Mentionsy

Lepszy Klimat
10.12.2025 05:00

#160 | Amazonki i ludożercy na ziemiach dzisiejszej Polski. Czego uczą nas praprzodkowie?

Cywilizacje upadały z powodu walk, ale też kataklizmów naturalnych i zmian, jakich w środowisku dokonywał człowiek. Jakie przestrogi i jakie nauki otrzymamy od ludów zamieszkujących Prapolskę, jeśli się pochylimy nad ich historią? Rozmawiam z Adrianem Pogorzelskim.

Adrian  Pogorzelski to uczestnik badań archeologicznych i projektów muzealnych, doświadczony przewodnik i założyciel biura Południk21. 

Nakładem wydawnictwa Wielka Litera ukazała się jego książka „Amazonki i ludożercy. Opowieści z Prapolski”, w której – posiłkując się najświeższymi ustaleniami archeologów – Adrian prowadzi czytelnika przez kolejne epoki naszych pradziejów.

Z odcinka dowiesz się m.in.:

kim mogły być tutejsze Amazonki i jak rośnie rola kobiet w archeologii;gdzie na terenach dzisiejszej Polski odnaleziono ślady kanibalizmu;jak to się stało, że najstarszy na świecie boomerang pochodzi z Podhala; czym są „polskie piramidy”;jak dziś pracują archeolodzy, jakich narzędzi używają;jakie zwyczaje, które znamy z odkryć archeologicznych przetrwały do dziś?


Podobają Ci się tematy, które poruszam w podcaście? Więcej znajdziesz tu:
Instagram: http://bit.ly/3Vene60
YouTube: http://bit.ly/3iddUR7
TikTok: http://bit.ly/3gDdaob

Realizacja: 
Karolina Deling-Jóźwik - redakcja
Przemysław Wałczuk - montaż
P & C Paulina Górska | Varsovia Lab. 


Szukaj w treści odcinka

Znaleziono 28 wyników dla "II Rzeczpospolitej"

No bo jak spojrzymy na tych badaczy, archeologów, to byli bardzo często oficerowie ówczesnej armii, czy to rosyjskiej, czy to francuskiej, może ma angielskiej, wielce odkrywczej badacze.

Natomiast rzeczywiście o tych zabytkach w Polsce pradziejowych wiemy bardzo mało i to nie jest absolutnie przedmiotem lekcji historii.

Natomiast na tej linii Mazowsze, Podlasie Zachodnie, te cmentarzyska, one są najbardziej widoczne, ale to jest też generalnie Kotlina Chrubieszowska, okolice Masłomęcza, Chrubieszowa dzisiejszego.

No bo jak spojrzymy na tych badaczy, archeologów, to byli bardzo często oficerowie ówczesnej armii, czy to rosyjskiej, czy to francuskiej, może angielskiej, wielce odkrywcy badacze.

Paulino, do tych 16 zjedzonych to wrócimy, bo to jest szalenie ciekawa historia w ramach takiej archeologii pudełkowej w ogóle.

To jeszcze w archeologii śródziemnomorskiej, może gdzieś w trakcie badań w Egipcie albo w Sudanie mamy takie postkolonialne właśnie zależności, gdzie są robotnicy, którzy wydobywają tą ziemię z wykopu.

ośrodków badawczych, instytutów archeologii, poszczególnych uniwersytetów, czy Polskiej Akademii Nauk, czy to są badania ratunkowe poprzedzające jakąś inwestycję, to jest w zasadzie osoba, która wszystkim zajmuje się pobieraniem próbek i później interpretacją tych próbek.

No dobrze, to opowiedz o tej historii, która dotyczyła brakującego mózgu,

I teraz w ramach takiej trochę archeologii pudełkowej, czyli analizowania tego materiału, który został podjęty w trakcie badań wykopaliskowych i który jest przechowywany w magazynach, przede wszystkim zmniejszono ilość osobników.

I czego możemy się nauczyć od naszych przodków w kwestii zmiany klimatu, ochrony przed zmianą klimatu, ale też takiej, jak ktoś mówi piękne słowo, rezyliencja, odporność, budowania?

Tomary się pojawiły na Islandii.

To też warto podkreślić, że jeszcze w XX wieku obszary II Rzeczpospolitej, przedwojennej Polski, przede wszystkim Polesie, były obszarami malarycznymi, więc jakby będziemy się mierzyli jakby z czymś, co ustąpiło, ale też z nowymi gatunkami.

1 listopada jako święto zmarłych został ustanowiony przez papieża Grzegorza III w VIII wieku naszej ery, więc bardzo dawno temu.

Ale prawdopodobnie Grzegorz III chciał okiełznać zwyczaj pogański, bardzo powszechny, kiedy w okresie jesieni zwyczajnie składano dary zmarłym przodkom.

O tej religii przetrześcijańskiej wiemy bardzo mało.

kurhanie wczesnośredniowiecznym, w którym składano jeszcze niechrzeńców w XVIII wieku.

Jest ciągłość jakby pokoleń i pamięci tego miejsca, gdzie to cmentarzysko podkurhanowe przedchrześcijańskie było wykorzystywane do chowania dzieci niechrzczonych, tych, które były poza obrębem tej społeczności jeszcze w XVIII wieku, do momentu, kiedy we wsi nie wybudowano cerkwi.

w przeciętnym domu w czasach Polski Ludowej po zakończeniu II wojny światowej.

Piszesz, że niepewność wydaje się chyba najbardziej fascynująca w pradziejowej historii ziem Polski, ale z drugiej strony mamy jednak dużo niepewności, brak jednoznacznych odpowiedzi.

Mamy całą grupę osób, które uważają, że przed Mieszkim I mieliśmy w ogóle całą dynastię władców, która to była dynastia wielkiej Lechii, potężnego imperium, które dało właściwie impuls do rozwoju w ogóle cywilizacji, tej szeroko pojętej łacińskiej, w której my jesteśmy takimi świadkami.

I to dało dopiero początek, ten impuls tak naprawdę do tych teorii rozmaitych spiskowych o władcach lichickich.

Natomiast pod Świętym Krzyżem, pod klasztorem znajdują się potężne cysterny na wodę, wybudowane prawdopodobnie w XVIII albo XIX wieku.

No i teraz te zbiorniki na wodę są przez wielu lechitów interpretowane jako krypty władców lechickich, a święty krzyż i budowa w ogóle tego klasztoru... Nie, bo nie znam tej historii.

Natomiast pamiętajmy o tym, że jak czytamy nagrobek XVII-wieczny tłumaczony z łaciny jakiegoś szlachcica, sarmaty, no to on bardzo często rzeczywiście będzie wywodził swoich przodków na przykład od synów Noego.

O tak, absolutnie, to jest niezwykła historia i to moglibyśmy po prostu pofantazjować sobie, ale... Czego lekarz ci nie powie, wiesz, masz mnóstwo różnych historii, nie wszystkie zgodne z prawdą, a z faktami jakimikolwiek.

Natomiast największy kłopot jest tej archeologii.

Myślę, że wciąż, dzisiaj na przykład w Polsce archeologia jest po raz pierwszy uwolniona, dlatego że w II Rzeczpospolitej to była archeologia, która generalnie poddawana była pewnym wpływom władz II Rzeczpospolitej, odrodzonej II Rzeczpospolitej.

właściwie na ziemiach II Rzeczpospolitej, który symbol z tej popielnicy był wykorzystywany jako symbol Łodzi w czasie niemieckiej okupacji.

0:00
0:00