Mentionsy

O chłopach, obywatelach, o powstaniu, które było rewolucją i o koniecznych korektach w ludowej historii Polski rozmawiam z profesorem Mateuszem Wyrzgą, historykiem z Uniwersytetu Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie.

Chcąc nie chcąc radykalnie, bo po kilkusetletnim porządku systemu folwarszno-pańszczyźnianego, przynajmniej trzystulecia, nagle w kilka miesięcy chciano ten porządek zmienić, aby narodowość w nowoczesnym pojęciu przenieść do pojęcia wcześniejszego o tym, co to jest być obywatelem Rzeczypospolita.

Te próby reformy Rzeczpospolitej to jest bardzo ważna rzecz w naszej historiografii, w naszej tradycji narodowej, ale jednocześnie myślę, że bardzo istotnym kontekstem jest raz historia Stanów Zjednoczonych, o tym już powiedzieliśmy.

Przede wszystkim trzeba zwrócić uwagę na to, że w Rzeczypospolitej nie mogło dojść do tak dużego radykalizmu tego powstania jak we Francji.

Potem mamy Uniwersał Połaniecki, inne odezwy Kościuszki czy Rady Narodowej, bo one nie mogą iść za daleko.

Czyli żołnierz, o jakim marzy Kościuszko, żołnierz ludowy, to jest jednocześnie pracownik rolniczy i nie da się nagle wszystkich powołać pod broń, bo ktoś musi wyprodukować żywność, a same kobiety, które w czasach przedindustrialnych, w wieku rozrodczym bardzo często były w ciąży, nie dadzą rady orać, więc tu było ograniczone pole manewru.

Brakuje młodej armii wielu rzeczy, uzbrojenia, dlatego wykorzystuje się chłopskie narzędzie pracy, kosę przekutą na sztorc oraz siekiery, ale jednocześnie brakuje mundurów dla chłopów i Kościuszko forsuje decyzję, żeby sukma na tradycyjne, praktyczne ubranie chłopów stało się ekwiwalentem munduru.

Przypomnę o potopie, gdzie znikały co już mniejsze podjazdy, a teraz do dziś mamy tradycyjne góry szwedzkie, górki szwedzkie, kopczyki szwedzkie.

I chciałem powiedzieć, że w kontekście naszej historii narodowej te dwa kopce przecież w sposób materialny składają się z ziemi, która została zwieziona z pól bitewnych, z pól symbolicznych naszej historii.

Poziom stresu i odpowiedzialności pomiędzy członkami tej rady i pomiędzy gospodarzem Kmieciem.

Dla Jakobinów był za bardzo ugodowy, dla umiarkowanych był za bardzo radykalny.