Mentionsy

Pisał jeszcze przed wojną o Gilbertzie Chestertonie jeden z uznanych badaczy literatury.

Rewolucyjny ideał Chestertona.

Nie ma chyba właściwie istotniejszego tekstu Chestertona, w którym rewolucja francuska nie zostałaby w ten lub inny sposób wspomniana i uczczona.

Pisał na portalu Myśl Konserwatywna dr Maciej Wąs-Sobiech, niegdyś prowadzący nieodżałowany serwis chestertonpolska.org.

Biograf Chestertona, William Odie, pisał wręcz, że kult rewolucji francuskiej był glebą, z której wyrosły inne poglądy Anglika.

Dodajmy tu jedynie, we własnej autobiografii Chesterton wyraża się o przyjacielu słowami, cytat, jako tradycjonalista jest on angielskim tradycjonalistą, ale kiedy był rewolucjonistą, to w pełnym tego słowa znaczeniu rewolucjonistą francuskim.

By zobrazować, jakiego rodzaju były to fascynacje, przytoczmy anegdotę, którą opisywał przyjaźniący się z Chestertonem i Bellockem jeszcze inny pisarz katolicki, Maurice Baring.

Dodajmy, zbliżony chyba stosunek żywił Chesterton do Robespiera.

Jeszcze przed wojną wybitny literaturoznawca, a przy okazji znajomy Chestertona, Wacław Borowy, pisał o nim cytat.

Co więcej, dokonując pobieżnego nawet, nie czując się bynajmniej znawcą zagadnienia, przyglądu pism Chestertona, trudno oprzeć się wrażeniu, że z rewolucją zidentyfikował się on nad wyraz silnie.

Ciekawe, że zdaniem Chestertona rewolucja w pewnym sensie stanowiła powrót europejskich narodów do korzeni.

W ujęciu Chestertona rewolucja dawała wiarę w pewien ideał.

Krytyczny wobec brytyjskiego konserwatyzmu i plutokratycznego liberalizmu, Chesterton w ogóle żałował, że Anglia nie poszła drogą kontynentalną.

Co więcej, cytat, wielka część naszego współczesnego zamętu wynika z faktu, że rewolucja francuska tylko w połowie zwyciężyła, a w połowie przegrała, uważał Chesterton.

Co może najważniejsze, trwałą zdobyczą rewolucji jest jej nacjonalizm, za którego kontynuatora Chesterton się uważał.

Dopowiadając nieco, można byłoby faktycznie postrzegać myśl narodową Chestertona w charakterze hybrydy elementów obu nurtów, gdyby nie to, że w istocie mają one wspólny rdzeń.

Pisał Chesterton w 1930 roku.

Twórcy dystrybucjonizmu, katoliccy pisarze Chesterton i Belloc widzieli prekursorów tego, nie bez racji utożsamionego z prawicą, nurtu m.in.

W krótkiej historii Anglii Chesterton podkreśla niezrozumienie russowskiej idei równości, które bije w szeregu krytycznych, wobec niej konserwatywnych tekstów.

Pisze Chesterton w 1932 roku.

Przyjaciel Chestertona proponuje swoistą gradację dorobku Rousseau.

Czy to więc takie dziwne, że What's Wrong with the World Chesterton preferował teistę, gorliwie wierzącego Robespiera, ponad twórcę konserwatyzmu Burka, któremu przypisywał ateistyczne, charakterystyczne dla swoich czasów inklinacje?

Wspomniano, że Chestertona uważa się czasem za przedstawiciela trzeciej drogi, pomiędzy nacjonalizmem lewicy i nacjonalizmem prawicy.

W innym, późniejszym tekście z 2018 roku Maciej Wąs pisze, że Chestertona nazwać można, w pewnym sensie przynajmniej epigonem, względnie kontynuatorem tradycji nacjonalizmu jakobińskiego.

Jest Chesterton demokratą, ale pozbawionym nabożnego stosunku do parlamentaryzmu.

Jeśli więc Chesterton zbacza ze swojego nacechowanego ludowładztwem kursu, to raczej w kierunku cezaryzmu niż wzorców reakcyjnych.

Nie chodzi o to, że Chesterton broni jakobinów przed takim czy innym oskarżeniem, że jego myśl wykazuje jakieś podobieństwa do wzorca jakobińskiego, które to człowiek prawicy łatwo zdezawuje, gdy tylko otrząśnie się z chwilowego zadziwienia.

Jak wynika z szerokiej analizy porównawczej nacjonalizmu Jakobińskiego i Chestertonowskiego, którą przeprowadził na łamach Profi, Derege, Etlege, Wons, oba koncepty wykazują de facto zbieżność na większości istotnych płaszczyzn, zarówno w wymiarze politycznym, społecznym, jak i gospodarczym.

Jest tak, nawet jeśli mamy świadomość, że niektóre komponenty myśli Chestertona w sposób oczywisty nie wywodzą się z tradycji rewolucyjnej, dodaje badacz.

Nie stanowi więc kwestii pewnej umownej konwencji nazywania Chestertona Jakobinem.

Chesterton osadza rewolucję w szerszym kontekście, w kontekście historycznym.

W Nowym Jeruzalem Chesterton porównuje pierwszą krucjatę z rewolucją francuską, z całym złem i całym dobrem, jakie niosły te poruszenia.

Chesterton traktuje jako przesadny, bo przecież to nie rewolucja doprowadziła do jej laicyzacji.

To znów bellok, ale Chesterton podpisałby się pod tymi słowami.

Ostatecznie jednak jedynym prawdziwie niegodziwym rewolucjonistą nazywał Chesterton Heberta.

Przez myśl nie przeszłoby Chestertonowi obstawać za tymi, których jednoczyciel Włoch zwalczał.

Irlandzki rewolucjonista i bohater narodowy Theobald Wolfe Tone jest dla Chestertona właściwie bohaterem antycznym, a jego samobójcza śmierć czynem dokładnie takim jak czyn.

Interesujące, że daleko mocniej zainteresowany sprawami religii Chesterton był jednocześnie bardziej prorewolucyjny i projakobiński niż późny nawet Dmowski, który to, przypomnijmy, wprost akceptuje w swoich ostatnich dziełach narodowotwórcze oblicze rewolucji francuskiej, uznaje zasadę suwerenności narodu oraz widzi współczesne sobie skrajnie prawicowe, ponoć ruchy nacjonalistyczne w kategoriach kontynuatorów dzieła rewolucyjnego.

powtórzmy raz jeszcze nikt nie ma obowiązku zgadzać się z przywoływanymi tu autorytetami z przeszłości to czy koledzy tradycjonaliści odrzucą chestertona gdy usłyszą o jego stosunku do jakobinów bo dla wielu z nich będzie to nowość nie jest właściwie moim problemem

Gdyby jednak to mi przyszło ją rozstrzygać, z perspektywy dostępnej mi wiedzy na temat rewolucji, wykładane przez Chestertona tezy, musiałbym uznać za przeważnie bliskie prawdzie.