Mentionsy

Choć trzeba przyznać, że bardzo często tych konfliktów można było uniknąć, bo Turcja pomimo całego negatywnego wizerunku islamskiego imperium do pewnego momentu nie była zainteresowana żadnymi problemami z Rzeczypospolitą.

Turcja, dziś to jest nadal bardzo znaczące państwo, ważny członek NATO, ważny rozgrywający w pewnych sprawach związanych z polityką międzynarodową w Europie.

Dziś będziemy rozmawiać z profesorem Mirosławem Nagielskim o tym, jak ta Turcja tą obecność w Europie po raz pierwszy zaakcentowała, w jaki sposób wyznaczyła w historii Europy pewną bardzo istotną cezurę.

ale także o tym, w jaki sposób Turcja stawała się jednym z największych rywali Rzeczypospolitej.

Ale na początek może przybliżmy naszym słuchaczom, czym była zasadniczo Turcja pod koniec średniowiecza, jak rosła jej potęga.

Turcja powoli dosięgała do takiego mocarstwa, które zaczęło odgrywać rolę również w układach europejskich.

I wtedy Turcja zaczyna wchodzić konkretnie w głąb oczywiście południowo-wschodniej Europy.

Zaczyna Turcja tą ekspansję w kierunku granic Rzeczypospolitej.

A Turcja występuje bardzo często w korespondencji obu ostatnich Jagiellonów.

Ale pamiętajmy, Turcja, jej ekspansja spowodowała, że jest ona zaangażowana na wielu teatrach.

A ile nas będzie kosztowała wojna z tak potężnym przeciwnikiem, jaki jest Turcja?

Takim elementem, papierkiem lakmusowym, na ile Turcja ustępliwa była w tym wszystkim, to była kwestia dwóch wypraw Jana Zamoyskiego, hetmana Wielkiego Koronnego, na Mołdawię i Wołoszczyznę, 1595-1600, Bitwa pod Bukowem, kiedy to Zamoyski, traktując oba księstwa nadunajskie jako pewien bufor,

a więc miał pewne, można powiedzieć, podnosił pewne kwestie wewnętrzne w obu państwach, że sytuacja jest tego typu, że Turcja nie życzy sobie tego konfliktu, a wiemy, że było dużo wypraw choćby Potockiego i klęska pod Sasowym Rogiem w 1612 roku, kiedy oczywiście Korecy, Wiśniowieccy, Potoccy chcieli osadzać na tronie w Jasach swoich kandydatów.

Wojna z Turcją to dopiero rok 72, kiedy Turcja jednocześnie stawia sprawy Ukrainy i poparcia dla Doroszenki.

Później Turcja była skoncentrowana na działaniach na Morzu Śródziemnym, w walkach o Kretę z Persją i do...

Ale pamiętajmy także, że po jego śmierci Turcja także ma duże problemy, dlatego że jest zaangażowana w działania na wielu rozbieżnych teatrach operacyjnych.

Po pierwsze Turcja zdawała sobie sprawę ze słabości Rzeczypospolitej.

I to była wojna na noże, która oczywiście doprowadzała do tego, że mamy choćby sytuację taką, że król udaje się pod Gołąb, mamy konferencję gołąbską i rzesze szlachty zamiast iść na pomoc kamienicowi podolskiemu, no właśnie chcą niszczyć dobra malkontentów, bo uważają, że gorszym przeciwnikiem dla nich nie jest Turcja, a malkontenci, którzy chcą doprowadzić do abdykacji ich króla, wybranego na polu elekcyjnym Michała Korybuta Wysiewieckiego.

To powodowało, że jeszcze na początku 1672 roku, choć były już bardzo małe szanse i wiemy, że Turcja zdecydowała się na wyprawę, bo wiemy, że Kara Mustafa brał udział w tej wyprawie na Kamieniec w 1772 roku, Turcja zdecydowała, że tym przeciwnikiem będzie Rzeczypospolita, żądając oczywiście tu dużych ustępstw, jeżeli chodzi o Podolę i Ukrainę.

Turcja już w wieku XVIII raczej nie odzyskuje dawnej świetności i wpływów.

Turcja także z niepokojem obserwowała rosnące wpływy Rosji.