Mentionsy
Tajemnice obrazów Jana Matejki
Władca, zdrajca, mędrzec. Kod i symbole, którymi posługiwał się Jan Matejko portretując władców i wybitne postacie do dziś skrywa wiele tajemnic. Czy umiemy odszyfrować symbole, którymi przepełnione jest malarstwo jednego z najwybitniejszych polskich malarzy? Wizerunki postaci historycznych i wizja historii Polski w malarstwie Jana Matejki to obrazy już na stałe wdrukowane w świadomość każdego Polaka. Myślimy o naszej przeszłości „Matejką". Jego pędzel utrwalił wizerunki władców, wybitnych postaci, stworzył obrazy przełomowych wydarzeń historycznych. Tylko, czy to na pewno malarstwo historyczne? Czy nie za dużo w nim jest ukrytych znaczeń, symboli, wręcz kodu, który nazwać możemy kodem Matejki? Spośród wielu znanych dzieł krakowskiego malarza uwagę zwraca cykl „Dzieje cywilizacji w Polsce". Jak układają się w tej sekwencji symboliczne figury władcy, zdrajcy i mędrca obecne w wielu dziełach mistrza? Skąd Matejko czerpał inspirację i co ma z tym wspólnego przypadkowy przechodzień, Teodor Tuhowicz? Czy obrazy krakowskiego mistrza osiągały zawrotne ceny już za jego życia? Dlaczego niektórzy byli gotowi je kupować niekoniecznie ze względu na ich artystyczną wartość? O tym wszystkim w Podcaście Muzeum Historii Polski z serii Inne historie Polski. Rozmawiają Cezary Korycki i jego gość, profesor Wojciech Tygielski z Uniwersytetu Warszawskiego (https://ihs.uw.edu.pl/wojciech-tygielski/). Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Podcast zrealizowano w ramach zadania: kontynuacja i rozbudowa multimedialnego projektu informacyjno-edukacyjnego - Portal Historyczny Dzieje.pl
Szukaj w treści odcinka
Wizja historii z płócien Jana Matejki to obrazy, które już na stałe wdrukowane są w świadomość każdego Polaka.
Myślimy o naszej przeszłości Matejką, widzimy twarze władców, innych wielkich Polaków, ale także i tych zapisanych w historii niechlubnie.
Skala twórczości i artysty z Krakowa to malarstwo historyczne chyba bez precedensu w dziejach samej historii sztuki.
Nazywam się Cezary Korycki i zapraszam na podcast Muzeum Historii Polski.
Inne historie Polski.
Dzień dobry, a dziś gościem podcastu Muzeum Historii Polski będzie profesor Wojciech Tygielski.
Jednak twórczość Jana Matejki jest ciekawa dla znawców historii, dla historyków, dla pasjonatów historii.
I jest Rejtan, najbardziej chyba taki spektakularny obraz upadku Polski, samotności tego człowieka, który próbuje się przeciwstawić.
Także wydaje mi się, że patrząc na tę chronologię, widać jak Matejko dojrzewa, jak myśli o pewnych rzeczach i wydaje mi się, że też to jest efekt kolejnych lektur, bo jeśli mogę jeszcze to zdanie dodać, cechą Matejki jest znakomita znajomość historii i środowiska historyków.
Więc myślę, że akurat bitwa pod Lepanto, poza tym, że uruchamiała wyobraźnię Europejczyków i to morska bitwa, Turcy, zagrożenie, to były jakieś takie hity epoki, no to nie była jakoś taka ważna dla naszego polskiego, polskiej świadomości.
Czyli znowu pewien realizm, który w sytuacji bardzo niewielkich zasobów ikonograficznych odnoszących się do tej kultury staropolskiej, zwłaszcza kultury politycznej,
Trzeba przyznać, że wizerunek Królów Polski, który mamy przecież wdrukowany nomen omen w podświadomość, czy z uwagi na poczet Królów Polski, czy nawet banknoty, które pamiętamy przecież już od lat dziecięcych.
przejaw ekspansji polskiej i w ogóle byliśmy bardzo wtedy mocarstwowi w tym rozumieniu tego połączenia polsko-litewskiego czy polsko-litewsko-ruskiego.
Przed chwilą wysłuchaliśmy historii związanej z Rejtanem.
Tu jest ciekawy wątek sekwencji dzieł, które całkiem niedawno wróciły po długiej nieobecności do Polski.
To dla Muzeum Historii Polski będzie na pewno bardzo ważne.
I pomijam inne elementy pawilonu polskiego, swoją drogą bardzo interesujące, ale postanowiono, że na tę okazję władze zamówią u grupy
wątki, które świadczyły o pewnej międzynarodowej roli Polski, no bo na tym Nowym Jorku trzeba było jakoś to zaznaczyć, ale pewne rzeczy się w oczywisty sposób powtarzają w stosunku do Matejki.
No to na koniec, panie profesorze, chciałem zaskoczyć pana pytaniem, gdyby Jan Matejko pojawił się tu nagle za dotknięciem magicznej różdżki w roku 2024, to jakie dzieło z tej historii pomiędzy jego śmiercią, a naszymi współczesnymi czasami mógłby namalować z naszej historii?
Z naszej historii?
Dziękuję bardzo za wysłuchanie odcinka i zapraszam do subskrypcji kanału Muzeum Historii Polski, bo dzięki temu nie przegapicie Państwo kolejnych naszych materiałów.
Zapraszam także na cykl Rzecz Historyczna, w którym niezwykle ciekawie o XX-wiecznej historii Polski opowiada dr Michał Przeperski.
Filmy z cyklu Rzecz Historyczna znajdziecie Państwo także na kanale YouTube'owym Muzeum Historii Polski.
Ostatnie odcinki
-
Czy bitwa pod Wiedniem była błędem? Jan III Sob...
29.01.2026 15:00
-
Niekorzystne sojusze i zdrada magnatów? Sobiesk...
22.01.2026 18:00
-
Pierwszy kryzys klimatyczny? Mała epoka lodowco...
15.01.2026 18:00
-
Czy Jan Sobieski był ratunkiem dla Rzeczpospoli...
08.01.2026 18:00
-
Jan Sobieski. Cienie młodości — ambicja i klęsk...
01.01.2026 18:00
-
Wojsko na ulicach. Polska 1981 między strachem ...
18.12.2025 18:00
-
Jak komunistyczna partia zniewoliła Polskę?
11.12.2025 18:00
-
Koniec węgla? Jego polska historia
04.12.2025 18:00
-
Rosyjski kolonializm, czyli podbój bez mapy?
27.11.2025 18:00
-
Krzyżacy przejmują Gdańsk. Nowe rozdanie
20.11.2025 18:00