.

Bo w zasadzie od początku ludzie głównie żywili się mięsem i warzywami.

I wydaje mi się, że to trochę w tym kierunku idzie.

I...

Pytanie teraz, czy faktycznie badania naukowe będą w stanie poprzeć słuszność tej piramidy.

Myślę, że to wymaga właśnie głębszego zastanowienia się i wydania oficjalnych rekomendacji przez właśnie światowe jednostki, właśnie jak WHO czy EPSA.

Ja uważam, że to podejście nie jest złe.

Ale to jest tak, że WHO wydało kiedyś dokument, którego ten dokument amerykański jest kontrdokumentem, jest inny niż te zalecenia, które ma WHO?

No może jest delikatnie inny, ale moim zdaniem wcale tak mocno nie odbiega.

Na pewno zalecenia zawsze było, żeby unikać prostych cukrów.

I ta piramida to uwzględnia.

Unikać dużej ilości soli, to też uwzględnia.

Trzecia rzecz to właśnie unikać nasyconych kwasów tłuszczowych pochodzenia zwierzęcego.

Tego rzeczywiście nie uwzględnia.

Pytanie teraz, czy one rzeczywiście są takie złe dla nas.

Myślę, że to by wymagało już wnikliwego...

Badania.

Badania, tak.

Badania albo po prostu podsumowania tego, co dotychczas było zrobione i przyjrzenia się jeszcze raz zalecenia.

No właśnie to jest takie najbardziej ciekawe, że cały czas robimy badania, postęp idzie na przodu i musimy niestety się też przygotować, że takie dosyć drastyczne zmiany mogą się pojawiać.

Ale robimy badania i okazuje się, że to, co lubimy, jest zdrowe, a to, czego nie lubimy, może okazać się niezdrowe.

Chociaż nie, to nie jest naukowe twierdzenie.

To jest takie intuicyjne twierdzenie, bo te proste cukry są niezdrowe, czyli jak ktoś je za dużo czekolady, to nie jest dobrze.

Dobrze, panie doktorze, zrozumiałem?

Dobrze, niemniej to są rekomendacje, a wiadomo, że zmiana nawyków żywieniowych jest bardzo trudna i też musimy indywidualnie spojrzeć na swój styl życia, na ilość aktywności fizycznej, na rodzaj wykonywanej pracy i też dopasować tą piramidę do siebie.

I będziemy do siebie dopasowywać.

Czy ten dokument, on miał jakieś takie argumenty naukowe, czy to było po prostu takie stwierdzenie, no to odwracamy piramidę?

Nie, myślę, że musiał mieć argumenty naukowe i wielu, właśnie to jest ciekawe, że piramida na pewno wywołała wiele kontrowersji i część naukowców będzie ją popierać, a część będzie jej zaprzeczać i będzie z nią dyskutować.

Dokładnie, dokładnie.

Niemniej warto na nią spojrzeć i trochę się podporządkować.

A jak się trzyma Polska Akademia Nauk?

W sensie jakie ma zdanie, tak?

Nie, nie, nie, tak myślałem ogólnie, ale zadam inaczej pytanie.

Czy w Polskiej Akademii Nauk jest stołówka?

O, nie ma.

Nie ma.

Nie ma.

Mamy nową siedzibę, ale niestety nie wzięli pod uwagę w inwestycji wybudowania stołówki, dlatego raczej każdy nosi swoje jedzenie, co pewnie jest i lepsze.

I zdrowsze.

Pani doktor, bardzo serdecznie dziękuję za rozmowę.

Dziękuję bardzo.

Pani doktor Mariana Raczek, Instytut Rozrodu Zwierząt i Badań Żywności Polskiej Akademii Nauk była gościem poranka w net.

0:00
0:00