Mentionsy

Nie zapomnij wspierać audycji na Patronite i podzielić się nią z innymi.

Dzień dobry Państwu, dzień dobry wszystkim słuchaczom.

Dzisiaj ze mną znana z podcastu programu, drodzy Państwo, o Pacyfiku i nie tylko, dr Justyna Eska-Mikołajewska z Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie.

Dzień dobry, bardzo mi miło witam wszystkich słuchaczy.

Drodzy Państwo, dzisiaj rozmawiamy o historii, która łączy australijską kulturę, która trochę łączy prawo więzienne.

No tak, te słynne gesty słony, pastę drżdżową uważane przez wielu Australijczyków za kultowy symbol narodowy stał się przedmiotem pewnego sporu narodowego.

Pewno w skazanym do żywocie pani morderca pozwała władzę stanu Wiktoria.

domagając się zniesienia zakazu spożywania pewnego produktu w więzieniach.

Ona przekonuje, że ograniczenie dostępu do pewnej pasty, a o niej dzisiaj będziemy rozmawiać, odbiera możliwość cieszenia się swoją kulturą jako Australijczyków.

Więc z jednej strony mamy symbol narodowy, z drugiej...

Argumenty administracji więziennej, że pastę można wykorzystać do ukrywania substancji zakazanych lub produkcji alkoholu np.

w celi.

Czy zakaz spożywania jest uzasadniony z punktu widzenia w ogóle bezpieczeństwa, czy to jest jednak przesada?

Producenci tego produktu, Vegemite, wskazują, że absolutnie nie, że tutaj względy bezpieczeństwa nie mają żadnego znaczenia, dlatego że mimo, że głównym składnikiem Vegemite jest ekstrakt z drożdży, to nie ma możliwości, żeby ważyć alkohol w oparciu o ten produkt gdzieś tam w warunkach więziennych.

Ale jednak władze stanowe, w stanie Victoria, bo sytuacja dotyczy tego australijskiego stanu, mają pewne tutaj takie wątpliwości czy obawy o to, że więźniowie mogą wykorzystywać Vegemite do właśnie tego, żeby maskować pewne przemycane substancje, no właśnie narkotyki.

Ta pasta ma specyficzny, bardzo intensywny zapach.

Smak również.

I ogólnie jest, można powiedzieć, produktem dość kontrowersyjnym i to takim też na skalę międzynarodową.

Na skalę międzynarodową?

Przede wszystkim dlatego, że jest produktem niezwykle znanym, w tym momencie już rozpoznawalnym.

I z jednej strony miasto Melbourne na przykład w 2022 roku uznało zapach Vegemite za istotny aspekt dziedzictwa kulturowego tego miasta, a z drugiej strony ten sam produkt, o którym właśnie mówimy,

trafił do Muzeum Obrzydliwego Jedzenia w Szwecji, na przykład, a w ostatnim, a w tym roku, kilka miesięcy temu, w kwietniu tego roku, no właśnie wywołał wręcz międzynarodowy spór.

To jest też ciekawa bardzo sytuacja, bowiem australijski właściciel kawiarni w Toronto, w Kanadzie, musiał usunąć ten produkt ze sklepowych półek, znaczy, no, ze swojego...

gdyż nie spełniał on lokalnych przepisów sanitarnych.

Takie było oficjalne stanowisko.

I w tej sprawie interweniował nawet premier Australia.

Stwierdzając, że jest to dość dziwne, że bardzo podobny produkt, który zresztą możemy uznać za takiego poprzednika właśnie Vegemite, Mermite, jakby brytyjski odpowiednik, jest jakby zezwolenie na sprzedaż, natomiast Vegemite nie.

I po tej interwencji australijskiego premiera pozwolono na dalszą sprzedaż produktu, pomimo że w zasadzie w dalszym ciągu tutaj pozostała ta pewna...

niezgodność właśnie z lokalnymi przepisami, jeśli chodzi o kwestie pakowania żywności i wzbogacania je witaminami.

To jest też ciekawe, bo Vegemite to jest właśnie produkt, który jest zresztą też reklamowany jako produkt taki bardzo odżywczy, bogaty w składniki, witaminy z grupy B, sód, żelazo.

Także to jest produkt, taka właśnie pafta, która jest elementem, takim dodatkiem do śniadania, który jest reklamowany jako zdrowa żywność dla dzieci.

Coś, co jest bardzo pozytywnie kojarzone w Australii.

Taki pewnego rodzaju smak dzieciństwa, obecny w niemal każdej australijskiej kuchni.

Coś, co jest utożsamiane właśnie z takim ciepłem domu, rodzinnego i takim życiem w tym Aussie style, czyli w tym stylu australijskim.

I jak już zostało wspomniane, to jest produkt ikoniczny, produkt kultowy, przedmiot narodowej dumy.

Coś, co jest rozpowszechnione za pomocą piosenek, reklam, filmów.

To jest też produkt, który pojawia się w memach, w żartach.

I tam też Australijczycy właśnie wykazują ten swój pewien dystans też do świata, też taką trochę autoironię, stwierdzając, że tylko Australijczycy potrafią jeść go poprawnie.

To jest bardzo właśnie ciekawe, drodzy Państwo, więc też patrząc na to, jakby to powiedzieć, czy potomysły spory mogłyby się pojawić w innych krajach, z innymi przysmakami, jeżeli patrząc na region Pacyfiku chociażby, jak sobie wyobrażasz?

Myślę, że to jest w ogóle też coś, co nie ma precedensu nawet w samej Australii.

I też tutaj może warto się odnieść do tego, jak zareagowało na przykład środowisko prawnicze, które stwierdza, że i wiele osób, że to tak naprawdę jest bardzo błahy pozew.

Czy jest w ogóle sens, żeby się tym zajmować?

zasadne, że ta sprawa, która znajdzie się na wokalnie, która ma być procedowana, bo to pozew, który został złożony, został złożony do sądu najwyższego w stanie Wiktoria i to będzie przedmiotem...

prac właśnie sądu w lipcu 2026 roku.

I no właśnie, czy to nie jest zbyt błahe?

Są zdania bardzo krytyczne, że to w gruncie rzeczy jest obraźliwe dla ofiar naprawdę poważnych przestępstw.

I jakby sama Australia jest w jakimś tam stopniu tutaj podzielona złożeniem tego pozwu, a też jeszcze może warto doprecyzować, czego się domaga właśnie ten australijski przestępca, który składa ten pozew.

odbywając karę dożywotniego więzienia, przebywając w zakładzie karnym o zaostrzonym rygorze, bo to też jest bardzo ciekawe.

Więc tutaj mamy domaganie się kilku rzeczy, kilku elementów.

Po pierwsze uznanie, że ten zakaz jest niezgodny z obowiązującym prawem.

To też jest bardzo ciekawa rzecz, ponieważ to jest prawo...

Stanowe.

Australia jest takim ciekawym państwem, państwem jedynym pośród państw anglosaskich, które nie ma takiego określonego katalogu praw i wolności jednostki ani w konstytucji, ten katalog się nie znajduje, nie ma też żadnej odrębnej ustawy na poziomie federalnym, która by tą kwestię regulowała.

jedynie trzy jednostki wkładowe federacji.

Właśnie australijskie terytorium społeczne, San Victoria, w którym ta cała sprawa się rozgrywa i Stan Queensland.

Tylko trzy mają takie swoje własne stanowe tawy.

które gwarantują pewne prawa mieszkańcom.

No i właśnie Wiktoria jest jednym z tych trzech i mamy tam obowiązującą kartę praw i obowiązków od 2006 roku.

Dokładnie od tego momentu również obowiązuje ten właśnie zakaz spożywania przez więźniów produktu Vegemite, o którym mówimy.

No właśnie, a ta ustawa gwarantuje wszystkim osobom możliwość cieszenia się swoją kulturą.

I właśnie na ten aspekt zwraca uwagę nasz tutaj pozwany.

Z drugiej strony też jest tutaj domaganie się orzeczenia ze strony władz więziennych, że została naruszona ustawa o więziennictwie, gdyż nie zapewniono temu skazanemu pożywienia do wystarczającego dobrostanu.

I to jest drugi taki element i właśnie to, czego domaga się skazany w tym pozwie.

No i w końcu jest również takie żądanie, żeby jeszcze raz po prostu kwestie tego zakazu obowiązującego nie tylko w tym australijskim stanie, ale także jeszcze w innych, w kilku innych, żeby to jeszcze raz po prostu przemyśleć.

Bardzo niszowy temat dzisiaj podejmowany przez doktor Justynę Esko-Minkłajewską.

Skazany morderca odbywający karę dożywocia w Australii kwestionuje pewien zakaz właśnie spożywania przez więźniów pewnego produktu.

Więc drodzy Państwo, no właśnie, więźniowie mogą używać silnie pachnącej pasty do maskowania też pewnych substancji lub ważenia alkoholu za...

Doktor Justyna Mikołewska, bardzo dziękuję za dzisiaj.