Mentionsy

Dzień dobry, witam państwa.

Magdalena Sitek przed mikrofonem, a naszym gościem jest pan Jan Jóźwik, okręgowy inspektor pracy w Kielcach.

Witam pana, panie inspektorze.

Witam pani redaktor, witam państwa.

Panie inspektorze, porozmawiamy sobie o nowelizacji kodeksu pracy, jedną z takich najważniejszych zmian w kodeksie pracy w tym właśnie już trwającym.

W 2026 roku jest nowe podejście do ustalania stażu pracy.

Zgodnie z artykułem 302, paragraf od 1 do 7 Kodeksu Pracy, do stażu pracy będą wliczane już nie tylko okresy zatrudnienia na podstawie stosunku pracy, lecz także liczne formy aktywności zawodowej oraz statusy osób wykonujących pracę poza umową o pracę.

O szczegółach już teraz w naszej rozmowie.

Zacznijmy w ogóle od tej nowej definicji stażu pracy, bo myślę, że możemy mówić o pewnym przełomie.

Tak, zgadzam się.

Jest to dosyć ważna zmiana.

Definicja do stażu pracy, okresu zatrudnienia dzisiaj obejmowała jedynie stosunek pracy, czyli nasze aktywności na podstawie umowy o pracę.

Wprowadzona nowelizacja dokłada do tego jeszcze dużo więcej aktywności.

Mówimy już teraz o wykonywaniu pracy na podstawie własnej działalności gospodarczej, pozarolniczej.

Wchodzą też teraz już umowy cywilnoprawne, umowy zlecenia lub inne umowy o świadczenie usług, których stosujemy zgodnie z kodeksem cywilnym, przepisy dotyczące zlecenia.

Mówimy już o wykonywaniu pracy na podstawie umowy agencyjnej.

Mówimy też o bycie członkiem rolniczych spółdzielni produkcyjnych i kółek rolniczych.

Mówimy też o zaliczaniu pracy poza granicą, też na innej podstawie niż stosunek pracy.

Ten zakres jest bardzo szeroki, czyli nasze mamy, które nam kiedyś mówiły, umowa o pracę jest najważniejsza, bo to się będzie liczyło do emerytury.

Dzisiaj to się zmienia, jak mamy własną działalność, jak pracujemy za granicą, też nam się to liczy.

Tak, dzisiaj przełom polega na tym, że tak naprawdę zrównujemy wreszcie różne aktywności.

Dzisiaj ktoś, kto przychodzi do pracy, powiedzmy, bo jesteśmy jednostką publiczną i mamy dodatki stażowe, nagrody jubiluszowe, więc ktoś, kto u nas rozpoczął pracę i ma kilkuletni, powiedzmy, trzyletni staż pracy, miał do tej pory, na podstawie umowy o pracę, miał trzyprocentowy dodatek stażowy.

Jeśli teraz przedstawi umowy zlecenia z kilku lat, to znacznie wzrośnie po prostu ten dodatek dla tej osoby.

I myślę, że jest takich osób bardzo dużo w Polsce.

Myślę, że wiele uśmiechów się pojawiło na twarzach po tych zmianach i po tej nowelizacji kodeksu pracy.

Mówimy o ogólnym i o zakładowym stażu pracy.

Zakładowy w danym zakładzie, ile przepracowaliśmy, no ale ogólne to wiadomo, raz tu, raz tam.

Tak, bo to też ważne jest, żeby powiedzieć,

Po co są te dodatki?

Do czego liczymy?

Do jakich uprawnień?

I teraz jeśli mówimy o stażu ogólnym, to mówimy tutaj choćby do okresu, który wliczamy do ustalenia wymiaru urlopu wypoczynkowego, czy też nabycia prawa w ogóle do...

To wtedy zliczamy staż pracy z wszystkich firm, w których pracowaliśmy.

Natomiast zakładowy dotyczy tylko uprawnień konkretnych nabywanych poprzez zatrudnienie w konkretnym tym zakładzie, w którym jesteśmy i na przykład długość okresu wypowiedzenia.

Zależy od tego, ile pracujemy w tym zakładzie.

Podobnie kwestia wypłaty odprawy pośmiertnej, czy też odprawy w związku z rozwiązaniem umowy o pracę z przyczyn nie dotyczących pracownika.

Tutaj jest warunek, że pracodawca musi zatrudniać 20 pracowników, ale tutaj właśnie to wszystko zależy i wszystko się bierze pod uwagę, ten staż pracy, który jest w danym zakładzie.

Ale to wszystko będzie trzeba jakoś, panie inspektorze, udokumentować, pokazać, przedstawić.

No właśnie, jak to robić?

Jakie są sposoby dokumentowania tych poszczególnych okresów pracy?

To bardzo ważna kwestia.

Trzeba jeszcze dla porządku podać, że te przepisy weszły w życie od 1 stycznia 2026 roku dla...

Kielcach 15.01.2026.

Wszelkie dokumentowanie.

Ustawodawca przyjął, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych będzie wydawał zaświadczenia o tym, że ktoś podlegał.

Jeśli na przykład mówimy o działalności gospodarczej prowadzonej przez osobę fizyczną, to ta osoba opłacała składki na ubezpieczenie emerytalne, rentowe czy wypadkowe.

Dzisiaj, gdy zwróci się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych elektronicznie poprzez portal ZUS-u,

Zaznaczy po prostu i ZUS wyda zaświadczenie o tym, że w tym okresie opłacane były składki.

Jeśli ktoś pracował na podstawie umowy zlecenia, umów cywilnoprawnych, umów agencyjnej, to dostanie z ZUS-u zaświadczenie o tym, że podlegał obowiązkowi ubezpieczeniowemu.

I podobnie tego typu będzie wydawał zaświadczenia z ZUS.

Ale to wtedy, jeśli on ma w bazie te dane.

Bo ta ustawa przewiduje też szczególne sytuacje, bardzo istotne i też chcę to podkreślić dla młodych ludzi.

Ponieważ jeśli dzisiaj osoba, która ukończyła szkołę średnią jest też studentem, może być taka osoba, ona wykonując pracę na podstawie umowy zlecenia

Nie podlega ubezpieczeniu, więc powiedzielibyśmy, to ZUS nie ma żadnej możliwości po prostu wydania zaświadczenia.

Nie ma bazy żadnej.

Ale po pierwsze, mimo wprowadzono, że będzie się zaliczał ten okres, co jest bardzo ważne dla młodych ludzi.

Do stażu będzie im się wliczał, ale wykazanie to już będzie inicjatywa.

Trzeba będzie pokazać dokument pracodawcy, przedłożyć tą umowę, zlecenie i dlatego tu jest ważne.

To, co może ZUS wydaje i to robi bardzo sprawnie, bo sprawdzając na stronach Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej kilka dni temu, już było 100 tysięcy wniosków.

No właśnie, ZUS został zasypany tymi wnioskami.

Dzisiaj jeszcze w raporcie dnia będziemy nieco więcej mówili, jak to wygląda od strony Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, bo tamto to się dopiero dzieje.

Ale wydaje mi się, że ZUS sobie z tym bardzo dobrze radzi.

Ja osobiście, pracownicy mojej instytucji złożyli już kilka wniosków przedłużyli wydanych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych.

Więc zakładam, że to mamy dwa tygodnie, tak?

Więc to jest bardzo szybka odpowiedź.

Panie inspektorze, bo to się dzieje.

Mówi pan, że pana pracownicy już składają.

Bardzo dużo tych wniosków jest w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych.

Jaki jest czas, jaki jest termin na dostarczenie dokumentów pracodawcy?

Bo wszyscy się pewnie zastanawiają, czy zdążę, czy mi się uda.

Dwa lata, czas kiedy mamy wykazać po prostu nasze aktywności, które potem będą doliczone do stażu pracy.

A od kiedy możemy mówić?

Od wejścia w życie te dwa lata, czyli dla firm z jednostek publicznych od 1 stycznia tego roku, a od 1 maja będą się liczyły te dwa lata dla firm z sektora prywatnego.

No to teraz już o konkretnych pieniądzach.

Od kiedy będą przysługiwać te uprawnienia?

A tutaj jeśli chodzi o dokumentowanie i wracanie się wstecz, tutaj nie ma, ustawodawca nie dał żadnej granicy, tak?

Tak, dokładnie.

Teraz okazuje się, że ważne jest nie wyrzucać.

Ktoś ma umowy, zlecenia z czasów studiów, gdzie to było 20 lat temu, trzeba wyciągać i zanosić do pracodawcy, bo pracodawca będzie miał obowiązek, jak dostanie dokumenty, przeliczenia tego stażu pracy na nowo.

Czyli taka rzeczywiście praktyczna porada, panie inspektorze, dla wszystkich, którzy nas słuchają.

Jeżeli państwo pracowali przed laty, czy za granicą, czy przez chwilę prowadzili jakąś działalność gospodarczą, to szukajcie teraz tych wszystkich dokumentów potwierdzających,

Taką działalność, aktywność zawodową i do pracodawcy najpierw.

Tak, przede wszystkim zwracamy się do ZUS-u, bo tam gdzie było, to tak jak mówiliśmy wcześniej, te obowiązki to ZUS to ma i w swoim systemie i szybko wyda zaświadczenie, ale tam gdzie mamy pracę z zagranicą i gdzie nie będzie zaświadczenia ZUS-u, to tam musimy znaleźć wszelkie dowody, czyli umowy z tym pracodawcą zagranicznym, jakieś ubezpieczenia, płacenie podatków od tego, także dokumentów, dowodów jest wiele.

Czyli dokumenty ZUS-u plus nasze dostarczamy pracodawcy, pracodawca to analizuje, przelicza i potem uwzględnia w naszych świadczeniach czy tych uprawnieniach, ale te uprawnienia obowiązują, proszę pamiętać, od daty wejścia w życie przepisów.

Tych zmian jest sporo i kolejna data wejścia w życie nowych przepisów to 27 stycznia tego roku, czyli no lada moment za kilkanaście dni.

I tam różne zmiany, między innymi te zmiany w kodeksie pracy dotyczą ekwiwalentu za pracę, wypłacania tego ekwiwalentu.

Zdarza się nieprzyjemna sytuacja, pracodawca nas zwalnia, ale urlop jest jeszcze gdzieś niewykorzystany za plecami.

No i kiedy te pieniądze powinny trafić, jak to będzie wyglądało na konto pracownika?

Dokładnie tak.

Do dnia dzisiejszego nie było sprecyzowane w przepisach, jaki jest termin wypłaty ekwiwalentu.

Rozwiązywaliśmy umowę z danym dniem, wypłata wynagrodzenia mogła przypadać później i zawsze było pytanie, czy z dniem rozwiązania umowy, czy też możemy czekać z tym do ostatniego wynagrodzenia.

Dzisiaj jest to sprecyzowane, ma być wypłacone najpóźniej z ostatnim wynagrodzeniem za pracę.

Jeśli rozwiązanie przypada wcześniej, to mamy 10 dni na wypłatę tego ekwiwalentu.

Zmianą też jest dodatkową to, że tam mamy z Funduszem Świadczeń Socjalnych jest też zmiana, bo dotyczy pracodawców, u których nie działają organizacje związkowe.

Dzisiaj wszelkie konsultacje dotyczące funduszu, ustalenia podejmować należy już z przedstawicielami co najmniej, że musi być co najmniej dwóch pracowników, a nie tak jak dotychczas jeden pracownik.

I jeszcze ważna zmiana, idziemy z duchem czasu, więc wprowadzona została możliwość składania różnego rodzaju wniosków w sprawach kadrowych online.

No tak, to długa lista, ale na waszym Facebooku Państwowej Inspekcji Pracy takie ikonki tam są, każdy może zobaczyć jak to wygląda i nieco więcej informacji

Panie inspektorze, wiele uśmiechu wywołały zmiany i wiele dyskusji w ogłoszeniach o pracę.

Już pracodawca nie może pozwolić sobie na to, że poda w ogłoszeniu zatrudnię kelnerkę.

Znaczy musimy tak, nowe przepisy, które weszły w życie w grudniu ubiegłego roku, one nakazują takie umieszczanie ogłoszeń, żeby one były neutralne płciowo.

Dużo jest z tym, oczywiście narosło różnych śmiesznych sytuacji, bo jest murarz.

Nawet mury się pojawiły, tak.

Ale wydaje mi się, że tutaj my też informujemy i też, że można zawsze wskazać stanowisku,

A jeżeli to nie będzie wskazane, to takiego pracodawcę, który daje ogłoszenie wskazując bardzo wyraźnie, że chce zatrudnić kobietę, czeka jakaś kara, jakieś konsekwencje?

Nie wykroczeniowe ze strony inspekcji pracy, ale taki pracownik, który uważa, że to ma charakter dyskryminujący, może zgłosić pozew do sądu o odszkodowanie.

Bardzo dziękuję.

Jan Jóźwik, okręgowy inspektor pracy w Kielcach.

Był gościem rozmowy dnia.

Dziękuję bardzo, panie inspektorze.

Dziękuję bardzo, pani redaktor.

Dziękuję państwu.

Magdalena Sitek, do usłyszenia.