Mentionsy

Wyprawy krzyżowe do Ziemi Świętej to ważny rozdział w historii Europy.

Czym były krucjaty dla rycerzy z Królestwa Polskiego?

Naszym gościem będzie dr Tomasz Borowski z Muzeum Historii Polski.

Inne historie Polski.

Tomasz Borowski jest naszym gościem, specjalista od spraw średniowiecza z Muzeum Historii Polski, goszczący dzisiaj w podcaście Muzeum Historii Polski.

I teraz wyjaśnienie, dlaczego dopiero w XI wieku sytuacja do tego dojrzała, jest odrobinę trudniejsze, ale myślę, że warto poświęcić temu dłuższą chwilę, ponieważ XI wiek, zarówno w historii Polski, jak i w historii Europy, to jest czas ogromnych przemian.

Właśnie rozszerzają się granice chrześcijaństwa, umacnia się Królestwo Polski, Królestwo Węgier, Królestwo Czech

W Europie Zachodniej mieszka więcej ludzi niż kiedykolwiek wcześniej w historii Europy.

Więc świat zachodu nabiera pewności siebie i po raz pierwszy zaczyna tak na poważnie, mocno odpychać od siebie islam, czy w ogóle Bliski Wschód, w takim sensie, że w historii, od czasów antycznych, Bliski Wschód był bogatszy od zachodniej Europy.

Oczywiście w historii krucjat kluczowe jest zdobycie Jerozolimy, czyli tak jakby bez tego ruch krucjatowy nie byłby w stanie się rozwinąć.

Są też czarne karty w historii krucjat.

Więc ofiarami przemocy krucjatowej, tej niekontrolowanej przemocy krucjatowej stają się miejscowi chrześcijanie i to jest czarna karta, często wypominana w kontekście historii krucjat.

To jest ogromnie czarna karta w historii krucjat.

Kościół formalnie to potępiał, natomiast nie da się ukryć, że jest to część tego fenomenu krucjat, pogromy na mniejszościach i to jest bardzo taka przykra czarna historia, czarna karta w historii krucjat.

Więc obok historii dat jest także ogromnie istotna historia kulturowa, która jest także dla Polski ważna, bo Polska jest częścią tych przemian kulturowych, więc my partycypujemy.

Usłyszeliśmy fragment zapisków bizantyńskiego kronikarza, który jak nic mówi o tajemniczym polskim królu.

Czy to może być prawda i co wiemy tak naprawdę o pierwszych polskich krzyżowcach?

Tak, ta zapiska kronikarza greckiego, bizantyjskiego Kim Nanosa rozpala wyobraźnię, ponieważ jest źródłem niepolskim.

Niestety kronikarz nie podaje imienia polskiego władcy, przez co w nauce istnieje kilka teorii, kogo on może mieć na myśli.

Prawdopodobnie był to Henryk Sandomierski, ponieważ kronikarz w cytacie, który Państwo usłyszeli, rozróżnia, że władca Czech jest w otoczeniu cesarza niemieckiego, a tego polskiego władca wymienia osobno.

Czyli tak jakby to staje się sugerować, że ten polski władca nie jest w otoczeniu cesarza, tylko jest samodzielny.

Nie mamy pewności, ale pewne jest, że już od drugiej wyprawy krzyżowej polskie rycerstwo brało udział w ruchu krecjatowym, podobnie jak w następnych stuleciach, choć to zaangażowanie było stosunkowo niewielkie.

Więc siłą rzeczy wysiłki polskiego rycerstwa bardziej szły w stronę Pomorza, Sławian Połapskich oraz Prusów niż do Ziemi Świętej.

Także w piątej wyprawie krzyżowej prawdopodobnie brał udział polski książę.

Być może Odonic, być może Kazimierz Opolski.

Kazimierz Opolski, ponieważ jest podobny przypadek jak ten, że wiemy, że Polak, Piast, ale nie wiemy kto.

I wiemy, że żoną Kazimierza Opolskiego była bułgarska księżniczka Wiola.

I to jest moment, w którym już naprawdę niewierni palą polskie miasta, papież wzywa do obrony, wtedy do Polski nagle przebywa zachodnie rycerstwo bronić Polski przed Mongołami, więc tym bardziej mało kto widzi sens, żeby polscy rycerze do Ziemi Świętej jechali.

Polskie rycerstwo nie miało dużego wpływu na historię Królestwa Jerozolimskiego.

To było w jakimś sensie bardziej znane i bliższe polskiemu rycerstwu niż Ziemia Święta.

Czy Władysława Warneńczyka można uznać za wielkiego polskiego krzyżowca?

Więc w takim sensie tak, to był krzyżowiec, to był w jakimś sensie polski krzyżowiec, bo oprócz tego, że był królem Węgier, był także królem Polski.

Chociaż właśnie osiągnięć realnych nie ma ani dla królestwa Węgier, ani dla Polski.

Więc tak, to podobnie jak Henryk Sandomierski, także Władysław Wadęńczyk może być uznany za polskiego krzyżowca.

My mieliśmy zatem swoją wojnę zastępczą, chociaż tych biednych Prusów i Jaćwingów nazywaliśmy mianem Saladynistów, chociaż oni pewnie nawet nie wiedzieli ani czym jest islam, ani czym jest Ziemia Święta, ale znaleźli się w orbicie zainteresowań naszych polskich krzyżowców w Europie Środkowej.

Trudno jednoznacznie wskazać, w którym momencie wojny pomiędzy Piastami, czy Królestwem Polskim, a pogańskimi, niechrześcijańskimi sąsiadami stały się krucjatami.

Osoby wykształcone, a taką osobą na pewno był pierwszy kronikarz polski Galanonim, widzą to, że to, co tu się dzieje od lat w Polsce, właściwie wpasowywuje się w narrację krocetową.

W Polsce mam wrażenie, że za rzadko się o tym pamięta, że krzyżacy mogli podbić Prusy wyłącznie dzięki pomocy Polski.

kiedy naprawdę pierwszy duży fragment Prus jest podbity przez chrześcijan, to jest tak naprawdę zwycięstwo polskich krzyżowców.

Także oczywiście tam jest zakon krzyżacki, a to jest tak naprawdę wyprawa polskiego rycerstwa.

trafia do Polski.

Henryk Sandomierski sprowadził z Ziemi Świętej do Polski zakony rycerskie, sprowadził szpitalników, sprowadził zakon bożogrobców, którzy prowadzili w Polsce szpitale, współtworzyli polską kulturę i także poprzez uczestnictwo w ruchu krucjatowym Polska...

Także na dworze Henryka Sandomierskiego powstaje prawdopodobnie jedyny dobrze znany polski poemat średniowieczny o Walgierzu z Tyńca.

Więc ruch krucjatowy jest tak jakby narzędziem, dzięki któremu Polska jest w stanie czerpać zachodnie wzorce i wykorzystywać je dla swojego zysku w walce z wrogami Polski.

Na marginesie, nie odgrywali głównych skrzydeł, ale ruch krucjatowy to jest także polskie dziedzictwo.

Mówiąc o krzyżowcach, mówimy także o naszej własnej historii.

Inne historie Polski.