Mentionsy

I proponuję na Orbert, żebyśmy dzisiaj poświęcili ten odcinek znaczeniu górnośląskiego przemysłu dla wysiłku wojennego Niemiec.

Rzeczywiście, tak było, to znaczy Górnośląski Okręg Przemysłowy stopniowo w kolejnych latach II wojny światowej odgrywał w strukturze niemieckiego przemysłu i niemieckiej gospodarki, a także niemieckiego przemysłu zbrojeniowego.

z wcielonymi do niej nowymi obszarami, powstaje potężny okręg przemysłowy.

Górnośląski okręg przemysłowy, który po raz pierwszy w historii miał zjednoczyć większość miejscowego przemysłu, wcześniej rozproszonego nawet na trzy państwa.

zapanowali nad wszystkimi obszarami przemysłowymi, które się tutaj znajdowały.

Dzięki wsparciu sprawy polskiej na arenie międzynarodowej uzyskaliśmy dużą część górnośląskiego okręgu przemysłowego, mogliśmy utworzyć własne województwo śląskie, a część przemysłu, część tego potencjału pozostawała po stronie niemieckiej.

a niezależnie od tego bardziej na południu funkcjonował niezwykle rozwinięty obszar przemysłowy teraz państwa czeskiego.

Mimo, że Górnośląski Okręg Przemysłowy był konglomeratem,

Można mówić o zachodnim obszarze Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego, czyli tym niemieckim, o wschodnim, czyli do tej pory polskim, o polskim Zagłębiu Dąbrowskim, czy choćby właśnie o Śląsku Zaolziańskim.

I odtąd mówimy już o dwóch prowincjach, o prowincji dolnośląskiej ze stolicą we Wrocławiu i o prowincji górnośląskiej ze stolicą w Katowicach.

Jest to prowincja nieco nietypowa, dlatego że w dużej mierze zdominowana przez żywioł Polski, który dominuje na obszarach wschodnich prowincji, ale który odgrywa olbrzymią rolę w wymiarze przemysłowym.

Niemcy ze swoimi ideami rasowymi mają olbrzymi problem, jak potraktować miejscową ludność, bo chociaż podejmują procesy wysiedleńcze do Generalnego Gubernatorstwa, to te procesy wysiedleńcze dotyczą przede wszystkim obszarów, chociaż nie tylko, bo wysiedlenia były nawet bezpośrednio z samych Katowic, ale dotyczą przede wszystkim obszarów południowych rejencji katowickiej, dotyczą przede wszystkim obszarów bardziej rolniczych niż przemysłowych,

Ale nie wysiedla się absolutnej większości, ponieważ Niemcy nie są w stanie pozwolić sobie na to, aby pozbyć się setek tysięcy wykwalifikowanych górników, hutników, robotników przemysłowych.

To powoduje, że w 1941-1942 roku wraz z umocnieniem się administracyjnym prowincji górnośląskiej na setkach tysięcy miejscowych Polaków

Same roszcząc sobie prawo do zarządzania przynajmniej częściowo efektywnością produkcji miejscowych okręgów przemysłowych, terenów zajmowanych przez Rzeszę i tych już wewnątrz Rzeszy funkcjonujących.

Górnośląski Okręg Przemysłowy nie funkcjonował w próżni ani przed wojną, ani w czasie wojny.

Górnośląski Okręg Przemysłowy był bardzo specyficzny.

To paraliżowało możliwość dynamicznego rozwoju okręgu przemysłowego.

Górnośląski Okręg Przemysłowy to górnictwo węgla kamiennego, to górnictwo ród, to przemysł elektroenergetyczny, to hutnictwo żelaza i stali, to hutnictwo metali nieżelaznych, to przemysł chemiczny i przemysł materiałów budowlanych.

Nikt nie miał wątpliwości, że to super ważny obszar przemysłowy, który w zakresie produkcji, wydobycia węgla mógł odpowiadać nawet za 1 trzecią pozyskiwanego węgla na obszarze Rzeszy.

Był wreszcie potrzebny jako źródło energii opałowej, a zatem Górnośląski Okręg Przemysłowy był miejscem o strategicznym znaczeniu.

Jeszcze broniła się Warszawa, jeszcze trwały walki o Lwów, jeszcze generał Schilling, dowódca armii Kraków, przedzierał się na wschód, a już w połowie września 1939 roku zaczęły wznawiać pracę poszczególne kopalnie Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego.

wschodniogórnośląskim, co pokazuje, że Niemcy w zakresie pracy kopalni przywrócili je do pracy praktycznie z marszu.

I nawet na obszarze wschodniogórnośląskim było to dla Niemców łatwiejsze niż na zachodniogórnośląskim.

Reichswerke Hermann Göring przejęło najlepsze kopalnie górnośląskie.

A pamiętajmy, że większość przemysłu górnośląskiego to jest ten przemysł, który Niemcy przejmują dopiero w roku 1939, bo to są i obszary potężnie zurbanizowanego, uprzemysłowionego Śląska Cieszyńskiego, jak i obszary wschodniogórnośląskie.

W roku 1940 wydobycie węgla kamiennego w Zagłębiu Górnośląskim osiągnęło poziom 82%.

Węgiel to było to, z czego przede wszystkim skorzystał Hitler po podboju Śląska i po centralizacji, reorganizacji struktury, po utworzeniu przede wszystkim prowincji górnośląskiej.

Odgrywali w systemie pracy kopalń górnośląskich coraz większą rolę.

Przemysł górnośląski, hutniczy przemysł górnośląski.

Mając tego świadomość, koncerny zachodnioniemieckie nie za bardzo chciały wykupić huty górnośląskie, polskie huty górnośląskie, z rąk niemieckiego państwa, z rąk Głównego Urzędu Powierniczego Wschód, który przejął je w roku 1939.

A zatem zobaczmy, to niemieckie państwo, Główny Urząd Powierniczy i Reichswerke Hermann Göring kładły rękę na górnośląskich skarbach i wcale nie chciały ich tanio sprzedawać.

To wszystko bardzo negatywnie odbiło się na górnośląskich...

Ostatecznie dopiero w 1943 i w 1944 roku produkcja hutnicza górnośląskiego obszaru dochodziła do 2,8 mln ton stali, 1,5 mln wyrobów walcowanych czy 1,2 mln ton surówki.

Wreszcie, jak powiedziałem, Górny Śląsk przegrywał rywalizację o rudę z innymi okręgami przemysłowymi Rzeszy.

A zatem po kolei eliminując Czechosłowację, Polskę i Francję, niemieckie państwo i niemieccy przemysłowcy mogli stworzyć przy użyciu formalnie niemieckich banków wielki holding Berghitte, który zarządzał szeregiem zakładów przemysłowych na terenie byłego państwa polskiego, czechosłowackiego i niemieckiego, teraz Wielkiej Rzeszy.

A jednocześnie bombardując na innych obszarach Rzeszy zakłady przemysłowe sieć kolejową upośledzali także możliwości produkcyjne niemieckich hut i kopalni górnośląskich.

A zatem w wymiarze wojskowym to eksport, produkcja amunicji stała się najważniejszym produktem fabryk górnośląskich.

Śląsk zmienia się w centralny okręg przemysłowy Rzeszy.

Stąd ogromny ruch inwestycyjny dla gigantów przemysłowych, stąd intensywna rozbudowa sieci komunikacyjnej, zwłaszcza kolejowej, stąd dążenie do rozbudowy podstaw energetycznych.

Ostatecznie Górnośląski Okręg Przemysłowy produkował olbrzymi asortyment uzbrojenia.

Pomijając skuteczne naloty na fabryki przemysłu paliwowego przeprowadzone w 1944 roku przez Amerykanów, zasadniczo Górnośląski Okręg Przemysłowy, przemysł prowincji Górny Śląsk.