Mentionsy

W początku listopada Rada Unii wprowadziła poprawkę, która umożliwi przesunięcie wdrożenia systemu ETS2 o rok do 2028.

Obecnie obowiązujący ETS1 obejmuje energetykę, ciepłownictwo systemowe i duży przemysł.

Na tej Radzie Środowiskowej, o której wspomniałaś, rzeczywiście zapadła decyzja o przesunięciu wejścia w życie ETS2 na 2028 rok.

I teoretycznie dyrektywa EU ETS przewiduje taki tryb, tylko pod warunkiem, że ceny paliw będą bardzo wysokie.

Więc można powiedzieć, że w dyrektywie był opisany scenariusz, w którym ETS2 wchodzi w 2028 roku.

Teoretycznie jest już w ten sposób nowy plan i teraz zatwierdzenie go Parlament Europejski potwierdził, że tą propozycję Rady popiera, więc można powiedzieć, że jest to formalność.

I można powiedzieć, że na 26 rok tak czy owak była przewidziana rewizja dyrektywy ETS.

Ta rewizja miała być powiedzmy bardziej techniczna, bardziej związana z ETS-1, też z rezerwą stabilności rynkowej, czyli bardziej z takimi technicznymi sprawami, z przeglądem tego, jak działał ETS-1 dotychczas.

W tym upatrują też szansę na to, żeby te negocjacje kontynuować przy okazji tej teoretycznie mniejszej rewizji, żeby sprawdzić, żeby ona była większa i zmieniła bardziej gruntownie cały ETS2.

Natomiast w ramach takiego wstępu chciałam cię spytać, po co będzie wdrażany ETS2, jaki jest cel i kogo to najbardziej dotknie?

ETS2 to jest kolejny etap wprowadzania opłat od emisji dwutlenku węgla.

Bo o tym też powiedziałaś krótko, ale to można jeszcze powiedzieć, że ETS-2 będzie dotyczył paliw, z których pochodzi emisja dwutlenku węgla w ogrzewnictwie indywidualnym, czyli tam, gdzie ogrzewamy się węglem, gazem czy olejem opałowym i transportu lądowego.

W mniejszym stopniu też można powiedzieć, że są niektóre małe ciepłownie, które nie zostały objęte systemem ETS1 i teraz też ETS2 jakby domyka, uszczelnia ten system, że też to ciepłownictwo systemowe w całości będzie już objęte opłatami.

Jakie są według Ciebie kluczowe problemy, które ta obecna propozycja wdrożenia ETS-u drugiego niesie dla Polski?

Można się spodziewać, że ta cena w okolicach 45 euro za tonę dwutlenku węgla, to jest taka cena, która jest wymieniona w dyrektywie jako taka cena, którą staramy się tak stabilizować system w pierwszych latach jego funkcjonowania.

No i dla nich często ETS2 na początku w ogóle nie będzie odczuwalny, bo te opłaty już tam są.

To znaczy większość państw się szykuje na to, że ETS2 w budynkach oznacza opłatę od gazu, a u nas jakby mamy problem i tych gospodarstw korzystających z gazu, i tych korzystających z węgla.

Natomiast jeśli mamy tą jednolitą cenę za uprawnienie dla każdego kraju, to oznacza, że tak jakby bodźcujemy obywateli Polski do tego, żeby się dekarbonizowali czterokrotnie bardziej tak naprawdę niż kogoś z zamożnego państwa zachodnioeuropejskiego.

I wydaje mi się, że ETS2 stał się takim trochę symbolem zielonego ładu, stał się takim trochę też chłopcem do bicia i teraz uzyskać akceptację dla systemu, nawet jeśli go zmienimy, zreformujemy, myślę, że będzie bardzo trudno.

że ETS2 jest krytykowane, na przykład we Francji, która ma już swój system opłat, natomiast właśnie ta wizja tego, że ta cena może potem w niekontrolowany sposób dalej rosnąć, jest czymś, co sprawia, że więcej państw jest sceptycznych i myślę, że możemy tutaj szukać sojuszników do tej rewizji.

Żeby się przygotować do wdrożenia systemu ETS2, został stworzony Społeczny Fundusz Klimatyczny, o którym mówiłaś.

Dla Polski z tego funduszu miało przysługiwać ponad 11 miliardów euro.

Wdrożenia ETS2 pojawiły się pytania, czy rzeczywiście od 2023 roku fundusz zacznie funkcjonować i na ile ten plan ma szansę być dobrą i skuteczną odpowiedzią na ten system.

Wiemy już też z wytycznych komisji, że komisja nie będzie chętna do akceptowania planów społeczno-klimatycznych państwom, które otwarcie mówią, że nie wdrożą systemu ETS2, a z deklaracji jakby Ministerstwa Klimatu i Środowiska wynika, że

Pomija trochę fakt, że nasze przygotowania do wdrożenia ETS-u 2 powinny objąć generalnie takie mechanizmy, które będą dostępne dla wszystkich gospodarstw domowych.

Z tych wszystkich wielkich przedsięwzięć, które Polska musi przeprowadzić w ramach transformacji energetycznej i w ramach też radzenia sobie z tymi wyzwaniami ETS-u drugiego, ta termomodernizacja wydaje się jakimś takim szczególnie dużym wyzwaniem.

Ale mamy to przesunięcie co najmniej o rok ETS-u II.

A masz poczucie, że ETS2 jest potrzebny do skutecznej walki ze smogiem i czy ten straszek cenowy to jest coś, co skutecznie będzie mobilizowało obywateli do działań czy zmiany?

skierowane do osób korzystających z pomp ciepła, korzystniejsze, na przykład takie, które właśnie nie uwzględniają tego kosztu CO2, który teraz jest w energii elektrycznej w związku z ETSM-1, to byłoby dobre.

Też mam takie wrażenie, że absolutnie kluczowe jest znalezienie innej opowieści w obliczu tego, że politycznie teraz w Polsce główne partie już się nie dzielą na takie, które są za wdrożeniem ETS-u drugiego i na te, które są przeciw.

Także to rzeczywiście przez tą prawicową narrację będzie nam nieustannie też obrzydzane i tak jak mówisz, nie ma takiej siły politycznej, która właściwie to popiera.

Przesunięcie wdrożenia ETS-u drugiego o rok nie oznacza, że władze mniej chętnie będą się do tego przygotowywać.

Komisji Europejskiej, która stara się bronić też tego, czym był i czym jest ETS2 i jakie są jego cele, no do tego, żeby motywować państwa, że jeśli odsuwamy w czasie samo wejście systemu opłat, no to wymagamy od nich też konkretnych przygotowań instytucjonalnych i programów wsparcia.