Mentionsy

L-tryptofan, natokinaza i nozytol.

Bo wcześniej, z tego co sobie już słuchałem podcastów z Panem, to miał Pan propozycję napracowania w NATO i w ostatniej chwili został Pan wycofany do tego, żeby utworzyć, mówi się WOC w Polsce, czy mówi się Wojsko Obrony Cyberprzestrzeni?

Miał być już odpowiedni nowy krok w mojej karierze zawodowej, gdzie miałem jechać w struktury natowskie i też zajmować się tam cyberbezpieczeństwem.

To był zastępca dyrektora Cyber Operations Center w NATO w Mons.

Więc taka struktura, która odpowiada za koordynowanie operacji w cyberprzestrzeni w tym perspektywie natowskiej.

Natomiast wtedy już jakby dokumenty były na biurku i minister stwierdził, że w sumie po co mamy wysyłać człowieka, jak potrzebujemy kogoś w Polsce, żeby...

A to wszystko wynikało z tego, że w 2016 roku właśnie w Warszawie podczas szczytu NATO zdefiniowano cyberprzestrzeń jako kolejną domenę operacyjną.

I w 2016 roku właśnie na szczycie NATO w Warszawie uznano cyberprzestrzeń jako kolejną domenę operacyjną i kraje poszczególne

W NATO mówi się o zdolnościach do prowadzenia działań w domenie cyberprzestrzennej.

Natomiast chodziło tutaj o zbudowanie właśnie takiego miejsca, gdzie skonsolidujemy rozproszone zdolności, które były obecne w armii i że będzie jednoosobowa odpowiedzialność za domenę.

Natomiast tak, w 2019 w kilka miesięcy połączyliśmy rozproszone zasoby.

Pod względem leadershipu to jest wyzwanie też do chwili obecnej, natomiast początki były dość ciekawe, że usiedliśmy nagle wszyscy przy jednym stole i osoby, które ze sobą konkurowały przez kilka lat poprzednich, nagle były w jednej drużynie.

Natomiast w chwili obecnej, po tych kilku latach, widać, że nam się udało.

Natomiast jako zgrany zespół nie jesteśmy tak często rozpoznawani.

Natomiast na początku chcieliśmy stworzyć talent.

Natomiast to się odbija na urządzeniach, gdzieś tam w logach zostaje, ale nic z tym nie robimy.

Wykorzystanie, o taki przykład dość, o którym możemy powiedzieć, to jest adwersarz uzyskał dostęp do skrzynek pocztowych, służbowych naszych partnerów natowskich

Natomiast sposób, który adwersarz wykorzystywał, ten socjotechniczny, spowodował, że chciał wyciągnąć informację.

Natomiast faktycznie atrybucja jest wyzwaniem w cyberprzestrzeni.

Natomiast oczywiście staramy się...

Natomiast tak, i wracając do tego, co się dzieje na salach operacyjnych, więc nasi ludzie wchodzą w te interakcje, w zależności od tego, co robią.

Natomiast jeżeli jest podatność, która jest nikomu nieznana, no to ona teoretycznie jest stuprocentowa.

Natomiast prawdopodobieństwo, że się zmaterializuje jest ogromne w tym przypadku, więc jak najbardziej.

Natomiast nasz partner zagraniczny...

Tak, nie ma w NATO przyjętych schematów, jak powinny wyglądać wojska cyberprzestrzeni.

Natomiast jeżeli chodzi o współpracę w przypadku ataku, to się sprawdza.

Natomiast dużo energii poświęciliśmy na to.

Natomiast, więc się śmiałem, że zrobiliśmy wiele szkoleń

No to staraliśmy się to od razu zmieniać, natomiast też mówiłem, słuchajcie, ale to też nie jest, że to dalej jest to wojsko, to są dalej żołnierze i wam gwarantuję, że jak będzie święto narodowe,

Natomiast każdego dnia oni są na salach operacyjnych.

Natomiast w chwili obecnej pojawiła się ta przestrzeń z kilku powodów, uważam, bo Dekawoz jest rozpoznawalną, stało się taką rozpoznawalną marką poniekąd wśród ekspertów też.

Natomiast te ataki się rozkładają tak wykładniczo.

Partnerstwie rozumianym jako wymiana informacji z naszymi krajami w ramach NATO, Unii Europejskiej, ale też z big techami.

Natomiast też posiadamy, i tyle mogę powiedzieć w sumie, że posiadamy kompetencje do prowadzenia operacji ofensywnych.

W ramach współpracy międzynarodowej przychodzi mi to głównie do głowy ćwiczenia, które mają miejsce, największe takie na świecie, w ogóle natowskie ćwiczenia, Locksheet się nazywają.

I znowu inne nasze zespoły ofensywne zbierają się w Estonii, w Tallinie, w CCDCOI, w takim centrum doskonalenia cyberbezpieczeństwa NATO i atakują równolegle wszystkie te kraje, te blue teamy.

Natomiast tutaj też pokazujemy z jednej strony, jaka to jest współpraca pomiędzy wojskiem a ekspertami z cywila, bo ten zespół nasz jest to zespół prowadzony przez mojego oficera, ale tam są też eksperci z banków, z infrastruktury krytycznej i tak dalej, więc uczymy się tej współpracy.

I my też w ramach tych działań ofensywnych w NATO definiuje się taki program z CEPFA, gdzie szereg krajów określa czy definiuje, że posiada kompetencje do prowadzenia działań ofensywnych i do tego programu dostępuje.

Więc natomiast właśnie i to jest super.

Natomiast kontraktor oczywiście pozwala im na dużą elastyczność w działaniu, ale też są związania, mamy case Snowdena i parę innych pewnie, które można by przytoczyć.

Na przykład jak słuchałem sobie o wojnie w Ukrainie, no to nie można było używać określonej amunicji, bo Rosjanie i takiej później używali, natomiast było to traktowane jako zbrodnia wojna.

Natomiast już teraz technologia pozwala na to, żeby budować roje dronów, gdzie ta sztuczna inteligencja jest już też na takim poziomie zaawansowania, że pozwalałaby, żeby ten to rój dronów podejmował decyzję.

Natomiast musi być to rozwiązanie gotowe na taki czerwony guzik, że jeżeli adwersarz by tutaj wykorzystywał innego typu...

Ja myślę, że już wystartowaliśmy dość szybko, bo jeżeli mówimy o krajach NATO, to chyba byliśmy trzecim wojskiem.

W strukturach NATO, w ICT, to jest jedno z dowód strategicznych w Stanach Zjednoczonych, jest też taka struktura i my byliśmy Polacy, gdzie utworzyliśmy to centrum.

Natomiast ja i tak uważam, że jak już adresować, to jeżeli jest jedno... To jest poniżej pasa zagrania, moim zdaniem.

Natomiast, no tutaj...

Natomiast większość ludzi, jak się mówi też w IT, to zazwyczaj odchodzi od szefa, a nie z instytucji.

Natomiast są wyjątkowe osoby.

projekty przyszłościowe, natomiast zależy na tym, żeby właśnie być up to date z tym, co się dzieje, bo jakby przyszłość jest teraz.

On się pojawił, ale tam mówimy teraz, bo teraz mówiąc o kubitach, które się pojawiają, mamy kubity fizyczne, które wielu dostawców mówi o tych kubitach fizycznych, że ich komputer to ma i tyle, i tyle komputerów fizycznych, natomiast większe

Natomiast jeżeli największym wyzwaniem w dalszym ciągu jest człowiek i jego możliwość jego wykorzystania do tego, żeby przeprowadzić atak.

Natomiast nie sądzę, żeby tam kred był.

Natomiast adwersarze zawsze będą znajdowali nowe rozwiązania, jak obejść te wyuczone zachowania.

Oczywiście nasza infrastruktura jest naszą infrastrukturą, natomiast wojsko by prowadziło działania, potrzebuje też infrastruktury, której nie jesteśmy właścicielem.

Natomiast jeżeli mówimy tu już o grupach HPT, z którymi my walczymy, to to są grupy, które są odpowiednio finansowane, dedykowane do odpowiednich działań.

ma się dostęp do tej infrastruktury, że można tam spróbować polować na tych adwersarzy, zbierać artefakty, te cyfrowe ślady, to nie jest tak w stu procentach, bo ja sobie w głowie jestem w stanie wyobrazić taki scenariusz, że jest ta cyberbroń, która tam jest bezplikowa, natomiast gdzieś w rejestrach, gdzieś zostaje ten cyfrowy ślad obecności, który miał miejsce.

Natomiast ta technologia tak.

Natomiast jeżeli ktoś nie był karany, a ma umiejętności, no to zawsze może się wykazać.